Stanomino

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanomino
Pałac w Stanominie
Pałac w Stanominie
Państwo  Polska
Województwo zachodniopomorskie
Powiat białogardzki
Gmina Białogard
Sołectwo Laski
Wysokość 42 m n.p.m.
Liczba ludności (2007) 701
Strefa numeracyjna (+48) 94
Kod pocztowy 78-210, 78-217
Tablice rejestracyjne ZBI
SIMC 0302907
Położenie na mapie gminy wiejskiej Białogard
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Białogard
Stanomino
Stanomino
Położenie na mapie powiatu białogardzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu białogardzkiego
Stanomino
Stanomino
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Stanomino
Stanomino
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stanomino
Stanomino
Ziemia53°57′27″N 15°53′54″E/53,957500 15,898333

Stanomino (do 1945 r. niem. Standemin) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Białogard. W latach 1975–1998 wieś należała do województwa koszalińskiego. W roku 2007 wieś liczyła 701 mieszkańców. Wieś wchodzi w skład sołectwa Laski, jest największą w gminie.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Wieś leży ok. 2 km na północny zachód od Lasek, między Białogardem a Sławoborzem, w pobliżu rzeki Topiel. W okolicy występują torfowiska niskie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Stare lenno rodziny Wopersnow wzmiankowane jest już w 1523 roku. Od 2. poł. XVIII wieku majątek często zmieniał właścicieli. W 1782 r. miejscowość nabyła rodzina von Puttkamer, w roku 1847 Gustav Melms. W 1860 roku mieszkało we wsi 218 osób. Pod koniec XIX wieku Stanomino nabyli von Braunschweigowie, w których władaniu pozostało ono do końca II wojny światowej. Powstanie takich obiektów jak dwóch stodół, obory, jałownik należy odnieść do lat 80. XIX wieku. Dobro Stanomino należało do średnich posiadłości ziemskich w tej części Pomorza. W 1910 roku za Fredricha von Braunschweiga powierzchnia majątku wynosiła 911 ha, w tym gruntów ornych 610 ha, łąk 100 ha, pastwisk 15 ha, lasów 180 ha, wód 2 ha, dróg 4 ha. Po wojnie przez około dwa lata na terenie majątku stacjonowały wojska radzieckie. W 1957 roku utworzono PGR jako samodzielną jednostkę. W dniu 1 lipca 1971 roku utworzono Kombinat Państwowych Gospodarstw Rolnych w Stanominie. Na początku lat 90. XX wieku zlikwidowano KPGR, nieruchomości zostały przejęte przez AWRSP i sprywatyzowane.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[1]:

inne zabytki:

  • pałac to budynek o rzucie nieregularnym, złożonym z prostokątnego korpusu, prostokątnej szerszej od korpusu części zachodniej, pierwotnie z werandą od ściany zachodu (obecnie weranda zabudowa nową przybudówką), okrągłej wieży w narożniku północno-wschodnim i prostokątnej przybudówki od wschodu. Pomiędzy przybudówkami wschodnią a wysuniętą częścią zachodnią pałacu, wzdłuż elewacji wschodniej i południowej, biegnie taras. Korpus pałacu z płytkim ryzalitem na osi poprzecznej od frontu, mieszczącym wejście. Fasada zwrócona na północ. Całkowicie podpiwniczony. Bryła rozczłonkowana. Korpus dwukondygnacyjny, skrzydło zachodnie dwukondygnacyjne z ryzalitem na osi poprzecznej od zachodu, obudowanym w partii przyziemia parterową dobudówką. Piwnice płytko posadowione w częściach bocznych i tylnej pałacu, z racji spadku terenu, są kondygnacją naziemną. Wieża trójkondygnacyjna, przybudówka od południa – jednokondygnacyjna. W skrzydle zachodnim wystawki dachowe od wschodu i zachodu. Poszczególne człony pałacu kryte osobnymi dachami. Otwory prostokątne i zamknięte łukiem pełnym. Układ wnętrz dwutraktowy, z korytarzem rozdzielającym trakty. Wejście główne, przedsionek mieszczący schody wejściowe, hol oraz główna klatka schodowa – na osi poprzecznej korpusu. Dodatkowe klatki schodowe we wieży i w północno-wschodnim narożniku skrzydła. Pałac wybudowano w okresie 2. ćwierci XIX wieku, prawdopodobnie częścią najstarszą jest korpus, a pozostałe człony były dobudowane w ciągu XIX i XX wieku. Po 1945 roku pałac przeszedł na własność państwa. Początkowo stacjonowało w nim wojsko, później funkcjonował jako ośrodek kolonii letnich dla dzieci. W początkach lat siedemdziesiątych obiekt przejęło Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej. W latach 1977–1978 przeprowadzono remont budynku, adaptując go dla potrzeb Zakładu Leczenia Odwykowego, który znajduje się tu od 1976 r. Powierzchnia użytkowa 2 900 m²[3].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Aleje:

  • po obu stronach drogi do Kamosowalipy drobnolistne oraz klony zwyczajne o długości 2930 m, drzewa o obw. 140–310 cm
  • przy drodze do Lasek po jej obu stronach – grupa drzew objętych ochroną w wieku od 300 do 500 lat: 15 dębów o obw. 300–561 cm oraz 20 buków o obw. 200–510 cm
  • po obu stronach drogi od północno-zachodniej granicy wsi w kierunku zachodnim aleja – dąb szypułkowy, klon zwyczajny, długość 1250 m, obw. 184–256 cm
  • po obu stronach drogi około 500 m na zachód od wsi – dąb szypułkowy, klon zwyczajny, długość 750 m, obw. 190–308 cm.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez Stanomino wiodą dwa lokalne szlaki turystyczne:

  • Szlakiem parków, dworów i pałaców – motorowy, nieoznakowany
  • Szlakiem krajobrazów i parków Gminy Białogard – rowerowy.

Pagórek kemowy w okolicy to Trudna Góra.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Stanominie znajduje się jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej,

We wsi funkcjonują: wodociąg grupowy zaopatrujący wieś oraz Laski i Sińce, zbiorczy system odprowadzania ścieków, mechaniczno-biologiczna oczyszczalnia ścieków (rów cyrkulacyjny) wybudowana w latach 70. oraz kotłownia gazowa. Oba ostatnie zakłady zarządzane są przez Spółdzielnię Mieszkaniową „PRZYSZŁOŚĆ”.

Wieś podłączona jest do sieci gazowej w Ciechnowie.

Kultura i sport[edytuj | edytuj kod]

We wsi jest szkoła podstawowa, stadion sportowy, działa tutaj Gminna Biblioteka Publiczna z czytelnią internetową.

Ludowy Zespół Sportowy we wsi to „Orzeł” Stanomino, należący do Gminnego Zrzeszenia LZS.

Istnieje również Koło Ligi Obrony Kraju.

Corocznie odbywają się tutaj „Turnieje Strzeleckie”.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

W Stanominie znajduje się przystanek komunikacji autobusowej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rejestr zabytków nieruchomych woj. zachodniopomorskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 23.3.13]. s. 1.
  2. „Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków”. Szczecin. 
  3. „Starostwo Powiatowe”. Białogard. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Białogard na lata 2005-2013, Białogard, UG, 2005
  2. Andrzej Świrko, Pałace, dwory i zamki w dorzeczu Parsęty, POT, 2005, ​ISBN 83-7263-900-0

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]