Łąka Prudnicka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łąka Prudnicka
wieś
Ilustracja
Kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej
Państwo

 Polska

Województwo

 opolskie

Powiat

prudnicki

Gmina

Prudnik

Wysokość

265–290 m n.p.m.

Liczba ludności (2019)

1292[1]

Strefa numeracyjna

77

Kod pocztowy

48-200[2]

Tablice rejestracyjne

OPR

SIMC

0502641

Położenie na mapie gminy Prudnik
Mapa konturowa gminy Prudnik, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Łąka Prudnicka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Łąka Prudnicka”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Łąka Prudnicka”
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa konturowa powiatu prudnickiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Łąka Prudnicka”
Ziemia50°18′40″N 17°31′38″E/50,311111 17,527222

Łąka Prudnicka (niem. Gräflich Wiese[3], cz. Lúka, Louka Prudnicka[4], śl. Prudńicko Łůnka) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Prudnik[5]. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na pograniczu Gór Opawskich i Obniżenia Prudnickiego, będącego częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią rzeka Złoty Potok i potok Zamecki Potok.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do ówczesnego woj. opolskiego.

Według danych na 2011 wieś była zamieszkana przez 1269 osób[6].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś jest położona w południowo-zachodniej Polsce, w województwie opolskim, około 4,5 km od granicy z Czechami, w zachodniej części Obniżenia Prudnickiego, u północnego podnóża Gór Opawskich, w otulinie Parku Krajobrazowego Góry Opawskie. Należy do Euroregionu Pradziad[7]. Leży na terenie Nadleśnictwa Prudnik (obręb Prudnik)[8]. Przez granice administracyjne wsi przepływa rzeka Złoty Potok i potok Zamecki Potok[9]. Leży na wysokości 265–290 m n.p.m.

Do sołectwa Łąka Prudnicka należy osada Chocim[10].

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

W Łące Prudnickiej panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +7,9 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Łąki Prudnickiej wynoszą 625 mm. Dominują wiatry zachodnie[11].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na tytuł szlachecki właścicieli wsi z rodu von Choltitz, do 1945 miejscowość nosiła niemiecką nazwę Gräflich Wiese (zapisywana również Wiese gräflich), którą tłumaczy się na Łąka Hrabiowska[12]. Polskojęzyczne czasopisma wydawane na Górnym Śląsku w tamtym okresie używały naprzemiennie tłumaczeń Łąka hrabiowska[13][14] i Łąki hrabiowskie[15][16]. W Spisie miejscowości województwa śląsko-dąbrowskiego łącznie z obszarem ziem odzyskanych Śląska Opolskiego wydanym w Katowicach w 1946 wieś wymieniona jest pod polską nazwą Łąka[17]. 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości nazwę Łąka Prudnicka[18].

W historycznych dokumentach nazwę miejscowości wzmiankowano w różnych językach oraz formach: Weze (1481), Wiese (1536), Wizni (1573), Wiesse (1697), Wiese (1784), Wiese (1845), Łąka Hrabiowska (Wiese Gräflich) (1939)[19].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Rysunek zamku w Łące Prudnickiej z XVIII wieku autorstwa F.B. Wernera

Wieś została założona po roku 1241, kiedy miała miejsce kolonizacja okolicznych terenów po ich spustoszeniu przez najazd mongolski[20]. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z dokumentu z 1481[21]. W 1337 król czeski Jan Luksemburski odkupił od Albrechta z Fulštejnu ziemię prudnicką i przekazał ją księciu niemodlińskiemu Bolesławowi Pierworodnemu[22]. Miejscowość parokrotnie zmieniała właścicieli. W XV wieku książęta niemodlińscy wznieśli tu murowany zamek. W 1481 kasztelanię prudnicką wraz z Łąką Prudnicką zakupił rycerski ród panów z Wierzbnej[20].

W 1592 nowymi właścicielami wsi została rodzina Mettichów, a tutejszy zamek stał się centrem ich dóbr[23]. Mettichowie przeprowadzili kilka remontów rezydencji, a w 1712 ufundowali, jako jedną z pierwszych na Śląsku, stojącą przed zamkiem figurę św. Jana Nepomucena[21].

Anna i Maria von Mettich w 1829 sprzedały swoje zadłużone dobra generałowej Colomb. Rok później od Colomb Łąkę Prudnicką wraz z dobrami w Niemysłowicach, Chocimiu oraz Spalonym Dworem kupił Johann Karl Sedlnitzky von Choltitz herbu Odrowąż. Z powodu wystąpień chłopów w Łące Prudnickiej związanych z Wiosną Ludów w 1848 schronił się w Spalonym Dworze na kilka dni, a następnie powrócił na zamek w Łące Prudnickiej i wprowadził reformy dotyczące zniesienia pańszczyzny, oczynszowania chłopów[24].

Pieczęć Łąki Prudnickiej

Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała w polu wspiętego lwa skierowanego w prawo, trzymającego widły, a w otoku napis: GEMEINDE WIESE, GRÄFL. / KREIS NEUSTADT, O.-SCHL. (pol. Gmina Łąka Prudnicka / Powiat Prudnicki, Górny Śląsk)[25]. W XIX wieku we wsi powstała przydrożna kapliczka (ob. przy ul. Nad Złotym Potokiem 92)[26].

Zniszczenia dokonane przez powódź w 1903

Łąkę Prudnicką wielokrotnie nawiedzały powodzie i lokalne podtopienia[27]. 10 lipca 1903 Łąkę Prudnicką i okoliczne miejscowości nawiedziła ogromna powódź. W dolnej części wsi powstało rozlewisko, a mieszkańcy, którzy weszli na dachy domów, byli ewakuowani przez wojsko. Zginął tu wtedy 9-letni chłopiec[28]. Następna duża powódź miała miejsce w 1938[27].

Odrestaurowany pomnik poległych w I wojnie światowej

Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 2442 mieszkańców Łąki Prudnickiej 2403 posługiwało się językiem niemieckim, 26 językiem polskim, a 11 było dwujęzycznych[29]. W 1929 w Łące Prudnickiej powstał pomnik upamiętniający stu mieszkańców wsi, którzy zginęli podczas I wojny światowej[30].

Według Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, podczas II wojny światowej w Łące Prudnickiej zamordowano 5 obywateli Polski[31]. Amerykańskie lotnictwo przeprowadzało bombardowania w okolicy Łąki Prudnickiej. Ostatni niemiecki mieszkaniec zamku, Hermann von Choltitz, opuścił Łąkę Prudnicką w marcu 1945 w obawie przed zbliżającym się frontem[32]. 22 marca 1945 wieś została zajęta przez 77 i 153 Pułk Strzelecki 80 Dywizji Armii Czerwonej. Łąkę Prudnicką bronił 434 i 339 Pułk Piechoty Wehrmachtu oraz liczne bataliony Volkssturmu[33]. Niemcy bez powodzenia przeprowadzili cztery kontrataki na wieś poprzedzone zmasowanym ostrzałem artyleryjskim[34].

Po wyparciu oddziałów niemieckich wieś została przejęta przez polską administrację. Wówczas w Łące Prudnickiej została osiedlona część polskich repatriantów z Kresów Wschodnich – z Kamienopola koło Lwowa oraz z Chodaczkowa Wielkiego koło Tarnopola na terenie obecnej Ukrainy[35][36]. Niemieckojęzyczna ludność została wysiedlona na zachód 28 listopada 1945[37].

W latach 1945–1950 Łąka Prudnicka należała do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 wieś należała do gminy Moszczanka, a w latach 1954–1972 do gromady Moszczanka.

W 1947 we wsi powstało przedszkole. Znajdowało się w budynku, w którym następnie był Wiejski Dom Kultury. W 1985 przedszkole zostało przeniesione do placówki na ul. Głuchołaskiej 17[38]. W 1960 rozpoczęto budowę kościoła Matki Boskiej Częstochowskiej, która została ukończona w 1964. Budowę kościoła w Łące Prudnickiej planowano już w 1939[39].

Po 1945 został rozebrany pomnik poświęcony ofiarom I wojny światowej. Z inicjatywy polskich mieszkańców wsi i potomków niemieckich mieszkańców przedwojennych, na wniosek burmistrza Franciszka Fejdycha, w 2009 pomnik został przywrócony na swoje dawne miejsce, odrestaurowany i odbudowany w dawnym kształcie, z wyjątkiem jego górnej części przedstawiającej Krzyż Żelazny i napis Unseren tapferen Helden! (pol. Chwała naszym bohaterom!), która została ustawiona za pomnikiem ze względu na brak zgody na pełną odbudowę. Odbudowie sprzeciwiali się lokalni przedstawiciele Prawa i Sprawiedliwości, według których renowacja pomnika była „sprzeczna z tradycją katolicką” i jednoznaczna z propagowaniem symboli faszystowskich[30].

Podczas powodzi w lipcu 1997 w Łące prudnickiej zawaliły się dwa domy[40]. W 1999 Łąka Prudnicka przystąpiła do Programu Odnowy Wsi Opolskiej[41]. W 2020 w Łące Prudnickiej, w miejscu dawnej restauracji Reinholda Heisiga[42], otwarto centrum społeczno-kulturalne. W budynku znalazł się Wiejski Dom Kultury, filia gminnej biblioteki publicznej, przedszkole, remiza ochotniczej straży pożarnej i sala gimnastyczna[43].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Nieoficjalny herb wsi Łąka Prudnicka

Według Narodowego Spisu Powszechnego w 2011 Łąka Prudnicka liczyła 1269 mieszkańców, co czyni ją największą wsią gminy Prudnik.

Liczba mieszkańców wsi[edytuj | edytuj kod]


Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[48]:

  • kaplica przydrożna, z XIX w., wypisana z księgi rejestru
  • zespół zamkowy, z XVI w., z poł. XIX w.:
    • zamek w Łące Prudnickiej pochodzi z XV w., został przebudowany w XVI w. oraz w latach 1615–1617 w stylu renesansu. Od XVI w. do 1825 w rękach rodu Mettich jako centrum ich dóbr. Przebudowa neogotycka w latach 1875–1883 (Wieża zamkowa). Od paru lat popadający w ruinę. Ostatnim niemieckim właścicielem zamku był urodzony w Łące Prudnickiej generał piechoty Dietrich von Choltitz. W 2006 roku zamek został zlicytowany przez komornika.
    • park.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Wjazd do Łąki Prudnickiej od strony Moszczanki

Przez Łąkę Prudnicką przebiega droga krajowa

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Publiczne Przedszkole i remiza OSP Łąka Prudnicka

W Łące Prudnickiej przy ul. Głuchołaskiej 13 znajduje się Szkoła Podstawowa Stowarzyszenia „Złoty Potok”[49], a przy ul. Głuchołaskiej 17 Publiczne Przedszkole „Pod Kasztanem”[38]. W 2018 powstało przedszkole przy ul. Nad Złotym Potokiem 52. W tym samym budynku znajduje się remiza OSP Łąka Prudnicka, dom kultury i hala sportowa[50].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

We wsi działa Wiejski Dom Kultury, będący placówką kulturalno-oświatową. WDK jest organizatorem zajęć plastycznych, rytmicznych i retoryki. Podlega pod Prudnicki Ośrodek Kultury[51]. Dom kultury znajduje się przy ul. Nad Złotym Potokiem 52[50].

Sport[edytuj | edytuj kod]

Hala sportowa i dom kultury

W Łące Prudnickiej działa klub sportowy LZS Łąka Prudnicka, który obecnie gra w klasie B, w grupie Opole IX[52].

Przy ul. Nad Złotym Potokiem 52 znajduje się hala sportowa[50].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez Łąkę Prudnicką prowadzi szlak turystyczny żółty szlak turystyczny żółty (19,5 km) Prudnik (stacja kolejowa) – Łąka Prudnicka – Trupina – WieszczynaTrzebina

Ludzie związani z Łąką Prudnicką[edytuj | edytuj kod]

  • Hermann von Choltitz (1868–1945) – landrat powiatu prudnickiego, urodzony w Łące Prudnickiej
  • Dietrich von Choltitz (1894–1966) – generał piechoty, wojenny gubernator Paryża w czasie II wojny światowej, urodzony w Łące Prudnickiej
  • Dariusz Madera (ur. 1975) – menedżer i urzędnik państwowy, wicewojewoda opolski, zamieszkały w Łące Prudnickiej

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Joanna Chilińska, RAPORT O STANIE GMINY ZA 2019 ROK - Urząd Miejski w Prudniku, prudnik.pl, 2 czerwca 2020 [dostęp 2020-08-05].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 693 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  4. František Machát, Podrobná mapa Moravy a Slezska, digitalniknihovna.cz, 1922 [dostęp 2020-12-05] (cz.).
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  6. a b c d Wieś Łąka Prudnicka w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2019-09-29] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  7. Mapa interaktywna, emapy.com [dostęp 2020-03-20].
  8. Bank Danych o Lasach – Mapa, bdl.lasy.gov.pl [dostęp 2021-01-23].
  9. geoportal.gov.pl, mapy.geoportal.gov.pl [dostęp 2020-07-26].
  10. Dz.U. z 2013 r. poz. 200
  11. Klimat: Łąka Prudnicka: Klimatogram, wykres temperatury, tabela klimatu - Climate-Data.org, pl.climate-data.org [dostęp 2020-03-20].
  12. Przez Łąkę do ujścia, „Życie Głuchołaz”, 14 (102), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 25 lipca 1996, s. 14, ISSN 1232-6747.
  13. Wiadomości, „Dziennik Śląski”, 159, Bytom, 16 lipca 1903, s. 3, Cytat: W Łące hrabiowskiej, w Prudnickiem, utonął 42-letni posiedziciel Karol Böhm, gdy ratował ludzi.
  14. Wiadomości z bliższych dalszych stron, „Katolik Niedzielny”, 26, Bytom, 1 lipca 1923, s. 8, Cytat: Zastrzelony został przez urzędnika policyi bezpieczeństwa robotnik kopalniany Jerzy Piecha z Łąki hrabiowskiej.
  15. Kronika lokalna, „Nowiny Codzienne”, 111, Opole, 15 maja 1936, s. 5, Cytat: Burmistrz miejscowości Łąki hrabiowskie, HARTWIG, został w ub. poniedziałek, w chwili wchodzenia po paszę dla bydła na poddasze, trafiony przez piorun.
  16. Wiadomości, „Górnoślązak”, 7, Katowice, 10 stycznia 1908, s. 3, Cytat: Jako landrata wybrano posiedziciela dóbr z Łąk hrabiowskich pana von Choltitz, dotychcasowego sędziego z Prudnika.
  17. P. Wicik: Spis miejscowości województwa śląsko-dąbrowskiego łącznie z obszarem ziem odzyskanych Śląska Opolskiego, tudzież podział administracyjny województwa na powiaty, gminy i gromady. Katowice: 1946, s. 31.
  18. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  19. Kazimierz Rymut: Nazwy miejscowe Polski, t. VI, L-Ma, hasło „Łąka Prudnicka”. Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN, 2005, s. 307. ISBN 83-88866-26-5.
  20. a b Kasza 2020 ↓, s. 716.
  21. a b Plan odnowy miejscowości Łąka Prudnicka na lata 2021–2026, Łąka Prudnicka, listopad 2020.
  22. Władysław Dziewulski. Terytorialne podzialy Opolszczyzny w XIII-XV w. „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka”. 28, s. 324, 1973. 
  23. Łąka Prudnicka, zamkiobronne.pl [dostęp 2022-06-25] (pol.).
  24. NIEMYSŁOWICE W XVII I XVIII WIEKU, www.niemyslowice.info [dostęp 2022-06-25].
  25. 1058 Wiese Gräflich (Łąka Prudnicka) II, Pieczęcie gminne na Śląsku, 20 sierpnia 2021 [dostęp 2022-06-25] (pol.).
  26. Kapliczka, Łąka Prudnicka – Zabytek.pl, zabytek.pl [dostęp 2019-03-27] (pol.).
  27. a b Kasza 2020 ↓, s. 724.
  28. Krzysztof Strauchmann, Wielka powódź w lipcu 1903. Czy szkody były większe niż w 1997 roku?, Nowa Trybuna Opolska, 21 czerwca 2020 [dostęp 2022-06-25] (pol.).
  29. Kazimierz Nabzdyk, Rezultaty wyborów w powiecie prudnickim na początku XX wieku – szkic demograficzny, „Ziemia Prudnicka”, Andrzej Dereń – redaktor naczelny, Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 2007, s. 72.
  30. a b Krzysztof Strauchmann, Niech po Niemcach coś zostanie. Historia pomnika w Łące Prudnickiej, nto.pl, 19 czerwca 2009 [dostęp 2019-03-27] (pol.).
  31. Zestawienie Miejsc Zbrodni Popełnionych na Ludności Cywilnej przez Okupanta Hitlerowskiego na Ziemiach Polskich w latach 1939–1945, Warszawa: Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego, 1 września 2022, s. 191, ISBN 978-83-954388-3-7.
  32. Kasza 2020 ↓, s. 717.
  33. Kasza 2020 ↓, s. 56.
  34. Kasza 2020 ↓, s. 57.
  35. Kasza 2020 ↓, s. 725.
  36. Miejscowości osiedleń grupowych ludności wiejskiej pochodzącej z obszaru Polski w granicach do 1939 r., brozbar.cieplowizja.pl [dostęp 2022-10-01].
  37. Kasza 2020 ↓, s. 726.
  38. a b Zespół Szkolno-Przedszkolny w Moszczance Historia przedszkola w Łące Prudnickiej, www.szkolamoszczanka.pl [dostęp 2019-03-27].
  39. Parafie według dekanatów, www.diecezja.opole.pl [dostęp 2019-03-27].
  40. Kasza 2020 ↓, s. 548.
  41. Łąka Prudnicka, Rozwój Wsi Opolskiej Program Odnowy Wsi, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2022-06-25] (pol.).
  42. Kasza 2020 ↓, s. 697.
  43. Andrzej Dereń, Nowe centrum Łąki Prudnickiej, Teraz Prudnik!, 2 września 2020 [dostęp 2022-06-25] (pol.).
  44. Zeno, Lexikoneintrag zu »Gräflich Wiese«. Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 8. ..., www.zeno.org [dostęp 2019-09-29] (niem.).
  45. a b Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Neustadt, treemagic.org [dostęp 2020-01-12].
  46. Miejscowości powiatu prudnickiego – HKKNOS [dostęp 2019-09-29] (pol.).
  47. GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2016-09-23].
  48. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 110. [dostęp 2013-01-10].
  49. Szkoła Podstawowa w Łące Prudnickiej, splakaprudnicka.superszkolna.pl [dostęp 2020-03-20].
  50. a b c Wiktoria Palarczyk, Łąka Prudnicka: Cztery instytucje w jednym miejscu. Niebawem ruszają prace, Radio Opole, 3 września 2018 [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  51. POK Prudnik – Zajęcia świetlicowe dla dzieci i młodzieży szkolnej, www.pok-prudnik.pl [dostęp 2019-03-27].
  52. Skarb – LZS Łąka Prudnicka, www.90minut.pl [dostęp 2019-03-27].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ryszard Kasza: Ulicami Prudnika z historią i fotografią w tle. Przemysław Birna, Franciszek Dendewicz, Piotr Kulczyk. Prudnik: Powiat Prudnicki, 2020. ISBN 978-83-954314-5-6.