4 Dywizja Pancerna (III Rzesza)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy niemieckiej 4 Dywizji Pancernej. Zobacz też: 4 Dywizja Pancerna - stronę ujednoznaczniającą.
4 Dywizja Pancerna
4. Panzer-Division
4th Panzer Division logo.svg 4th Panzer Division logo 2.svg 4th Panzer Division logo 3.svg
Znak taktyczny (różne warianty)
Historia
Państwo  III Rzesza
Sformowanie 1938
Rozformowanie 1945
Dowódcy
Pierwszy gen. por/gen. mjr. Georg-Hans Reinhardt
Ostatni płk. Ernst Hoffmann
Działania zbrojne
II wojna światowa
Organizacja
Rodzaj wojsk wojska pancerne
Rodzaj sił zbrojnych wojska lądowe
Skład patrz tekst
Przeprawa 4 Dywizji Pancernej, Kanał Alberta (Belgia, 11 maja 1940)
Czołg PzKpfw IV z 4 Dywizji Pancernej (Rosja, 1944)

4 Dywizja Pancerna (niem. 4. Panzer-Division) – niemiecka dywizja pancerna z okresu II wojny światowej

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dywizja została sformowana na podstawie rozkazu z 10 października 1938 w Würzburgu, w koszarach przeniesionej do Wiednia 2 Dywizji Pancernej.

W 1939 roku wzięła udział w kampanii wrześniowej w składzie XVI Korpusu 10 Armii, w trakcie walk brała udział w bitwie pod Mokrą, gdzie starła się w dniach od 1 do 2 września z oddziałami Wołyńskiej Brygady Kawalerii. Od 4 września szturmowała pozycje obronne 2 PPLeg. w Górach Borowskich, a 6 września atakowała pozycje 13 DP pod Tomaszowem Mazowieckim i po przełamaniu obrony polskiej ruszyła w stronę Warszawy. 8 września przeprowadziła pierwszy, nieudany szturm na miasto. Wycofana następnie na zachód, wzięła udział w niemieckim kontrataku podczas bitwy nad Bzurą. Żołnierzom tej formacji przypisuje się dokonanie zbrodni wojennej w Śladowie 18 września 1939, gdzie zastrzelili i utopili w Wiśle około 300 ludzi[potrzebne źródło].

W okresie 1-25 września 1939 r. 4.DPanc poniosła największe (obok 1 Dywizji Lekkiej) straty spośród niemieckich dywizji – 94 czołgi utracone, uszkodzone lub zepsute (46 czołgów PzKpfw I, 33 PzKpfw II, 6 PzKpfw IV i 9 czołgów dowodzenia), lecz straty bezpowrotne były niższe[1].

W grudniu 1939 roku została włączona w skład 6 Armii i przeniesiona na Zachód. W składzie tej armii wzięła udział w walkach w trakcie kampanii francuskiej, walcząc na terenie Flandrii. Po zakończeniu walk stacjonowała we Francji do grudnia 1940 roku. W tym czasie przeszła reorganizację, a z jej składu wyłączono 36 pułk pancerny, z którego później utworzono 14 Dywizję Pancerną.

W 1941 roku przeniesiona została do Prus Wschodnich i włączona w skład 2 Grupy Pancernej Grupy Armii Środek. W składzie tej armii dywizja (posiadająca 22 czerwca 1941 169 czołgów) walczy na froncie wschodnim. Na przełomie 1941 – 1942 roku bierze udział w walkach pod Moskwą. W lipcu 1943 roku uczestniczy w bitwie na Łuku Kurskim, a następnie pod Homlem.

W sierpniu 1944 roku zostaje przerzucona na Łotwę i włączona w skład Grupy Armii Północ. W walkach na terenie Łotwy bierze udział do stycznia 1945 roku, kiedy to zostaje przerzucona na Pomorze i włączona w skład Grupy Armii Wisła.

W styczniu 1945 roku koncentruje się w okolicach Grudziądza, a następnie cofa się w walkach w rejon Gdańska, gdzie jej resztki kapitulują dopiero w dniu 9 maja 1945 roku przed wojskami radzieckimi.

Dowódcy[edytuj | edytuj kod]

Skład[edytuj | edytuj kod]

1939[edytuj | edytuj kod]

  • 5 Brygada Pancerna (5.Panzer-Brigade)
    • 35 pułk pancerny (Panzer-Regiment 35)
    • 36 pułk pancerny (Panzer-Regiment 36)
  • 4 Brygada Strzelców (4.Schützen-Brigade)
    • 12 pułk strzelców (Schützen-Regiment 12)
    • 4 batalion motocyklowy (Kradschützen-Abteilung 4)
  • 103 pułk artylerii (Artillerie-Regiment 103)
  • 7 batalion rozpoznawczy (Aufklärungs-Abteilung 7)
  • 49 batalion przeciwpancerny (Panzerabwehr-Bataillon 49)
  • 79 batalion pionierów (Pionier-Bataillon 79)
  • 79 kompania łączności (Nachrichten-Abteilung 79)

1 września 1939 r. dywizja posiadała sprzęt pancerny:

  • 35 pułk pancerny: 99 PzKpfw I, 64 PzKpfw II, 6 PzKpfw IV, 8 czołgów dowodzenia
  • 36 pułk pancerny: 84 PzKpfw I, 66 PzKpfw II, 6 PzKpfw IV, 8 czołgów dowodzenia[2].

10 maja 1940 r. dywizja posiadała sprzęt pancerny:

  • 35 pułk pancerny: 69 PzKpfw I, 50 PzKpfw II, 20 PzKpfw III, 12 PzKpfw IV, 5 czołgów dowodzenia
  • 36 pułk pancerny: 66 PzKpfw I, 55 PzKpfw II, 20 PzKpfw III, 12 PzKpfw IV, 5 czołgów dowodzenia[3].

22 czerwca 1941 r. dywizja posiadała sprzęt pancerny:

1943[edytuj | edytuj kod]

  • 35 pułk pancerny (Panzer-Regiment 35)
  • 12 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 12)
  • 33 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 33)
  • 103 pułk artylerii (103.Artillerie-Regiment)
  • 49 dywizjon niszczycieli czołgów (Panzerjäger-Abteilung 49)
  • 79 pancerny batalion pionierów (Panzer-Pionier-Bataillon 79)
  • 79 pancerny batalion łączności (Panzer-Nachrichten-Abteilung 79)
  • 290 dywizjon artylerii przeciwlotniczej (Heeres-Flak-Abteilung 290)
Wikimedia Commons

Przypisy

  1. T. Jentz, Panzer Truppen... 1933-1942, s.104
  2. T. Jentz, Panzer Truppen... 1933-1942, s.90
  3. T. Jentz, Panzer Truppen... 1933-1942, s.120
  4. T. Jentz, Panzer Truppen... 1933-1942, s.190

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wojciech Zalewski: Piotrków 1939. Warszawa: Bellona, 2000. ISBN 83-11-09164-1.
  • Jan Wróblewski: Armia Prusy. Warszawa: Wyd. MON, 1986. ISBN 83-11-07212-4.
  • Dariusz Jędrzejewski, Zbigniew Lalak: Niemiecka broń pancerna 1939-1945. Warszawa: Wyd. Lampart, 1998. ISBN 83-867-7636-6.
  • Thomas L. Jentz, Panzer Truppen: The Complete Guide to the Creation and Combat Employment of Germany's Tank Force: 1933-1942. Schiffer Publishing, 2004. ISBN 0887409156.