Realny socjalizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Realny socjalizm – termin wprowadzony przez oficjalną propagandę radziecką w latach 70. XX wieku, określający ustroje polityczne ukształtowane w krajach rządzonych przez partie komunistyczne i robotnicze (tzw. kraje demokracji ludowej), następnie przejęty przez krytyków systemu realnego socjalizmu[1]. Zastosowany pierwotnie w celu przeciwstawienia się krytyce stosunków panujących w tych krajach, prowadzonej przez opozycję odwołującą się do tradycji socjalistycznych (rewizjonizm, dysydenci w ZSRR) i dowodzącą, że system typu radzieckiego nie jest w stanie zrealizować idei socjalistycznej.

Doktryna realnego socjalizmu charakteryzowała się dominacją partii marksistowsko-leninowskiej we wszystkich sferach życia publicznego, które zawładnęły ustawodawstwem, prawem, a nawet życiem prywatnym obywateli; sprawowały monopol w zakresie ideologii i upaństwowionej gospodarki. Zakazany był obieg publikacji poza cenzurą oraz działalność polityczna i społeczna poza organizacjami ściśle kontrolowanymi przez władze. Cechowały go liczne odstępstwa od deklarowanych teoretycznych idei socjalistycznych.

Krytykę realnego socjalizmu podjęli przedstawiciele eurokomunizmu[2]. W 2008 IPN wydał pracę filozoficzno-historyczną pod red. K. Brzechczyna "Obrazy PRL. O konceptualizacji realnego socjalizmu w Polsce". Podejmuje ona interdyscyplinarne badania nad koncepcjami tego pojęcia w oparciu o prace znanych teoretyków różnych orientacji ideowych - lewicowej i prawicowej: Józefa M. Bocheńskiego, Randalla Collinsa, Leszka Kołakowskiego, Stefana Kurowskiego, Leszka Nowaka[3][4] Jadwigi Staniszkis i Andrzeja Walickiego. Innym, bardziej praktycznym, opisem rzeczywistości realnego socjalizmu na przykładzie dwóch fabryk (w PRL i NRD) jest książka Małgorzaty Mazurek "Socjalistyczny zakład pracy. Porównanie fabrycznej codzienności w PRL i NRD u progu lat 60."[5].

Przypisy

  1. wpis w encyklopedii Interia (podgląd z 25 maja 2009)
  2. Nauka o polityce, pod. red. Artura Bodnara, Warszawa 1984, str.287-289, ISBN 83-01-05808-0
  3. Krzysztof Brzechczyn: O DWÓCH PROGNOZACH UPADKU REALNEGO SOCJALIZMU. RANDALL COLLINS VERSUS LESZEK NOWAK.
  4. "Obrazy PRL: o konceptualizacji realnego socjalizmu w Polsce", wyd. IPN, ISBN 83-925139-0-8; artykuł dostępny w internecie pod adresem: [1]
  5. recenzja A. Leszczyńskiego w Gazecie Wyborczej (podgląd z dn. 27 maja 2009)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]