Archidiecezja poznańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Archidiecezja poznańska
Archikatedra św. Piotra i Pawła w Poznaniu
Archikatedra św. Piotra i Pawła w Poznaniu
Państwo  Polska
Siedziba Poznań
Ostrów Tumski 2, Poznań
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia poznańska
Katedra diecezjalna Archikatedra w Poznaniu
Biskup diecezjalny Stanisław Gądecki
(metropolita poznański)
Biskup pomocniczy Grzegorz Balcerek
Damian Bryl
Biskup senior Juliusz Paetz
Zdzisław Fortuniak
Dane statystyczne (2017[1])
Liczba wiernych 1 480 000
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych
1112
788
324
Liczba osób zakonnych 994
Liczba dekanatów 42
Liczba parafii 412
Powierzchnia 9 700 km² km²
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Kuria Archidiecezji poznańskiej
Kuria Archidiecezji poznańskiej
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Kuria Archidiecezji poznańskiej
Kuria Archidiecezji poznańskiej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kuria Archidiecezji poznańskiej
Kuria Archidiecezji poznańskiej
Ziemia52°24′40,0320″N 16°56′54,1320″E/52,411120 16,948370
Strona internetowa
Herb archidiecezji poznańskiej (nieoficjalny)

Archidiecezja poznańska – jedna z czternastu archidiecezji Kościoła katolickiego w Polsce obrządku łacińskiego.

Historia[edytuj]

Ozdobna mapa z 1718 zawierająca m.in. mapę archidiecezji, widoczna jest m.in. poznańska (ze zbiorów Archiwum Państwowego w Poznaniu)

Diecezja poznańska jest historycznie pierwszą diecezją na ziemiach polskich (prima sedes episcoporum Poloniae[2]), ustanowioną w 968 (dwa lata po chrzcie Mieszka I) jako biskupstwo misyjne podległe bezpośrednio jurysdykcji Stolicy Apostolskiej. Wraz z założeniem stolicy biskupiej rozpoczęła się budowa kościoła katedralnego na terenie podgrodzia poznańskiego grodu (obecnie Ostrów Tumski w Poznaniu). Pierwszym biskupem został Jordan, mianowany przez papieża Jana XIII, który zapoczątkował historię polskiej hierarchii kościelnej. Diecezja początkowo nie została włączona do metropolii gnieźnieńskiej utworzonej w 1000, a dopiero po jej przywróceniu w 1076 za panowania Bolesława Śmiałego (według innych źródeł[jakich?] diecezję przyłączono w I połowie XII wieku). Z chwilą podziału terytorium Polski na biskupstwa diecezja poznańska obejmowała większość Wielkopolski, a także część Mazowsza, gdzie utworzono przed 1252 archidiakonat czerski z kolegiatą w Czersku, od 1406 warszawski (kolegiata przeniesiona w 1399). Możliwe, że archidiakonat mazowiecki powołano już w 1076 i miał początkowo kolegiatę w Grójcu.

Na skutek rozbiorów Polski zmieniły się granice biskupstwa poznańskiego - mazowiecką część wraz z Warszawą odłączono od Poznania i w 1798 utworzono z niej osobne biskupstwo warszawskie (w 1817 roku podniesione do rangi archidiecezji). W 1821 papież Pius VII wydał bullę De salute animarum, w której regulował na nowo organizację kościelną na obszarze państwa pruskiego. Wówczas to podniesiono dotychczasowe biskupstwo poznańskie do rangi archidiecezji oraz połączono unią personalną aeque principaliter z archidiecezją gnieźnieńską, tworząc jedną metropolię, Odtąd biskupi poznańscy nosili tytuł prymasa. Po II wojnie światowej rozwiązano unię personalną z Gnieznem, a w latach 1946 - 1991 archidiecezja nie przynależała do żadnej metropolii - podlegała bezpośrednio Stolicy Apostolskiej. Na skutek reformy administracyjnej Kościoła katolickiego w Polsce w 1991 archidiecezja poznańska utraciła kilkadziesiąt parafii z terenu południowej Wielkopolski na rzecz nowo utworzonej diecezji kaliskiej. Równocześnie utworzono metropolię poznańską, w skład której wchodzi również diecezja kaliska. Ostatnia zmiana granic nastąpiła w 2004, w ramach której oddano część północno-wschodniego (m.in. Ujście, Chodzież, Rogoźno, Skoki) i wschodniego (m.in. Murowana Goślina, Nekla) obszaru na rzecz archidiecezji gnieźnieńskiej.

W ciągu ponad tysiąca lat istnienia biskupstwa posługiwało nim wielu wybitnych duchownych, jak biskupi Unger i Jan Lubrański, arcybiskupi Leon Michał Przyłuski, Walenty Dymek, Antoni Baraniak i Jerzy Stroba oraz kardynałowie hr. Mieczysław Ledóchowski – Halka, Edmund Dalbor i August Hlond.

Wśród świętych i błogosławionych pochodzących lub żyjących na terenie archidiecezji są:

a także św. Faustyna Kowalska, św. Jan z Dukli, bł. Rafał Chyliński

Archidiecezję dwukrotnie (1983,1997) jako papież odwiedził św. Jan Paweł II.

Biskupi[edytuj]

Instytucje archidiecezjalne[edytuj]

Główne świątynie[edytuj]

Kapituły[edytuj]

Patroni[edytuj]

Zgromadzenia zakonne[edytuj]

  • Męskie – 18 (domy zakonne – 34)
  • Żeńskie – 36 (domy zakonne – 104)

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2017, Biblos 2017, ​ISBN 978-83-7793-478-4
  2. łac. pierwsza siedziba biskupów Polski - napis umieszczony nad głównym wejściem Archikatedry w Poznaniu.