Jan Andrzej Borch
Jan Jędrzej Józef Borch herbu Trzy Kawki (ur. 1715, zm. 1780) – kanclerz wielki koronny, podkanclerzy koronny.
Pochodził ze spolszczonej rodziny inflanckiej. Był posłem w 1735, 1758, 1760, 1761, 1762, 1764. Od 1758 związał się z księciem Kurlandii Karolem Krystianem.
W 1763 posłował do Rosji w sprawach kurlandzkich. W roku 1740 książę Kurlandii i Semigalii Ernest Jan Biron został wygnany na Sybir, a Kurlandia dostała się pod wpływy Sasów. Wprawdzie stany kurlandzkie powołały (1741) na tron Ludwika Ernesta Brunszwickiego, ale reakcja Polski na tę decyzję była negatywna. Po walkach doszło do wyboru (1758) księcia saskiego Karola Krystiana, polskiego królewicza (syna Augusta III). Tymczasem Biron powrócił z wygnania, a gdy Katarzyna II Wielka zażądała zwrócenia mu wszystkich urzędów, Karol został zmuszony do ustąpienia (1763).
Borch bezskutecznie protestował przeciw usunięciu Karola w Petersburgu, przy okazji przekonując się naocznie o poparciu jakim cieszy się w u Katarzyny II, Stanisław Poniatowski, (niedługo już (1764) król Polski). W 1764 Polska nadała tytuł księcia Kurlandii Bironowi. 23 października 1767 wszedł w skład delegacji Sejmu, wyłonionej pod naciskiem posła rosyjskiego Nikołaja Repnina, powołanej w celu określenia ustroju Rzeczypospolitej. [1]
W 1767 przyjął podkanclerstwo koronne. W 1767 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława.[2] W 1768 odznaczony Orderem Orła Białego. [3] Biernie popierał konfederację barską, sprzeciwił się sekwestracji dóbr Pułaskich przez Rosjan. Gdy poseł rosyjski Michaił Wołkoński groził mu aresztem, Borch replikował mu głośno : "zginąć od miecza konfederacji byłoby hańbą, od miecza ambasadorskiego zaszczytem". W 1770 jego dobra zasekwestrowali Rosjanie. Jako członek delegacji na Sejmie Rozbiorowym 1773-1775 był przedstawicielem opozycji. [4]W 1775 został wojewodą inflanckim. W 1780 mianowany został kanclerzem wielkim koronnym.
Spis treści |
[edytuj] Źródła
- Historia Dyplomacji Polskiej, tom II 1572-1795 pod red. Zbigniewa Wójcika, PWN Warszawa 1982, s. 387.
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ Volumina Legum t. VII, Sankt Petersburg 1860, s. 244-248.
- ↑ Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Świętego Stanisława, Warszawa 2006, s. 179.
- ↑ Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 208.
- ↑ Ryszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 557, 559.
[edytuj] Literatura dodatkowa
- Władysław Konopczyński: Borch Jan. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 2: Beyzym Jan – Brownsford Marja. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1936, s. 311–312. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 8304032910
|
|||||||
- Kanclerze wielcy koronni
- Podkanclerzowie koronni
- Członkowie delegacji Sejmu Rozbiorowego 1773-1775
- Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej
- Posłowie na sejm 1758
- Posłowie na sejm 1761
- Posłowie na sejm 1762
- Wojewodowie inflanccy
- Członkowie delegacji Sejmu Repninowskiego do traktowania z posłem rosyjskim
- Urodzeni w 1715
- Zmarli w 1780
