Irga kutnerowata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Irga kutnerowata
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

różopodobne

Rząd

różowce

Rodzina

różowate

Rodzaj

irga

Gatunek

irga kutnerowata

Nazwa systematyczna
Cotoneaster tomentosus (Aiton) Lindl.
Trans. Linn. Soc. London 13: 101 (1821)[3]
Cotoneaster tomentosus sl4.jpg

Irga kutnerowata, irga owłosiona[4] (Cotoneaster tomentosus (Aiton) Lindl.) – gatunek krzewu z rodziny różowatych.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Pochodzi z Europy Południowej i Środkowej. Występuje głównie na obszarach górskich: Apeniny, Alpy, Karpaty, Jura, Góry Dynarskie i góry Półwyspu Bałkańskiego. W Polsce występuje wyłącznie w Tatrach i to tylko w Tatrach Zachodnich na 6 stanowiskach: pod Rękawicą w Dolinie Kościeliskiej, w Dolinie Strążyskiej, w Końskim Żlebie, na Zawieszce w grzbiecie Sarniej Skały, w Dolinie Białego i na Hrubym Reglu. Rzadka jest również po słowackiej stronie Tatr; podano ją tutaj z 10 stanowisk. Stanowiska w polskich Tatrach są najdalej na północ wysuniętymi miejscami występowania tego gatunku. Najwyżej (do 2400 m n.p.m.) dochodzi we włoskich Alpach[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Silnie rozgałęziony krzew o wysokości do 2 m. Pędy brunatnozielone i mniej lub bardziej filcowato owłosione[6].
Liście
Szerokoeliptyczne lub jajowate, o długości 2-6 cm i szerokości 2-3,5 cm, zazwyczaj z tępym wierzchołkiem. Na górnej stronie są owłosione, na dolnej pokryte białym kutnerem[6].
Kwiaty
Promieniste, białe. Działki kielicha w kwiatach i hypancjum są pokryte kutnerem, po czym łatwo rozróżnić można ten gatunek od bardzo podobnej irgi zwyczajnej[5]. Słupek z 3-5 szyjkami[6].
Owoce
Czerwone, mączyste, z zewnątrz pokryte włoskami[5].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Nanofanerofit. Występuje na słonecznych, stromych i skalistych stokach o nachyleniu do 60%, na płytkich glebach. Kwitnie od czerwca do lipca. Nasiona rozsiewane są przez zwierzęta. Liczba chromosomów 2n = 68[5].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Kategorie zagrożenia gatunku:

Wszystkie jej stanowiska w Polsce znajdują się na obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego. Gatunek w Polsce jest zagrożony z powodu nielicznych stanowisk z niewielką ilością osobników, ponadto stanowiska te zagrożone są przez zarastającą je kosodrzewinę. Najliczniejsza populacja w Końskim Żlebie w latach 2001-2004 liczyła tylko 14 okazów[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-23] (ang.).
  3. a b Cotoneaster tomentosus (Aiton) Lindl.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-12-23].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. a b c d e Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  6. a b c Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  7. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  9. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.