Archidiecezja poznańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Archidiecezja poznańska
Archikatedra św. Piotra i Pawła w Poznaniu
Archikatedra św. Piotra i Pawła w Poznaniu
Państwo  Polska
Siedziba Poznań
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia poznańska
Katedra diecezjalna Archikatedra w Poznaniu
Biskup diecezjalny Stanisław Gądecki
(metropolita poznański)
Biskup pomocniczy Grzegorz Balcerek
Damian Bryl
Biskup senior Juliusz Paetz
Zdzisław Fortuniak
Dane statystyczne
Liczba wiernych 1 445 500
Liczba kapłanów 995
Liczba dekanatów 42
Liczba parafii 399 (w nich kościoły – 477)
Powierzchnia 9000 km²
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Kuria Archidiecezji poznańskiej
Kuria Archidiecezji poznańskiej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kuria Archidiecezji poznańskiej
Kuria Archidiecezji poznańskiej
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Kuria Archidiecezji poznańskiej
Kuria Archidiecezji poznańskiej
Ziemia 52°24′40,0320″N 16°56′54,1320″E/52,411120 16,948370
Strona internetowa

Archidiecezja poznańska – jedna z czternastu archidiecezji Kościoła katolickiego w Polsce obrządku łacińskiego.

Historia[edytuj]

Ozdobna mapa z 1718 roku (do powiększenia) zawierająca m.in. mapę archidiecezji, widoczna jest m.in. poznańska (ze zbiorów Archiwum Państwowego w Poznaniu)

Diecezja poznańska jest historycznie pierwszą diecezją na ziemiach polskich, ustanowioną w 968 roku (dwa lata po chrzcie Mieszka I) jako biskupstwo misyjne podległe bezpośrednio jurysdykcji Stolicy Apostolskiej. Wraz z założeniem stolicy biskupiej rozpoczęła się budowa kościoła katedralnego na terenie podgrodzia poznańskiego grodu (obecnie Ostrów Tumski w Poznaniu). Pierwszym biskupem został Jordan, mianowany przez papieża Jana XIII, który zapoczątkował historię polskiej hierarchii kościelnej. Diecezja początkowo nie została włączona do metropolii gnieźnieńskiej utworzonej w 1000, a dopiero po jej przywróceniu w 1076 za panowania Bolesława Śmiałego (według innych źródeł[jakich?] diecezję przyłączono w I poł. XII wieku). Z chwilą podziału terytorium Polski na biskupstwa diecezja poznańska obejmowała większość Wielkopolski, a także część Mazowsza, gdzie utworzono przed 1252 archidiakonat czerski z kolegiatą w Czersku, od 1406 warszawski (kolegiata przeniesiona w 1399). Możliwe, że archidiakonat mazowiecki powołano już w 1076 i miał początkowo kolegiatę w Grójcu. Na skutek rozbiorów Polski zmieniły się granice biskupstwa poznańskiego (mazowiecką część wraz z Warszawą odłączono od Poznania i w 1798 otrzymała własne biskupstwo). W roku 1821 podniesiono dotychczasowe biskupstwo do rangi archidiecezji i metropolii oraz połączono unią personalną aeque principaliter z metropolią gnieźnieńską do 1946. W latach 1946 - 1991 nie przynależała do żadnej metropolii. Na skutek reformy administracyjnej Kościoła katolickiego w Polsce w 1991 roku archidiecezja poznańska utraciła kilkadziesiąt parafii z terenu południowej Wielkopolski na rzecz nowo utworzonej diecezji kaliskiej. Równocześnie utworzono metropolię poznańską w skład której wchodzi również diecezja kaliska. Ostatnia zmiana granic nastąpiła w 2004 roku, w ramach której oddano część północno-wschodniego (m.in. Ujście, Chodzież, Rogoźno, Skoki) i wschodniego (m.in. Murowana Goślina, Nekla) obszaru na rzecz archidiecezji gnieźnieńskiej.

W ciągu ponad tysiąca lat istnienia biskupstwa posługiwało nim wielu wybitnych duchownych, jak biskupi Unger i Jan Lubrański, arcybiskupi Leon Michał Przyłuski, Walenty Dymek, Antoni Baraniak i Jerzy Stroba oraz kardynałowie hr. Mieczysław Ledóchowski – Halka, Edmund Dalbor i August Hlond.

Wśród świętych i błogosławionych pochodzących lub żyjących na terenie archidiecezji są:

a także św. Faustyna Kowalska, św. Jan z Dukli, bł. Rafał Chyliński

Archidiecezję dwukrotnie (1983,1997) jako papież odwiedził św. Jan Paweł II.

Biskupi[edytuj]

Instytucje archidiecezjalne[edytuj]

  • Kuria metropolitalna (ul. Ostrów Tumski 2)
  • Metropolitalny Sąd Duchowny (ul. Ostrów Tumski 5)
  • Arcybiskupie Seminarium Duchowne (ul. Wieżowa 2-4)
  • Wydział Teologiczny UAM w Poznaniu (ul. Wieżowa 2-4)
  • Caritas Archidiecezji Poznańskiej (Rynek Wildecki 4a)
  • Muzeum Archidiecezjalne (ul. Jana Lubrańskiego 1)
  • Archiwum Archidiecezjalne (ul. ks. Ignacego Posadzego 2)
  • Dom Księży Emerytów (ul. Sędziwoja 46)
  • "Emaus" Katolickie Radio Poznań (ul. Zielona 2)

Główne świątynie[edytuj]

Kapituły[edytuj]

Patroni[edytuj]

Zgromadzenia zakonne[edytuj]

  • Męskie – 18 (domy zakonne – 34)
  • Żeńskie – 36 (domy zakonne – 104)

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]