Kim Ir Sen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
To jest biografia osoby noszącej koreańskie nazwisko Kim.
Kim Ir Sen
Kim Il Sung Portrait-2.jpg
Portret Kim Ir Sena
Data i miejsce urodzenia 15 kwietnia 1912
Mangyŏngdae
Data i miejsce śmierci 8 lipca 1994
Pjongjang
Wieczny Prezydent Korei Północnej[1]
Okres od 5 września 1998
1. Prezydent Korei Północnej
Okres od 28 grudnia 1972
do 8 lipca 1994
Przynależność polityczna Partia Pracy Korei
Poprzednik urząd utworzony
Następca urząd zniesiony
1. Premier Korei Północnej
Okres od 9 września 1948
do 28 grudnia 1972
Przynależność polityczna Partia Pracy Korei
Poprzednik urząd utworzony
Następca Kim Il
Przewodniczący Tymczasowego Komitetu Ludowego Korei Północnej
Okres od 9 lutego 1946
do 8 września 1948
Przynależność polityczna Partia Pracy Korei
Poprzednik urząd utworzony
Następca urząd zniesiony
1. Sekretarz Generalny Partii Pracy Korei
Okres od 30 czerwca 1949
do 8 lipca 1994
Poprzednik urząd utworzony
Następca Kim Dzong Il
Kim Il Sung Signature.svg
Odznaczenia
Order Flagi Narodowej I klasy Xirka Ġieħ ir-Repubblika (Malta) Order Karola Marksa (NRD) Order Lenina Order Suche Batora (MRL) Order Czerwonego Sztandaru Order José Martí (Kuba)
Kim Ir Sen
Nazwa koreańska
Hangul 김일성
Hancha 金日成
Transkrypcja poprawiona Gim Il-seong
Transkrypcja MCR Kim Il-sŏng
Wymowa (IPA) ki.mil.s͈ɔŋ
Kim Ir Sen i Nicolae Ceaușescu. (1971)

Kim Ir Sen, właśc. Kim Il-song[2] albo Kim Song-dżu kor. 김일성 (ur. 15 kwietnia 1912 w Mangyŏngdae w Pjongjangu, zm. 8 lipca 1994 w Pjongjangu) – koreański polityk, przywódca Korei Północnej w latach 1946-1994, marszałek i generalissimus Koreańskiej Armii Ludowej, wieloletni przywódca Partii Pracy Korei, od 5 września 1998 roku Wieczny Prezydent.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesna działalność[edytuj | edytuj kod]

Kim Hyong Jik, ojciec przywódcy, był działaczem chrześcijańsko-narodowej opozycji wobec japońskiej okupacji Korei. Mimo starań, takich jak zapisanie do szkoły misyjnej, nie udało mu się zaszczepić w synu wiary chrześcijańskiej. Od 1924 roku Ir Sen przebywał w Chinach, gdzie wstąpił do młodzieżowego ruchu marksistowskiego. Należał do partyzantki koreańskiej w latach 30. XX wieku, walczącej z okupacją japońską. Od 1931 należał do Komunistycznej Partii Korei, na której czele stanął w 1945 (od 1948 r. jest to Partia Pracy Korei). Zdobył wykształcenie wojskowe i polityczne w ZSRR, podczas II wojny światowej służył w Armii Czerwonej, dowodząc oddziałem Koreańczyków (w stopniu majora). Na przywódcę partii i państwa koreańskiego wybrano go z powodu braku bardziej kompetentnego kandydata, mimo że nie posiadał właściwego przygotowania ideologicznego i był bardzo słabo wykształcony[3] (zdaniem amerykańskiego badacza Korei Północnej, B.R. Myersa był niewątpliwie najsłabiej wykształconym przywódcą w całym bloku wschodnim[4]).

Jako przywódca Korei Północnej[edytuj | edytuj kod]

Budowa KRLD i wojna koreańska[edytuj | edytuj kod]

Po klęsce Japonii w 1945 powrócił do Korei i w lutym 1946 powołał na północy kraju tymczasowy rząd komunistyczny (Tymczasowy Komitet Ludowy Korei Północnej) oraz utworzył Demokratyczny Front na rzecz Zjednoczenia Ojczyzny do której oprócz Partii Pracy należały wówczas Koreańska Partia Socjaldemokratyczna i Czundoistyczna Partia Czongu[5][6]. W 1948 roku proklamował Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną. Stanął na jej czele jako premier. W 1953 otrzymał stopień marszałka.

 Osobny artykuł: wojna koreańska.

Dążąc do siłowego zjednoczenia państw koreańskich, zaatakował w 1950 Koreę Południową którą destabilizowały wewnętrzne walki (propółnocne powstanie Czedżu) i usilne zwalczanie opozycji przez rządzące tam frakcje (południowokoreańskich rząd więził ponad 30 000 domniemanych komunistów, i około 300 000 podejrzanych o sympatyzowanie z komunistami lub jakimikolwiek grupami opozycyjnymi[7][8][9]). 25 czerwca 1950 roku wojska Korei Północnej (liczące 415 tys. żołnierzy wspartych 150 czołgami i 150 samolotami różnego typu) wkroczyły na terytorium Korei Południowej, przekraczając 38 równoleżnik i zdobywając Seul. Armia południowokoreańska licząca 150 tys. ludzi, 40 czołgów i 14 samolotów nie miała szans samodzielnie oprzeć się inwazji. W odpowiedzi na atak Rada Bezpieczeństwa ONZ uchwaliła 27 czerwca wysłanie do Korei sił międzynarodowych. ZSRR oficjalnie zbojkotował obrady z powodu nieprzyznania ChRL miejsca w ONZ. Przerzucona z prefektury Yamaguchi (Japonia) amerykańska 24. Dywizja Piechoty została zniszczona w 12-dniowej bitwie pod Daejeonem, a jej dowódca gen. William Dean trafił do niewoli. Do 5 września wojska KRLD opanowały prawie cały półwysep (95% terytorium Korei Południowej), zamykając wojska amerykańskie i południowokoreańskie w tzw. "worku pusańskim" – w tym momencie ofensywa północnokoreańska została powstrzymana. KRLD i ZSRR za pośrednictwem Indii (Jawaharlal Nehru) zaproponowały rokowania pokojowe, odrzucone przez Stany Zjednoczone. W międzyczasie KRLD przeprowadziła na południu reformę rolną i nacjonalizację przemysłu oraz nabór do swojej armii. W ramach sił ONZ, 14 państw skierowało do Korei swoje kontyngenty wojskowe, które czasowo rozlokowano w Japonii. 95% tych sił stanowiły wojska amerykańskie. 25 listopada w odpowiedzi na amerykańską inwazję Mao Zedong wprowadził na front kilkusettysięczną armię Chińskich Ochotników Ludowych. Pod naciskiem Chińczyków i odtwarzającej się armii KRLD oddziały ONZ cofały się, tracąc w styczniu 1951 roku Seul. Chiny bezskutecznie prosiły o wsparcie ZSRR, Józef Stalin zgodził się jednak jedynie na wysłanie Chińczykom i Koreańczykom sprzętu wojskowego z czym jednak zwlekał ze względu na chęć utrzymania neutralności[10]. Rządy KRLD i Chin otrzymały jednak różnorakie wsparcie ze strony Indii i niektórych państw bloku wschodniego[11]. Brak znaczących efektów działań militarnych po obu stronach zmusiły wreszcie obie strony konfliktu 27 lipca 1953 roku[12]. Rozejm został podpisany przez przedstawicieli Korei Północnej (w osobie Kim Ir Sena jako zwierzchnika armii Korei Północnej), Chin Ludowych (przedstawiciel: Peng Dehuai – dowódca Ochotników Ludowych) oraz ONZ-tu, reprezentowanego przez głównodowodzącego wojsk Narodów Zjednoczonych, amerykańskiego generała Marka W. Clarka[13]. Nieobecność i brak podpisu przedstawiciela Republiki Korei (czyli Korei Południowej) stanowił przez długie lata pretekst dla KRLD do odmowy rozpoczęcia rozmów pokojowych z Południem, które dla Koreańczyków z Północy nie było stroną konfliktu[13].

Rządy po zakończeniu wojny koreańskiej[edytuj | edytuj kod]

W polityce wewnętrznej wojna stała się pretekstem dla Kim Ir Sena do likwidacji opozycji, militaryzacji kraju i wprowadzania w życie idei dżucze[14][15]. Po zakończeniu działań wojennych następowała stopniowa odbudowa KRLD ze zniszczeń wojennych. Od 1954 roku w gospodarce wprowadzono centralne planowanie a priorytet miał rozwój ciężkiego przemysłu. Sytuacja polityczno-gospodarcza KRLD pozostała skomplikowana ze względu na stopniowo zachodzący rozłam radziecko-chiński i na skutek zerwania z polityką stalinizmu przez Nikitę Chruszczowa na XX Zjeździe KPZR. Chinom zawdzięczano sukcesy w walce z siłami USA i Korei Południowej, ale Mao nie był w stanie wspierać gospodarczo Korei Północnej ze względu na własne kłopoty ekonomiczne. Ochotnicy chińscy byli wycofywani z Korei powoli etapami aż do 1958 roku. Także Sowieci nie kwapili się z pomocą materialną, gdyż nie wiedzieli, jaką orientację przyjmie Kim Ir Sen (prochińską czy proradziecką). Sam Chruszczow wezwał Kim Ir Sena do Moskwy w lecie 1956 roku a na miejscu udzielił nagany w związku z nieprzeprowadzeniem procesu destalinizacji w jego kraju. Kim wstrzymał proces destalinizacji a 30 sierpnia północnokoreański polityk Choe Chang-ik wygłosił przemówienie atakując Kim Ir Sena za koncentrowanie władzy partii i państwa w swoich rękach, oraz skrytykował linię partii stawiającą na uprzemysłowienie. Choe skrytykował także istnienie państwa policyjnego. W odpowiedzi na krytykę Kim Ir Sen obiecał przeprowadzić reformy, do których jednak nigdy nie doszło, a opozycja partyjna musiała udać się na emigrację do Chin i została usunięta z Komitetu Centralnego. We wrześniu 1956 roku radziecko-chińska delegacja udała się do Pjongjangu z „instrukcjami” dla Kim Ir-Sena, by zaprzestał wszelkich czystek i ponownie nawiązał współpracę z liderami Yan’an i frakcji radzieckiej[16]. Drugie plenum KC, które odbyło się w dniu 23 września 1956, oficjalnie ułaskawiło przywódców opozycji, ale w 1957 roku czystki zostały wznowione i w 1958 frakcja Yan’an przestała istnieć.

Do 1960 KRLD była postrzegana jako ortodoksyjne socjalistyczne państwo jednej partii. Cały przemysł został upaństwowiony, a rolnictwo skolektywizowane na wzór sowiecki. Partia kontrolowała gospodarkę nakazowo-rozdzielczą na wszystkich szczeblach. Wszystkie pozostałe organizacje polityczne zostały rozwiązane,. Nawet na tym etapie istnienia partii nie było kultu jednostki. KRLD na Zachodzie była postrzegana jako kraj zbliżony ustrojowo do PRL czy NRD. W 1961 roku Kim Ir Sen podpisał traktat o przyjaźni i wzajemnej współpracy z Zhou Enlai, a następnie udał się do ZSRR i podpisał podobny traktat[17]. Po 1962, a zwłaszcza po XXII Zjeździe KPZR, Partia Pracy Korei skrytykowała sowieckich i chińskich przywódców za rewizjonistyczną politykę, oraz za teorię Chruszczowa o pokojowym współistnieniu. W 1962 roku Korea Północna poparła Chiny w wojnie z Indiami oraz skrytykowała wycofanie się ZSRR z kryzysu kubańskiego. Związek Radziecki odpowiedział odcinając pomoc dla KRLD, przyczyniając się do poważnego osłabienia przemysłu Korei Północnej. Pomocy nie mogły udzielić także Chiny, pogrążone w chaosie rewolucji kulturalnej. Po 1965 roku KRLD zajęła neutralne stanowisko w sprawie konfliktu sowiecko-chińskiego i wycofała się z poparcia dla Chin, zarzucając Zedongowi dogmatyzm i lekkomyślność, a nawet oskarżając o przyjęcie „teorii permanentnej trockistowskiej rewolucji”. Pomimo przyjęcia niektórych haseł chińskiej rewolucji kulturalnej, Kim Ir Sen pozostał nieufny wobec chińskiego modelu ustrojowego. W 1970 roku z entuzjazmem przyjął pomysł kambodżańskiego króla Norodoma Sihanouka polegający na utworzeniu jednolitego frontu azjatyckich krajów rewolucyjnych (Chin, Laosu, Wietnam Północnego, KRLD i Kambodży). Pomysł upadł na skutek opozycji Wietnamu[18].

W 1968 roku KRLD wzięła do niewoli amerykański okręt wojenny USS Pueblo. W tym samym czasie doszło też do ponownych aczkolwiek krótkotrwałych starć z siłami amerykańskimi i południowokoreańskimi w wyniku których zginęło kilkuset żołnierzy obu stron[19]. Służby specjalne Kima zorganizowały ponadto nieudany rajd na Błękitny Dom mający na celu zabicie prezydenta Korei Południowej mający na celu zabicie prezydenta Korei Południowej Park Chung-hee[20]. Zatrzymanie okrętu wojennego i starcia dowodzą, że Kim Ir Sen realizował własną strategię zimnej wojny, niezależną od ZSRR i Chin. W roku 1972 została zmieniona konstytucja KRLD, Kim Ir-Sen został prezydentem i sekretarzem generalnym partii[21]. W latach 70. Koreę odwiedził przywódca Rumunii Nicolae Ceaușescu który zaraz po powrocie do kraju zaczął wcielać w życie reguły życia społecznego panujące w Korei Północnej, zainspirowany głównie dżucze[22]. Na początku lat 80. rozpoczął dążenia do utworzenia własnego programu atomowego. W tym celu zakupił w Iranie technologie potrzebne do jego budowy[23].

Kim w latach zimnej wojny wspierał zagraniczne ruchy partyzanckie, udzielając wsparcia m.in. niepodległościowemu FRELIMO z Mozambik[24], Wietkongowi czy według niektórych źródeł komunistycznym partyzantom na Filipinach i Japońskiej Armii Czerwonej[25]. W czasie wojny Jom Kippur wysłał państwom arabskim walczącym z Izraelem kilkunastu pilotów wojskowych mających wspomóc ich wysiłek wojskowy a w czasie wojny iracko-irańskiej wysłał wsparcie zaopatrzeniowe wojskom irańskim[26]. Rząd Kima nawiązał współpracę wojskową z kilkoma państwami Afryki w tym z Zimbabwe której to armię trenowali północnokoreańscy oficerowie[27] oraz prowadził wzmożony eksport broni, głównie do Pakistanu[28].

W latach 80. Kim ożywił prowadzone od 1971 roku negocjacje z Koreą Południową i podpisał z Koreą Południową układ o pojednaniu i nieagresji. W latach 60. i 70., przy pomocy centralnie sterowanej ekonomii, Korei Północnej udawało się utrzymać względnie wysoki wzrost gospodarczy. Gospodarka północnokoreańska do późnych lat 70. była uznawana za silniejszą od południowokoreańskiej. Poważne kłopoty zaczęły się w latach 90., kiedy silnym ciosem okazał się upadek ZSRR i związane z tym zerwanie strategicznych umów handlowych[29]. Rozwiązanie ZSRR skłoniło KRLD do pewnej liberalizacji gospodarki. W 1991 roku z inicjatywy Kima powstała Specjalna Strefa Ekonomiczna Rajin-Sonbong znajdująca się przy granicy z Chinami i Rosją. Równocześnie Kim stale rozwijał armię która w 1992 roku liczyła już milion żołnierzy[30]. Po śmierci jego ciało zostało zmumifikowane (zabalsamowane). Przywódcą Korei Północnej został po jego śmierci syn, Kim Dzong Il.

Kim Ir Sen zajmuje drugie miejsce spośród dyktatorów w długości rządzenia. Stał na czele Korei Płn. w latach 1948–1994, czyli przez 46 lat. Wyprzedza go Fidel Castro, były przywódca Kuby, który rządził swoim krajem przez 52 lata.

Kult[edytuj | edytuj kod]

W Korei Północnej znajduje się ponad 500 pomników Kim Ir Sena[31]. W Pjongjangu znajduje się Uniwersytet im. Kim Ir Sena, Stadion im. Kim Ir Sena, Plac Kim Ir Sena, a także wzniesiony na cześć jego oraz ideologii dżucze 170-metrowy monument – Wieża Dżucze. Portret Kim Ir Sena widnieje na wielu banknotach północnokoreańskich. W okresie od 1940 r. do 2000 r. Kim Ir Sen został odznaczony ponad 230 orderami, medalami, nagrodami i zaszczytnymi tytułami pochodzącymi z ponad 70 krajów i od więcej niż 10 organizacji międzynarodowych[32]. Stworzony przez niego kult jednostki, widoczny na każdym kroku, ukazał m.in. Andrzej Fidyk w filmie dokumentalnym Defilada.


Genealogia[edytuj | edytuj kod]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kim Hyŏng Jik
 
Kang Pan Sŏk
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kim Dzong Suk
 
Kim Ir Sen
 
Kim Sŏng Ae
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kim Yŏng Suk
 
 
Sŏng Hye Rim
 
Kim Dzong Il
 
Ko Yŏng Hŭi
 
Kim Ok
 
Kim Kyŏng Hŭi
 
Jang Sŏng T'aek
 
Kim Kyŏng Jin
 
Kim P'yŏng Il
 
Kim Yŏng Il
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kim Sŏl Song
 
Kim Dzong Nam
 
Kim Dzong Czol
 
Kim Dzong Un
 
Ri Sŏl Ju
 
Kim Yo-jong
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kim Han Sol
Korea Północna
Godło Korei Północnej
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Korei Północnej

Wikiprojekt Polityka

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Od 1972 do śmierci w 1994 formalną głową państwa był Kim Ir Sen jako prezydent, który w 1998 roku został nazwany „Wiecznym Prezydentem”. Zgodnie z prawem, tylko jemu przysługuje tytuł głowy państwa. Uznał ten fakt prezydent Armenii Serż Sarkisjan, kiedy przesłał kondolencje Kim Ir-Senowi z powodu śmierci Kim Dzong Ila Armenian President condoles with the deceased – newspaper. Jego syn i następca, Kim Dzong Il (zm. 17 grudnia 2011), nie przyjął tytułu prezydenta kraju, a jedynie urząd Przewodniczącego Narodowej Komisji Obrony, który jednak sprawuje faktycznie najwyższą władzę w kraju.
  2. Forma Kim Ir Sen pochodzi z transkrypcji rosyjskiej.
  3. K. Janicki, Korea Północna. Radziecki wypadek przy pracy, „Ciekawostki historyczne”, 19 czerwca 2001.
  4. Brian Reynolds Myers, Najczystsza rasa. Propaganda Korei Północnej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011, s. 26, ISBN 978-83-01-16589-5.
  5. Korea Democratic People's Republic of (DPRK) - Organizations. [dostęp 2010-11-07].
  6. Waldemar J. Dziak: Korea. Pokój czy wojna, s. 48.
  7. Family tragedy indicative of S.Korea’s remaining war wounds (ang.). The Hankyoreh, 23.01.2010. [dostęp 08.04.2012].
  8. Bae Ji-sook: Gov’t Killed 3,400 Civilians During War (ang.). The Korea Times, 03.02.2009. [dostęp 08.04.2012].
  9. Waiting for the truth (ang. • kor.). The Hankyoreh, 22.07.2010. [dostęp 08.04.2012].
  10. Zimna wojna Mao. Chiny kontra Związek Sowiecki (tytuł oryg. Mao's cold war. China vs the Soviet Union), produced by Beach House Pictures for Discovery Networks Asia-Pacific.
  11. Stueck, William W. (1995), The Korean War: An International History s.196, Princeton, NJ: Princeton University Press, ISBN 0-691-03767-1
  12. Andriej Łańkow: Cień wojny nad Półwyspem Koreańskim (pol.). ruvr.ru, 2013-07-27. [dostęp 2013-07-27].
  13. 13,0 13,1 Joanna Rurarz, Historia Korei, Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 2005, s. 365. ISBN 83-89899-28-0.
  14. Oberdorfer, Don, The Two Koreas: A Contemporary History, Basic Books, 2001, ISBN 0-465-05162-6, s.10–11
  15. No, Kum-Sok and J. Roger Osterholm, A MiG-15 to Freedom: Memoir of the Wartime North Korean Defector who First Delivered the Secret Fighter Jet to the Americans in 1953, McFarland, 1996, ISBN 0-7864-0210-5
  16. Nicolas Levi: System Polityczny Korei Północnej Aspekty Kulturowe. Warszawa: Akson, 2013, s. 40. ISBN 978-83-7452-067-6.
  17. Nicolas Levi: System Polityczny Korei Północnej Aspekty Kulturowe. Warszawa: Akson, 2013, s. 52. ISBN 978-83-7452-067-6.
  18. Szalontai, Balázs (2014). "Political and Economic Relations between Communist States". In Smith, Stephen Anthony. Oxford Handbook in the History of Communism. Oxford: Oxford University Press. s. 316.
  19. Bolger, Daniel (1991). Scenes from an Unfinished War: Low intensity conflict in Korea 1966–1969. Diane Publishing Co. ISBN 978-0-7881-1208-9.
  20. Mark McDonald. Górski Pirat. „Herald Tribune / Forum”, s. 30-31. „Polityka” Spódzielnia Pracy. ISSN 0015-8402 (pol.).
  21. Nicolas Levi: System Polityczny Korei Północnej Aspekty Kulturowe. Warszawa: Akson, 2013, s. 54. ISBN 978-83-7452-067-6.
  22. Adam Burakowski: Geniusz Karpat. Dyktatura Nicolae Ceaușescu 1965-1989. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN, Wydawnictwo TRIO, 2008, s. 148-149. ISBN 978-83-7436-169-9.
  23. Kraj,Iran, Problemy,Program_nuklearny (pol.).
  24. Mozambique's ruling party 'saddened' by death of Kim Jong-Il
  25. "1990 Global Terrorism: State-Sponsored Terrorism". fas.org.
  26. Nicolle, David & Cooper, Tom: Arab MiG-19 and MiG-21 units in combat.
  27. Kim Jong Il dead: Zimbabweans celebrate | GlobalPost
  28. What Kim Jong Il’s Death Means for India – India Real Time – WSJ
  29. Prospects for trade with an integrated Korean marketAgricultural Outlook, April, 1992.
  30. Korean People's Army (ang.). [dostęp 2011-06-17].
  31. Jane Portal: Art under control in North Korea. ISBN 978-1861892362.
  32. V. M. Smornov: Duel (ros.). 2001-06-10. [dostęp 2011-04-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]