Orędzie paschalne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Exsultet
Ilustracja
Diakon wykonujący Exsultet przed paschałem

Pierwsza część pełnej wersji Orędzia Wielkanocnego (Exsultet) po polsku
(w formacie Ogg Vorbis)
Forma muzyczna

pieśń

Czas trwania

kilkanaście minut (zwykle są dwie wersje: krótsza i dłuższa, choć i one mogą mieć różną długość)

Orędzie paschalne lub Orędzie Wielkanocne (łac. Exsultet) – starożytna pieśń, przypisywana św. Ambrożemu lub św. Augustynowi[1].

Opis[edytuj | edytuj kod]

W niezmiennej formie trwała od VII wieku do reform liturgicznych po Soborze Watykańskim II. Należy do liturgicznego orędzia podczas Wigilii Paschalnej związanego z zapaleniem światła w noc Zmartwychwstania. Wykonuje go diakon lub prezbiter. W wyjątkowych sytuacjach może go wykonać kantor ((jeśli kantor nie jest duchownym, to wówczas opuszcza wybrane fragmenty: w łacinie po fragmencie: "haec aula resultet." przechodzi do fragmentu: "Sursum corda.", w języku polskim zaś po fragmencie: "potężnym śpiewem całego ludu." przechodzi do fragmentu: "W górę serca."). Exsultet śpiewa się na początku liturgii Wigilii Paschalnej, po procesji do ołtarza, w momencie ustawienia zapalonego paschału pośrodku prezbiterium kościoła i jego okadzeniu. Podczas wykonywania Exsultetu wszyscy zgromadzeni powinni stać.

Tekst wraz z neumami Orędzia Wielkanocnego jest zawarty w Mszale Rzymskim. Występuje w formie dłuższej i krótszej. Uroczyste wykonanie Exsultetu trwa od 10 do 15 minut. Orędzie paschalne zawiera m.in. pochwałę ofiary paschalnej Chrystusa i sakramentu chrztu oraz dziękczynienie za zmartwychwstanie Chrystusa i wybawienie ludzkości z grzechu. Pieśń podkreśla wspaniałość Bożego dzieła odkupienia świata, począwszy od grzechu Adama, aż do zbawienia, które dokonało się w Chrystusie.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Tekst[edytuj | edytuj kod]

Tekst łaciński Tekst polski

V. Exsultet iam angelica turba caelorum:
exsultent divina mysteria:
et pro tanti Regis victoria
tuba insonet salutaris.

Gaudeat et tellus
tantis irradiata fulgoribus:
et, aeterni Regis splendore illustrata,
totius orbis se sentiat
amisisse caliginem.

Laetetur et mater Ecclesia,
tanti luminis adornata fulgoribus:
et magnis populorum vocibus
haec aula resultet.

Quapropter astantes vos,
fratres carissimi,
ad tam miram huius sancti luminis claritatem,
una mecum, quaeso,
Dei omnipotentis misericordiam invocate.

Ut, qui me non meis meritis
intra Levitarum numerum dignatus est aggregare,
luminis sui claritatem infundens,
cerei huius laudem implere perficiat.

Per Dominum nostrum Iesum Christum,
Filium suum
qui cum Eo vivit et regnat
in unitate Spiritus Sancti, Deus
per omnia saecula saeculorum.
R. Amen.

V. Dominus vobiscum.
R. Et cum spiritu tuo.
V. Sursum corda.
R. Habemus ad Dominum.
V. Gratias agamus Domino Deo nostro.
R. Dignum et iustum est.

V. Vere dignum et iustum est,
invisibilem Deum Patrem omnipotentem
Filiumque eius unigenitum,
Dominum nostrum Iesum Christum,
toto cordis ac mentis affectu
et vocis ministerio personare.

Qui pro nobis aeterno Patri
Adae debitum solvit,
et veteris piaculi cautionem
pio cruore detersit.

Haec sunt enim festa paschalia,
in quibus verus ille Agnus occiditur,
cuius sanguine postes fidelium consecrantur.

Haec nox est,
in qua primum patres nostros,
filios Israel eductos de Aegypto,
Mare Rubrum sicco vestigio transire fecisti.

Haec igitur nox est,
quae peccatorum tenebras
columnae illuminatione purgavit.

Haec nox est,
quae hodie per universum mundum
in Christo credentes,
a vitiis saeculi
et caligine peccatorum segregatos,
reddit gratiae,
sociat sanctitati.

Haec nox est,
in qua, destructis vinculis mortis,
Christus ab inferis victor ascendit.

Nihil enim nobis nasci profuit,
nisi redimi profuisset.

O mira circa nos
tuae pietatis dignatio!

O inaestimabilis dilectio caritatis:
ut servum redimeres, Filium tradidisti!

O certe necessarium Adae peccatum,
quod Christi morte deletum est!

O felix culpa,
quae talem ac tantum
meruit habere Redemptorem!

O vere beata nox,
quae sola meruit scire tempus et horam,
in qua Christus ab inferis resurrexit!

Haec nox est, de qua scriptum est:
Et nox sicut dies illuminabitur:
et nox illuminatio mea in deliciis meis.

Huius igitur sanctificatio noctis
fugat scelera,
culpas lavat:
et reddit innocentiam lapsis,
et maestis laetitiam.
Fugat odia,
concordiam parat,
et curvat imperia.

In huius igitur noctis gratia,
suscipe, sancte Pater,
laudis huius sacrificium vespertinum,
quod tibi in haec cerei oblatione sollemni,
per ministrorum manus
de operibus apum,
sacrosancta reddit Ecclesia.

Sed iam columnae huius praeconia novimus,
quam in honorem Dei rutilans ignis accendit.
Qui, licet sit divisus in partes,
mutuati tamen luminis detrimenta non novit.
Alitur enim liquantibus ceris,
quas in substantiam pretiosae huius lampadis
apis mater eduxit.

O vere beata nox,
in qua terrenis caelestia,
humanis divina iunguntur!

Oramus ergo te, Domine,
ut cereus iste in honorem tui nominis consecratus,
ad noctis huius caliginem destruendam,
indeficiens perseveret.
Et in odorem suavitatis acceptus,
supernis luminaribus misceatur.

Flammas eius lucifer matutinus inveniat:
ille, inquam, lucifer, qui nescit occasum:
Christus Filius tuus,
qui regressus ab inferis,
humano generi serenus illuxit,
et tecum vivit et regnat in saecula saeculorum.

R. Amen.

K. Weselcie się już, zastępy Aniołów w niebie
weselcie się, słudzy Boga
niechaj zabrzmią dzwony głoszące zbawienie,
gdy Król tak wielki odnosi zwycięstwo.

Raduj się, ziemio
opromieniona tak niezmiernym blaskiem
a oświecona jasnością Króla wieków
poczuj, że wolna jesteś
od mroku, co świat okrywa.

Zdobny blaskiem takiej światłości
raduj się, Kościele święty, Matko nasza
ta zaś świątynia niechaj zabrzmi
potężnym śpiewem całego ludu.

A zatem proszę was, bracia najmilsi,
którzy stoicie tutaj
podziwiając jasność tego świętego płomienia
byście razem ze mną
wzywali miłosierdzia wszechmogącego Boga.

Niech Ten, który bez moich zasług
raczył mnie uczynić swoim sługą
zechce mnie napełnić światłem swojej jasności
i pozwoli godnie wyśpiewać pochwałę tej świecy.

Przez Pana naszego Jezusa Chrystusa,
Syna swojego
który z Nim żyje i króluje
w jedności Ducha Świętego
Bóg, przez wszystkie wieki wieków.
W. Amen.

K. Pan z wami.
W. I z duchem Twoim.
K. W górę serca.
W. Wznosimy je do Pana.
K. Dzięki składajmy Panu Bogu naszemu.
W. Godne to i sprawiedliwe.

K. Zaprawdę, godne to i sprawiedliwe
abyśmy z całego serca i z całej duszy
śpiewem wysławiali niewidzialnego Boga,
Ojca Wszechmogącego
oraz jednorodzonego syna Jego,
Jezusa Chrystusa, naszego Pana.

Który Ojcu przedwiecznemu
spłacił za nas dług Adama
i krwią serdeczną zmazał dłużny zapis
starodawnej winy.

Oto są bowiem święta paschalne
w czasie których zabija się prawdziwego Baranka
a Jego krew poświęca domy wierzących.

Jest to ta sama noc,
w której niegdyś ojców naszych,
synów Izraela wywiodłeś z Egiptu
i przeprowadziłeś suchą nogą przez Morze Czerwone.

Jest to zatem ta noc,
która światłem ognistego słupa
rozproszyła ciemności grzechu.

A teraz ta sama noc
uwalnia wszystkich wierzących w Chrystusa
na całej ziemi
od zepsucia pogańskiego życia
i od mroku grzechów
do łaski przywraca
i gromadzi w społeczności świętych.

Tej właśnie nocy
Chrystus skruszywszy więzy śmierci,
jako zwycięzca wyszedł z otchłani.

Nic by nam przecież nie przyszło z daru życia,
gdybyśmy nie zostali odkupieni.

O, jak przedziwna łaskawość
Twej dobroci dla nas.

O, jak niepojęta jest Twoja miłość –
aby wykupić niewolnika, wydałeś swego Syna.

O, zaiste konieczny był grzech Adama,
który został zgładzony śmiercią Chrystusa.

O, szczęśliwa wina
skoro ją zgładził
tak wielki Odkupiciel.

O, zaiste błogosławiona noc
jedyna, która była godna poznać czas i godzinę
zmartwychwstania Chrystusa.

O tej to nocy napisano:
a noc jako dzień zajaśnieje,
oraz: noc będzie mi światłem i radością.

Uświęcająca siła tej nocy
oddala zbrodnie,
z przewin obmywa,
przywraca niewinność upadłym,
a radość smutnym,
rozprasza nienawiść,
usposabia do zgody
i ugina potęgi.

W tę noc pełną łaski
przyjmij, Ojcze święty
wieczorną ofiarę uwielbienia,
którą Ci składa Kościół święty
uroczyście ofiarując
przez ręce swoich sług tę świecę
owoc pracy pszczelego roju.

Znamy już wymowę tej woskowej kolumny,
którą na chwałę Boga zapalił jasny płomień
chociaż dzieli się on użyczając światła
nie doznaje jednak uszczerbku
żywi się bowiem strugami wosku,
który dla utworzenia tej cennej pochodni
wydała pracowita pszczoła.

O, zaiste błogosławiona noc,
w której się łączy niebo z ziemią
sprawy boskie ze sprawami ludzkimi.

Prosimy Cię przeto, Panie
niech ta świeca poświęcona na chwałę Twojego imienia
nieustannie płonie
aby rozproszyć mrok tej nocy
przyjęta przez Ciebie jako woń przyjemna
niechaj się złączy ze światłami nieba.

Niech ta świeca płonie,
gdy wzejdzie Słońce nie znające zachodu –
Jezus Chrystus,
Twój syn zmartwychwstały,
który oświeca ludzkość swoim światłem
i z Tobą żyje i króluje na wieki wieków.

W. Amen.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Exultet. W: Michał Nowodworski: Encyklopedja Kościelna. T. V. Warszawa: 1874, s. 204.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]