Uczelnie w Polsce
Uczelnie w Polsce – publiczne i niepubliczne uczelnie działające na terytorium Polski.
W roku akademickim 2014/2015 w Polsce funkcjonowały 434 uczelnie, w tym:
- 18 uniwersytetów
- 70 uczelni ekonomicznych
- 25 uczelni technicznych
- 19 uczelni artystycznych
- 15 uczelni teologicznych
- 15 uczelni pedagogicznych
- 9 uczelni medycznych
- 7 uczelni rolniczych
- 7 uczelni resortu obrony narodowej i resortu spraw wewnętrznych
- 6 akademii wychowania fizycznego
- 2 uczelnie morskie
- 236 pozostałych placówek.
302 z ogółu uczelni to uczelnie niepubliczne.
Wszystkie uczelnie kształciły w sumie 1 469 386 studentów, z czego 359 178 (24,4%) przypadało na uczelnie niepubliczne. W roku 2014/2015 uczelnie zatrudniały 93 133 nauczycieli akademickich, co oznacza, że na jednego nauczyciela przypadało średnio 16 studentów. Liczba absolwentów w roku akademickim 2013/2014 wynosiła 424 564. Od roku akademickiego 2006/2007 liczba studentów systematycznie maleje[1].
W roku akademickim 2008/09 w szkołach niepublicznych kształciło się 34% (660 tys.) wszystkich studentów. Zdaniem autorów „Raportu o stanie edukacji 2010” jest to odsetek bardzo wysoki, nie tylko w porównaniu z innymi krajami europejskimi, ale także w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi (dla których wynosił on poniżej 30%)[2]. Począwszy od roku 2007/2008 obserwowany jest systematyczny spadek liczby studentów uczelni niepublicznych, nieproporcjonalnie wyższy niż w przypadku szkół publicznych. W efekcie spada procentowy udział studentów kształcących się na uczelniach niepublicznych[3].
Nazewnictwo uczelni według uprawnień
[edytuj | edytuj kod]
Przed 1 października 2018 r. zgodnie z ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, uczelnie miały prawo używać w swoich nazwach następujących wyrazów w zależności od posiadanych uprawnień[4]:
- uniwersytet – uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w co najmniej 10 dyscyplinach, w tym co najmniej po 2 uprawnienia w każdej z następujących grup dziedzin nauki:
- humanistycznych, prawnych, ekonomicznych lub teologicznych
- matematycznych, fizycznych, nauk o Ziemi lub technicznych
- biologicznych, medycznych, chemicznych, farmaceutycznych, rolniczych lub weterynaryjnych
- uniwersytet techniczny – uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w co najmniej 10 dyscyplinach, w tym co najmniej 6 uprawnień w zakresie nauk technicznych
- uniwersytet uzupełniony przymiotnikiem w celu określenia profilu – co najmniej 6 uprawnień do nadawania stopnia naukowego, w tym co najmniej 4 uprawnienia w zakresie nauk objętych profilem uczelni
- politechnika – uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w co najmniej 6 dyscyplinach, w tym co najmniej 4 uprawnienia w zakresie nauk technicznych
- akademia – co najmniej 2 uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora[5].
Od 1 października 2018 nazwy[6]:
- „akademia” może używać uczelnia akademicka
- „politechnika” może używać uczelnia akademicka posiadająca kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 2 dyscyplinach w zakresie nauk inżynieryjnych i technicznych
- „uniwersytet” może używać uczelnia akademicka posiadająca jedną z ww. kategorii w co najmniej 6 dyscyplinach naukowych lub artystycznych, zawierających się w co najmniej 3 dziedzinach nauki lub sztuki.
Działy administracyjne uczelni
[edytuj | edytuj kod]- Rektorat – siedziba władz rektorskich[7].
- Kwestura – dział zajmujący się księgowością uczelni[8].
Uszeregowane według typu uczelni
[edytuj | edytuj kod]- uniwersytety
- politechniki
- akademie sztuk pięknych
- uczelnie muzyczne
- uczelnie morskie
- uczelnie wychowania fizycznego
- uczelnie teatralne
- uczelnie ekonomiczne
- uczelnie medyczne
- uczelnie pedagogiczne
- uczelnie rolnicze
- uczelnie służb państwowych
- uczelnie teologiczne
- uczelnie wojskowe
- uczelnie zawodowe
- uczelnie publiczne
- uczelnie niepubliczne
Uszeregowane według lokalizacji uczelni
[edytuj | edytuj kod]- Biała Podlaska
- Białystok
- Bielsko-Biała
- Bydgoszcz
- Chełm
- Chorzów
- Ciechanów
- Częstochowa
- Dąbrowa Górnicza
- Elbląg
- Ełk
- Gdańsk
- Gdynia
- Gliwice
- Głogów
- Gniezno
- Gorzów Wielkopolski
- Jarosław
- Kalisz
- Katowice
- Kielce
- Konin
- Koszalin
- Kraków
- Krosno
- Legnica
- Leszno
- Lublin
- Łomża
- Łódź
- Nowy Sącz
- Nysa
- Olsztyn
- Opole
- Ostrołęka
- Piła
- Piotrków Trybunalski
- Płock
- Poznań
- Przemyśl
- Radom
- Ruda Śląska
- Rybnik
- Rzeszów
- Siedlce
- Słupsk
- Sopot
- Stalowa Wola
- Stargard
- Starogard Gdański
- Sucha Beskidzka
- Sulechów
- Szczecin
- Tarnów
- Toruń
- Wałbrzych
- Warszawa
- Włocławek
- Wołomin
- Wrocław
- Zamość
- Zielona Góra
Uczelnie w dawnej Polsce
[edytuj | edytuj kod]- Akademia Wileńska
- Akademia Rolnicza w Dublanach
- Akademia Lwowska
- Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie
- Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie
- Politechnika Lwowska
- Szkoła Rycerska
- Collegium Nobilium jezuitów w Warszawie
- Collegium Nobilium pijarów w Warszawie
- Collegium Nobilium teatynów w Warszawie
- Akademia Zamojska
- Kolegium jezuitów w Kaliszu
- Kolegium jezuitów w Wilnie
- Kolegium jezuitów w Poznaniu
- Kolegium jezuitów w Pułtusku
- Kolegium jezuitów w Głogowie
- Akademia Bialska
Pozycja międzynarodowa
[edytuj | edytuj kod]Poszczególne dziedziny nauki w Polsce rozwijają się nierównomiernie i różnią się pozycją w świecie[9]. Najsilniejsze są od dawna nauki ścisłe, astronomia, chemia, fizyka i matematyka[9]. We wszystkich rankingach najlepiej wypada fizyka, która zajmuje najwyższe miejsce pod względem liczby publikacji naukowych, przeciętnej liczby cytowań i indeksu h[9].
W ogólnych rankingach uczelni zbytnio rozdrobnione polskie uczelnie są daleko od czołówki, ponieważ nie mogą konkurować z uniwersytetami zachodnimi, które są z reguły wielotematyczne[10]. Tylko w rankingach uczelnianych obejmujących osobno poszczególne dziedziny polskie uczelnie zaczynają dobijać do czołówki[10].
W niemieckim rankingu CHE poszczególnych wydziałów uczelni europejskich najwyżej, na 12. miejscu pod względem liczby publikacji naukowych, uplasował się Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego[10].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ „Szkoły wyższe i ich finanse w 2014 r.”, s. 26, 29–30, 164, 2016-06-09. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1506-2163.
- ↑ Instytut Badań Edukacyjnych: „Raport o stanie edukacji 2010”, rozdział II. [dostęp 2013-12-22].
- ↑ „Szkoły wyższe i ich finanse w 2014 r.”, s. 28, 30, 2016-06-09. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1506-2163.
- ↑ Dz. U. z 2017 r. poz. 2183.
- ↑ Por. nazwy angielskie i niemieckie polskich uczelni: Piotr Sulikowski, Alina Szwajczuk: Proper names in professional translation. Names of Polish academic institutions in English and German. Hamburg: Verlag Dr. Kovač: Hamburg, 2018, 204 s.
- ↑ Art. 16 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668).
- ↑ rektorat – definicja, synonimy, przykłady użycia [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2021-01-04] (pol.).
- ↑ kwestura – definicja, synonimy, przykłady użycia [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2021-01-04] (pol.).
- ↑ a b c Wróblewski 2013 ↓, s. 105.
- ↑ a b c Wróblewski 2013 ↓, s. 106.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Andrzej Kajetan Wróblewski, Pozycja nauki polskiej w międzynarodowych rankingach, [w:] Dobromir Dziewulak (red.), Nauka i szkolnictwo wyższe, „Studia BAS”, 3 (35), Wydawnictwo Sejmowe Kancelarii Sejmu, 2013, s. 89–106, ISSN 2082-0658 [dostęp 2025-09-09].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Uczelnie – wykazy Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego W spisie brak uczelni artystycznych (podległych Ministerstwu Kultury), medycznych (podległych Ministerstwu Zdrowia), wojskowych (podległych MON), policyjnej i służby pożarniczej (podległych MSWiA) oraz morskich (podległych Ministerstwu Gospodarki Morskiej)