Most Biskupa Jordana w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Most Biskupa Jordana
Jordan Bridge Poznan.jpg
Wejście na most od strony Ostrowa Tumskiego
Poprzednie nazwy Most Cybiński,
Most Śródecki
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Miejscowość Poznań
Podstawowe dane
Przeszkoda rz. Cybina
Długość 72,3 m
Szerokość:
• całkowita
• jezdni

14,8 m
14,8 m
Liczba przęseł 1
Rozpiętość przęseł 70 m
Zbudowano XIX wiek
Zburzono 1919 (rozebranie Jazu Katedralnego),
1939 (wysadzenie przez Wojsko Polskie),
1969 (prowizoryczny)
Odbudowano 1905 (konstrukcja kratownicowa),
1913,
po II wojnie światowej,
2007
Projektant Lucjan Ballenstaedt (stalowe przęsło Mostu Rocha)
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Most Biskupa Jordana
Most Biskupa Jordana
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Most Biskupa Jordana
Most Biskupa Jordana
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Most Biskupa Jordana
Most Biskupa Jordana
Ziemia52°24′41,80″N 16°57′03,08″E/52,411611 16,950856
Widok mostu w kierunku Ostrowa Tumskiego
Przęsło starego mostu św. Rocha, które stało się podstawą mostu Jordana (Cybińskiego)
Miejsce budowy mostu Cybińskiego
Stare przęsło mostu św. Rocha na moście Mieszka I, wieczór 29 września 2007
Stare przęsło mostu św. Rocha po pokonaniu mostu Mieszka I, wieczór 30 września 2007

Most Biskupa Jordana w Poznaniu, określany też jako Most Cybiński lub Śródecki (proponowano również nazwę Most Dobrawy[1]) – kładka pieszo-rowerowa na rzece Cybinie, w granicach administracyjnych miasta Poznania, na miejscu dawnej przeprawy.

Położenie[edytuj]

Most jest położony pomiędzy mostem Mieszka I a mostem kolejowym na linii Poznań-Warszawa. W ramach dzielnicy Nowe Miasto łączy prawobrzeżną Śródkę (ul. Ostrówek) z Ostrowem Tumskim.

Nazwa[edytuj]

Most istniejący w przeszłości zwyczajowo nazywano Cybińskim lub Śródeckim. Nowy most otrzymał imię biskupa Jordana – pierwszego biskupa diecezji poznańskiej i Polski.

Historia[edytuj]

Przeprawa w tym miejscu istniała od wczesnego średniowiecza. W 2007 odkryto relikty mostu z X wieku (wydobyto wówczas 37 elementów dębowych)[2]. Znany jest opis drewnianego mostu z połowy XIX wieku: była to wsparta na pięciu filarach konstrukcja o długości 46 metrów. W momencie ustanowienia Twierdzy Poznań stał się on wąskim gardłem w systemie komunikacji. Był to jedyny cywilny wjazd do miasta od wschodu, w którym łączyły się szlaki komunikacyjne wiodące do bram Warszawskiej i Bydgoskiej. Jedynie podczas wysokich stanów wody, gdy most groził zawaleniem, oraz w następujących po nich remontach, władze wojskowe niechętnie udostępniały przejazd po Śluzie Katedralnej. Była to jednak przeprawa płatna, na którą wpuszczano jedynie wozy o masie do 4 ton.

W końcu lat 80. XIX wieku władze miasta rozpisały konkurs, w wyniku którego powstał projekt żelaznego, dwuprzęsłowego mostu o długości 70 metrów, pełniącego jednocześnie rolę jazu, który mógł być podnoszony i opuszczany za pomocą hydraulicznych siłowników. Ze względu na brak odpowiednich środków finansowych projektu nigdy nie zrealizowano.

W 1905 oddany został do użytku nowy, stalowy most o konstrukcji kratownicowej zaprojektowany w gdańskiej pracowni Alexa Feya. Miał on jednak wady konstrukcyjne, z powodu których zastąpiono go już w 1913 65-metrowym mostem zaprojektowanym przez Schlüssberga, wzniesionym pod kierownictwem H. Schultza. Konstrukcja ta dotrwała do września 1939, gdy wysadziły ją wycofujące się oddziały Wojska Polskiego. Wcześniej, w latach 1919–1921, rozebrano Jaz Katedralny.

Prowizoryczna, drewniana przeprawa, wzniesiona po II wojnie światowej, istniała do 1969, kiedy to w ramach budowy Trasy Chwaliszewskiej wybudowano most Mieszka I. Przejął on funkcję komunikacyjną starej przeprawy łącząc wschodnią i zachodnią część miasta szybką trasą samochodową. Mimo iż podczas planowania i budowy Trasy Chwaliszewskiej zakładano budowę nowej przeprawy w formie kładki pieszej nowego mostu nie zrealizowano przez prawie 40 lat. Po rozebraniu starej przeprawy zerwany został istniejący od prawie 1000 lat trakt komunikacyjny. Doprowadziło to do marginalizacji historycznej Śródki.

W związku z postępującą degradacją dzielnicy w połowie pierwszej dekady XXI w. podjęto decyzję o odbudowie historycznej przeprawy. Rozważano dwa warianty nowego mostu. Pierwszy zakładał budowę nowej lekkiej kładki pieszej, a według drugiego wariantu do budowy nowej przeprawy miano wykorzystać istniejące przęsło nurtowe rozebranego mostu Rocha. Ostatecznie władze miasta zdecydowały się na drugi wariant. Na projekt odbudowy mostu Cybińskiego Miasto Poznań pozyskało 8 mln zł z funduszy strukturalnych UE oraz prawie 1 mln zł z budżetu państwa przeznaczonych na rewitalizację obszarów zdegradowanych w ramach ZPORR. Wykonawcą nowego mostu była firma INTERCOR z Zawiercia, a cały projekt kosztował prawie 10 mln zł.

Proces budowy nowego mostu Cybińskiego należał do bardziej spektakularnych przedsięwzięć inwestycyjnych ostatnich lat. Spoczywające nad kanałem ulgi przęsło starego mostu Rocha trzeba było przetransportować kilometr na północ oraz przemieścić nad mostem Mieszka I. Ważące 450 ton przęsło należało podnieść na wysokość 9 m, przetoczyć po moście Mieszka I oraz znowu opuścić na poziom gruntu. Kulminacyjny moment przetaczania stalowego przęsła po moście 29 września 2007 oglądały setki poznaniaków.

Przeprawa została oficjalnie otwarta 7 grudnia 2007 o godzinie 18:00. Od stycznia 2008 oprócz drogi dla pieszych przez most przebiega również droga rowerowa, oznakowana dzięki interwencji m.in. Sekcji Rowerzystów Miejskich.

Konstrukcja[edytuj]

Stalowe przęsło nurtowe ma rozpiętość 70 m. Przyczółki są żelbetowe posadowione na palach, obłożono je płytkami klinkierowymi i czerwonym granitem. Betonowy pomost posiada nawierzchnię brukowaną w środkowej części, a w miejscu chodników antypoślizgową powłokę z żywic. Inaczej niż w starym moście Rocha przęsło nurtowe ma układ statyczny belki wolnopodpartej, a nie łuku rozporowego. Nowy most Jordana oficjalnie został zbudowany jako kładka, dlatego jego pomost wyniesiony jest ponad poziom otaczających go wałów. Do spodu stalowego przęsła przymocowany jest ruchomy wózek rewizyjny.

Projektantem oryginalnej konstrukcji stalowego przęsła z rozebranego Mostu Rocha był Lucjan Ballenstaedt. Kompleksowy projekt wykonawczy adaptacji przęsła do nowej funkcji opracowało poznańskie Biuro Inżynieryjno–Techniczne KARO.

Miejskie zwyczaje[edytuj]

Kłódki miłości na Moście Biskupa Jordana przy Ostrowie Tumskim w Poznaniu

Na poręczach mostu można zaobserwować formę wyrażania miłości w postaci kłódek miłości[3]. Jest ich około kilkuset[3]. Most jest popularnym miejscem sesji zdjęciowych nowożeńców[3].

Obiekt, wzorem Mostu św. Rocha, jest miejscem niebezpiecznych zabaw młodzieży: spacerów po przęśle górą, a nawet przejazdów rowerowych po tym elemencie konstrukcji[4].

Odniesienia literackie[edytuj]

Na moście rozgrywa się finał akcji powieści Pierścień Bolesława Zbigniewa Wojtysia, w którym inspirowana przez neonazistę sekta dokonuje pogańskich obrzędów oraz tańców rytualnych[5].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Beata Marcińczyk, Most Cybiński, Śródecki, czy Dobrawy?, w: Głos Wielkopolski, 22.11.2007.
  2. Ewa Pawlak, Paweł Pawlak, Świetność poznańskiej Śródki i Ostrówka z ziemi wydobyta, w: Wielkopolski Biuletyn Konserwatorski, tom IV/2015, s. 208, ​ISBN 978-83-931388-9-0​.
  3. a b c Poznań: Zakochani przypinają kłódki na moście Jordana. Zobacz, ile ich już jest!.
  4. Marta Danielewicz, Bo widok na miasto, przegrany zakład, adrenalina, kolokwium..., w: Głos Wielkopolski, 16.9.2016, s.16
  5. Zbigniew Wojtyś, Pierścień Bolesława, wyd. Zysk i S-ka, Poznań, 2010, s. 520-529, ​ISBN 978-83-7506-462-9​.

Bibliografia[edytuj]

  • Andrzej Ryżyński, „Most Cybiński” w: W kręgu Katedry. Kronika Miasta Poznania, praca zbiorowa; Wyd. Miejskie, Poznań 2003, ISSSN 0137-3552
  • Andrzej Ryżyński, „Przenoszenie mostu nad mostem”, Czasopismo Techniczne. Budownictwo. Zeszyt 9 2-B/2009, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej
  • HISTORIA BUDOWY MOSTU Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu

Linki zewnętrzne[edytuj]