Czarnowęsy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czarnowęsy
Państwo  Polska
Województwo zachodniopomorskie
Powiat białogardzki
Gmina Białogard
Wysokość 47 m n.p.m.
Liczba ludności (2007) 325
Strefa numeracyjna (+48) 94
Kod pocztowy 78-200
Tablice rejestracyjne ZBI
SIMC 0302787
Położenie na mapie gminy wiejskiej Białogard
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Białogard
Czarnowęsy
Czarnowęsy
Położenie na mapie powiatu białogardzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu białogardzkiego
Czarnowęsy
Czarnowęsy
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Czarnowęsy
Czarnowęsy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czarnowęsy
Czarnowęsy
Ziemia53°56′10″N 16°00′17″E/53,936111 16,004722

Czarnowęsy (niem. Zarnefanz) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Białogard, W latach 1975–1998 wieś należała do województwa koszalińskiego. W roku 2007 wieś liczyła 325 mieszkańców.

Osada wchodząca w skład sołectwa: Tarpnowo jedna z najmniejszych w gminie.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Wieś leży ok. 12 km na południe od Białogardu pomiędzy Stanominem i miejscowością Byszyno, nad rzeką Mogilicą, przy linii kolejowej nr 202 GdańskStargard, z przystankiem Czarnowęsy Pomorskie. Teren w najbliższym sąsiedztwie jest lekko pofałdowany, w parku, za pałacem znajduje się pagórek kemowy Góra Płaskosz (83 m n.p.m.).

Toponimika nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi wskazuje na pochodzenie z łużyckiego i oznacza "czarny wąż". Jest to również związane z faktem, że przed wiekami na zachodnim brzegu Mogilicy znajdowało się bagno zarośnięte olchami, które ciągnęło się kilometrami jak wąż.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Czarnowęsy są źródłowo poświadczonym lennem rodu Hechthausen. W XVIII wieku majątek znajdował się we władaniu rodziny von Münchow. Następni właściciele to von Uckermannowie, a od 1817 r. rodzina von Lühe, którzy przebywali w Czarnowęsach do 1910 roku. W 1870 r. przy Mogilicy wybudowano młyn z magazynem. W 1929 r. majątek był współwłasnością rodzin von Mulle i von Rhoeden. W roku 1939 miejscowość liczyła 265 mieszkańców[1].

Zabytki i ciekawe miejsca[edytuj | edytuj kod]

  • duży park pałacowy o powierzchni 23,38 ha położony nad rzeką Mogilicą, na jej południowym brzegu, znajduje się w miejscowości. W parku o wyraźnym romantycznym charakterze rośnie wiele starych i o potężnych rozmiarach drzew. Dominują w nim buki i dęby szypułkowe. Rosną tam również drzewiaste cisy i buk odmiany czerwonolistnej (przy pałacu), w głębi jodła pospolita i daglezja zielona. W runie występują gatunki typowe dla ubogiej buczyny i nadbrzeżnych olsów w tym, przytulia wonna, paprotka zwyczajna oraz bluszcz. W parku znajduje się również cmentarz – grobowiec rodzinny przedwojennych właścicieli wsi.
  • kamień o obwodzie około 400-500 cm, w którym wykuto kamienną ławkę z oparciem, tzw. „ławkę diabła", znajduje się przy szczycie doliny Mogilicy. Na oparciu widoczne jest wgłębienie przypominające ludzką dłoń. Miejscowa legenda głosi, że jest to odcisk dłoni diabła, a ławka to był jego tron. Kiedyś za ławką były grobowce, na których były odciski kopyta i laski diabła. Kilka osób widziało nawet diabła jak w kapeluszu i z laską szedł w kierunku Nawina. Diabłem był szlachcic opętany przez diabelskie moce, ostatni właściciel pałacu w Czarnowęsach.
  • w Czarnowęsach istnieją dwa cmentarze założone w XIX wieku:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości działa mechaniczno-biologiczna oczyszczalnia ścieków (rów cyrkulacyjny) wybudowana w 1990 r. Odbiornikiem ścieków oczyszczonych jest rzeka Mogilica.

Funkcjonuje tutaj również kotłownia osiedlowa, wolnostojąca na paliwo stałe. Oba zakłady zarządzane są przez Spółdzielnię Mieszkaniową "Tęcza".

Na Mogilicy działa hodowla pstrąga.

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

We wsi i okolicy można spotkać następujące aleje:

Na polach i łąkach w okolicy spotkać można żurawie. Ok. 1 km na północny wschód od wsi znajduje się torfowisko wysokie uznawane za użytek ekologiczny.

Na rzece Mogilicy znajduje się most kamienny łukowy oraz jaz młyński przy młynie, który jest nieużywany i zniszczony.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś prowadzi lokalny, nieoznaczony turystyczny szlak motorowy: Szlakiem parków, dworów i pałaców.

Kultura i sport[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się boisko sportowe, świetlica wiejska.

Działa tutaj również najstarszy w gminie Ludowy Zespół Sportowy założony w 1966 roku "Tęcza" Czarnowęsy, należący do Gminnego Zrzeszenia LZS.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez Czarnowęsy przebiega linia kolejowa nr 202. Jest tutaj stacja kolejowa oraz przystanek komunikacji autobusowej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. „Starostwo Powiatowe”. Białogard. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Andrzej Świrko, Przewodnik turystyczno-krajoznawczy po Ziemi Białogardzkiej, Koszalin, Rondo, 2000
  2. Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Białogard na lata 2005-2013, Białogard, UG, 2005