Olsza zielona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Olsza zielona
Olsza zielona: zdjęcie
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Gromada okrytonasienne
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Rząd bukowce
Rodzina brzozowate
Rodzaj olsza
Gatunek olsza zielona
Nazwa systematyczna
Alnus alnobetula (Ehrh.) K.Koch
Acta Phytotax. Sin. 16(2): 92 1978[2]
Synonimy
  • Alnaster viridis (Chaix) Spach
  • Alnus alnobetula subsp. alnobetula
  • Alnus alnobetula var. brembana (Rota) H.J.P.Winkl.
  • Alnus alpina Vill.
  • Alnus brembana Rota
  • Alnus corylifolia A.Kern. ex Dalla Torre
  • Alnus ovata (Schrank) Lodd.
  • Alnus viridis (Chaix) DC.
  • Alnus viridis subsp. brembana (Rota) P.A.Schmidt
  • Alnus viridis var. brembana (Rota) Nyman
  • Alnus viridis f. hirtella Callier
  • Alnus viridis f. macrophylla Callier
  • Alnus viridis f. pilosa Callier
  • Alnus viridis f. pubescens Callier
  • Alnus viridis var. subvestita Zapal.
  • Alnus viridis f. subvestita (Zapal.) Callier
  • Betula alnobetula Ehrh.
  • Betula alpina Borkh. ex Theorin
  • Betula ovata Schrank
  • Betula viridis Chaix
  • Betula viridis Vill.
  • Duschekia alnobetula (Ehrh.) Pouzar
  • Duschekia ovata (Schrank) Opiz
  • Duschekia viridis (Chaix) Opiz
  • Duschekia viridis subsp. brembana (Rota) Holub
  • Semidopsis viridis (Chaix) Zumagl.[2]
Pokrój

Olsza zielona, kosa olcha (Alnus alnobetula (Ehrh.) K.Koch) – gatunek krzewu należący do rodziny brzozowatych (Betulaceae A. Gray). Występuje w Ameryce Północnej, w Europie i w Azji (m. in. na Syberii i na Kamczatce), sięgając na północ aż do 70 stopnia szer. geogr. W Polsce na naturalnych stanowiskach występuje wyłącznie w Bieszczadach, wysoko w górach. Można ją spotkać w Tatrach, gdzie została nasadzona. Spełnia tam podobną rolę, jak kosówka – zapobiega erozji i utrwala zbocza.

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Bardzo rozłożysty krzew (rzadko małe drzewko), o gęstych pędach. Osiąga wysokość przeważnie do 2 m, w dobrych warunkach nawet do 4 m.
Łodyga
Tworzy liczne pędy wygięte na kształt kosy. Roczne pędy o oliwkowozielonym lub czerwonobrunatnym kolorze są nieco spłaszczone i lekko filcowato owłosione.
Pąki
Odstające stożkowate, okryte 4-6 purpurowobrunatnymi lub zielonawymi, orzęsionymi łuskami, czasami nieco lepkie.
Liście
Jajowate lub eliptyczne, o długości 3-6 cm, zaostrzone, brzegi podwójnie piłkowane. Nerwy wyraźnie widoczne, w liczbie 5-10 par, w kątach nieco owłosione.
Kwiat
Roślina jednopienna, o oddzielnych kwiatostanach męskich i żeńskich występujących na tej samej roślinie. Już przed zimą na gałązkach występują kwiatostany męskie i żeńskie, które zakwitną dopiero na wiosnę. Zakwitają równocześnie z rozwojem liści (kwiecień-maj) i są wiatropylne.
Owoc
Kuliste lub jajowate owocostany, silnie zdrewniałe, przypominające wyglądem szyszki, zawierające oskrzydlone orzeszki. Długo utrzymują się na roślinie.

Biologia i ekologia[edytuj]

W Polsce jest gatunkiem wysokogórskim. W Bieszczadach występuje ponad górną granicą bukowych lasów, zarastając połoniny, na których zaprzestano wypasu bydła, a także opuszczone pola uprawne. Najniższe jej stanowisko znajduje się w Orelcu (464 m n.p.m.). Szczególnie obficie rośnie wzdłuż potoków. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Pulmonario-Alnetum viridis[3]. Jest jednym z nielicznych u nas gatunków roślin, który zwiększa swój zasięg schodząc z wysokich gór w dół. Liczba chromosomów 2n = 28.

Ciekawostki[edytuj]

Jej pyłek, podobnie, jak pozostałych gatunków olchy powoduje u ludzi uczulonych alergię.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-01].
  2. a b Alnus alnobetula (Ehrh.) K.Koch (ang.). The Plant List. [dostęp 6 czerwca 2016].
  3. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

Bibliografia[edytuj]

  1. W. Kulesza: Klucz do oznaczania drzew i krzewów. Warszawa: PWRiL, 1955.
  2. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.