Necronomicon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Artystyczne wyobrażenie Necronomiconu

Necronomicon – fikcyjna mroczna księga wymyślona przez Howarda Phillipsa Lovecrafta na potrzeby swoich opowiadań. Chociaż autor w swoich listach przyznał, że księga jest tylko wytworem jego wyobraźni, wielu ludzi na całym świecie przekonanych jest o tym, że istnieje kilka jej egzemplarzy.

W wykreowanym przez pisarza świecie autorem księgi był szalony Arab Abdul al-Hazred, który napisał ją w 730 roku. Oryginalny tytuł Necronomiconu to Kitab al-Azif, którym to wyrażeniem Arabowie określali, przypisywane demonom, dziwne dźwięki wydawane nocą przez owady. W roku 950 Teodorus z Filetu, mieszkaniec Bizancjum, przetłumaczył księgę na grekę, nadając jej tytuł Necronomicon, co oznacza ‘rzeczy odnoszące się do zwyczajów lub praw umarłych’ (gr. νεκρός nekros – umarły; νόμος nomos – prawo; εικών eikon – rzecz), bądź, bardziej poetycko, Księgę umarłego prawa. Księga opisuje różne rytuały magiczne i uznawana jest za kamień węgielny czarnej magii.

Najbardziej znanym cytatem z Necronomiconu jest dwuwiersz Nie jest umarłym ten, który spoczywa wiekami, nawet śmierć może umrzeć wraz z dziwnymi eonami (ang. That is not dead which can eternal lie, and with strange aeons even death may die). Cytat ten odnosi się do Cthulhu, a w dosłownym przekładzie oznacza: To, co ma zdolność wiecznego istnienia, nie jest martwe, jednak z dziwnymi eonami nawet śmierć może umrzeć.

Lovecraft często wymienia księgę w swoich dziełach opisując mitycznych Wielkich Przedwiecznych. W Necronomiconie zawarte są tajemnice o pradawnych bóstwach, które kiedyś rządziły Ziemią, a teraz czekają na moment, aby wrócić. Jednym z Wielkich Przedwiecznych jest Cthulhu – bóstwo śpiące na dnie oceanu.

Opublikowane Necronomicony[edytuj | edytuj kod]

Na fali popularności stworzonych przez Lovecrafta legend, opublikowano kilkanaście fikcyjnych Necronomiconów, jednakże prawie wszystkie z nich traktowane są w kategorii żartu. Autorem jednego z nich jest L. Sprague de Camp, biograf Lovecrafta i pisarz science-fiction, który przedstawił historię odnalezionego w Iraku tajemniczego manuskryptu, wywiezionego następnie do USA. Najwięcej kontrowersji wzbudził wydany pod koniec lat 70. XX wieku Necronomicon autorstwa osoby ukrywającej się pod pseudonimem Simon, rzekomo stanowiący tłumaczenie na język angielski autentycznej starogreckiej księgi. Brakuje jednak jakichkolwiek dowodów na autentyczność księgi, która w rzeczywistości jest mieszaniną różnych dostępnych tłumaczeń mitów i magicznych tekstów z Mezopotamii. Autor miesza ze sobą teksty sumeryjskie, akadyjskie, babilońskie i asyryjskie, a tam, gdzie nazwy bóstw są niejasne, umieszcza nazwy z mitów Cthulhu. Simon stara się także pokazać zadziwiające, według niego, podobieństwo między mitologią Lovecrafta a systemem magicznym Aleistera Crowleya. Oprócz tego opublikowano jeszcze kilka innych Necronomiconów, traktowanych jednak jako żart, w dużej mierze stanowiących syntezę z księgi Simona.

Polskie wydanie wersji Necronomiconu[edytuj | edytuj kod]

  • Necronomicon czyli Księga Umarłego Prawa. Napisany przez El Hazzareda. Przeł. Marek Skierkowski. Wrocław: Wydawnictwo XXL, 2011. ISBN 978-83-62381-10-4.

Necronomicon w popkulturze[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • W książce Roberta Sheckleya Królestwo bogów pojawia się Necrotelecomunicon – księga zawierająca zbiór zaklęć do kontaktów z bogami
  • W Trylogii husyckiej (Narrenturm, Boży bojownicy, Lux perpetua) Andrzeja Sapkowskiego pojawiają się wzmianki o Necronomiconie jako księdze czarnoksięskiej. Księga pojawia się także w opowiadaniu Tandaradei!, gdzie jej tytuł w polskim przekładzie brzmi Źwerzcyadło Maggi Czarney Bissurmańskiey, zaś jako jej autor wymieniony został niejaki Abdul z Hazredu
  • W opowiadaniu Jacka Piekary Robaczek świętojański ze zbioru Arivald z Wybrzeża pojawia się parodia NecronomiconuNecromanticon
  • W książce Andrzeja Pilipiuka Wampir z M-3 jako źródło wiedzy wampirów.
  • W książkach Terry’ego Pratchetta pojawia się parodia NecronomiconuNecrotelicomnicon
  • W opowiadaniu Stephena Kinga Wiem, czego ci potrzeba ze zbioru Nocna zmiana przewija się tajemnicza księga magiczna Necronomicon
  • W opowiadaniu Joanne Harris pt. Gastronomikon ze zbioru W tańcu bohaterka dostaje od swojej teściowej rodzinną pamiątkę – książkę kucharską, w której zapisane są przepisy wywołujące podczas gotowania różne dziwne efekty oraz istoty. Zarówno tytuł opowiadania, jak i styl, w którym jest ono napisane, nawiązuje do twórczości Lovecrafta i w inteligentny sposób parodiuje go
  • W napisanej wspólnie przez Siergieja Łukjanienkę i Władimira Wasiliewa powieści fantasy Dzienny Patrol Ciemny Mag Edgar szuka informacji na temat nekromancji w Necronomiconie.
  • Do nazwy Necronomicon odnosi się Neal Stephenson w tytule powieści Cryptonomicon.
  • Patricio Sturlese osnową swojej powieści "Inkwizytor" czyni poszukiwania "Necronomiconu" przez Świętą Inkwizycję, członków masonerii oraz mrocznej sekty czcicieli Szatana.
  • W powieści Dana Abnetta "Xenos" Necronomicon jest starożytną księgą zawierającą demoniczną wiedzę na temat chaosu, zostaje ostatecznie zniszczony przez inkwizytora Gregora Eisenhorna.

Film[edytuj | edytuj kod]

  • W filmie Necronomicon (1994) przedstawiono Lovecrafta poszukującego tytułowej księgi
  • W trylogii Martwe zło pojawia się wątek Księgi umarłych (w pierwszej części nazywanej Naturan demantos, w następnych Necronomicon ex mortis) jako magicznej księgi, za pomocą której bohaterowie niechcący przywracają do życia śpiące demony. W trzeciej części trylogii, Armii ciemności, Necronomicon zostaje sparodiowany
  • Necronomicon pojawia się w filmie Nawiedzony pałac (1963) na podstawie opowiadania Edgara Allana Poego pod tym samym tytułem oraz opowiadania Lovecrafta Przypadek Charlesa Dextera Warda
  • Wątek tajemniczej księgi pojawia się w anime hentai Kuro no danshō (Mystery of the Necronomicon)
  • W serialu Simpsonowie w odcinku Brawl in the Family Bob Dole czyta fragment Necronomiconu podczas zebrania partii republikańskiej
  • W Nocy żywych kretynów księga jest źródłem tajemnej magii
  • W Kostnicy Tobe’a Hoopera na drzwiach tytułowej kostnicy widnieje napis That which is dead... can not eternal lie, with strange eons... even death may die. Słowo not stoi w innym miejscu niż w oryginalnym cytacie, co zmienia sens na To, co jest martwe, nie może spoczywać wiekami. Nie wiadomo, czy to celowa parafraza, czy pomyłka, jednakże w polskiej wersji owo zdanie przetłumaczono jak u Lovecrafta – Nie jest umarłym ten, który spoczywa wiekami
  • W filmie Ósma plaga więzień odpowiedzialny za wybuch zamieszek w więzieniu czytał zaklęcia ze „starożytnej księgi umarłych”.
  • W dziewiątej części serii Piątek, trzynastego Stephen odwiedzając dom Voorheesów, znajduje księgę leżącą na biurku. Wprawdzie nie zostaje wymieniona nazwa Necronomicon, jednak okładka i wnętrze księgi jest identyczne jak w trylogii Martwe zło. Pojawienie się księgi związane jest ze słowami matki Jasona, która wielokrotnie, w poprzednich częściach, mówiła mu, że dzięki niej nigdy nie umrze.
  • W 316 odcinku Świata według Kiepskich jest opowiedziana historia jednego z demonów, o którym wspomina Necronomicon.
  • W jednym z odcinków serialu Dr House (6x18 - 128.Knight's Fall) Trzynastka i Chase przeszukujący dom chorego znajdują w jego domu księgę, na okładce której był napis NECRONOMICON i piktogram gwiazdy pięcioramiennej w okręgu.
  • W 14. sezonie serialu animowanego SouthPark (Miasteczko SouthPark)w odcinkach 12-tym "Mysterion Rises" i 13-tym "Coon vs Conn & Friends" dno oceanu zostaje przewiercone przez BP - Oil Company, co powoduje przebudzenie Cthulhu.
  • W serialu "Funboy i Chum-Chum" jeden z przyjaciół głównych bohaterów - Kyle "Czarodziej" jest w posiadaniu Necronomiconu, z którym często rozmawia.

Komiks[edytuj | edytuj kod]

  • Necronomicon i Abdul al-Hazred pojawiają się w polskim undergroundowym komiksie Wampiurs Wars Jana Platy-Przechlewskiego, gdzie zostali dość swobodnie sparodiowani
  • Księgę opisaną jako Nekronomicon można też dostrzec w jednym z tomów Kaznodziei w bibliotece wampira
  • Nekronomicon pojawia się w jednej z ksiąg Giganta, w której główną rolę odgrywają postaci Disneya (Myszka Miki, Kaczor Donald)
  • Marvel Zombies vs. Army of Darkness w tym komiksie Nekronomicon nadal prześladuje Ashleya Williamsa tym razem w uniwersum Marvela
  • Freddy vs. Jason vs. Ash tutaj natomiast Freddy Krueger usiłuje zdobyć Nekronomicon za pomocą Jasona Voorhees by wrócić do życia lecz znów pojawia znany nam dobrze Ashley J. "Ash" Williams

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

  • W utworze The Thing That Should Not Be Metalliki pojawiają się słowa That is not dead which can eternal lie. After strange aeons even death may die. Wyczytać można je również na nagrobku powstającego z martwych Eddiego na okładce albumu Live After Death Iron Maiden. Odwołania do twórczości Lovecrafta pojawiają się także w innych utworach Metalliki – The Call of Ktulu, Trapped Under Ice i All Nightmare Long
  • Istnieje niemiecki zespół o nazwie Necronomicon. Styl muzyki jaką wykonuje określa się mianem krautrock/psychedelic rock.
  • Darkambientowy zespół Nox Arcana wydał płytę pod tytułem Necrocomnicon. Utwory traktują o mitologii Cthulhu.
  • Poznański raper Słoń(WSRH,DEMONOLOGIA)w swoich utworach nieraz wspomina o Necronomicon,lub o H.P.Lovecraft.

Malarstwo[edytuj | edytuj kod]

  • Nazwy Necronomicon użył szwajcarski artysta H. R. Giger do nazwania serii swych obrazów oraz dwóch albumów ze swymi pracami

Gry[edytuj | edytuj kod]

  • Powstała gra przygodowa Necronomicon: Świt ciemności (Necronomicon: The Dawning of Darkness, 2001) firmy Wanadoo na podstawie twórczości H.P. Lovecrafta, w której gracz wciela się w człowieka, który musi odnaleźć źródło dziwnego zachowania przyjaciela, zmierzając się z demonami i wędrując przez najciemniejsze piwnice
  • W grze Max Payne (2001) odnajdujemy Necronomicon na stole w nocnym klubie "Ragna Rock".
  • W dodatkowym scenariuszu Defense of the Ancients do gry RTS Warcraft III: Reign of Chaos (2002) Necronomicon to księga do przyzywania dodatkowych jednostek (Necronomicon Warrior)
  • Gra Eternal Darkness: Sanity's Requiem (2002) na konsolę GameCube mocno nawiązuje do twórczości H.P. Lovecrafta. Użyty w niej został motyw Necronomiconu (pod nazwą "The Tome of Eternal Darkness").
  • Gra Blood nawiązuje do twórczości H.P. Lovecrafta. Użyty w niej został cytat z Necronomiconu (Jeden z rozdziałów ma nazwę "Even death may die").
  • W grze Team Fortress 2 (2007) istnieje przedmiot o właściwościach kosmetycznych, Bombinomicon. Jest to nawiązanie do Necronomicon'nu.
  • W grze The Binding Of Isaac (2011) zrobionej przez Edmunda McMillena można znaleźć obiekt o nazwie Necronomicon. Użyty zadaje obrażenia przeciwnikom.
  • W grze Fable III (2010) występuje trofeum za wykonanie jednej z misji pobocznych, którym jest Necronomicon.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]