Komarno (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta na Ukrainie. Zobacz też: Komarno.
Komarno
Herb Flaga
Herb Komarna Flaga Komarna
Państwo  Ukraina
Obwód lwowski
Burmistrz Jewhen Sderko
Powierzchnia 10,76 km²
Wysokość 262 m n.p.m.
Populacja (2004)
• liczba ludności
• gęstość

3977
370 os./km²
Nr kierunkowy +380 3231
Kod pocztowy 81562-81563
Tablice rejestracyjne (UA) BC
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Komarno
Komarno
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Komarno
Komarno
Ziemia 49°38′N 23°42′E/49,633333 23,700000
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina

Komarno[1][2] (ukr. Комарно) – miasto w obwodzie lwowskim, w rejonie gródeckim Ukrainy, do 1945[3] w Polsce, w województwie lwowskim, w powiecie rudeckim, siedziba gminy Komarno.

Komarno leży nad Wereszycą.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto otrzymało przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim od króla Kazimierza Jagiellończyka dzięki staraniom wojewody ruskiego i podolskiego Stanisława de Chodecz (z Chodcza). Wojewoda był też fundatorem parafii łacińskiej oraz kościoła w roku 1473. W okresie panowania Kazimierza Jagiellończyka istniała w mieście duża fabryka sukna, która wysyłała swoje wyroby do Wiednia, silny był też cech tkaczy. W okresie do roku 1772 miasto dzieliło się na: miasto, przedmieście samborskie, przedmieście Lipie, przedmieście górne i lwowskie, Podzwierzyniec oraz przedmieście Rozłęka. Kolejne przywileje dla Komarna będącego własnością wojewody sandomierskiego Ottona de Chodecz potwierdził król Zygmunt I. Za panowania króla Zygmunta Augusta miasto należało do Jana Mieleckiego, woj. podolskiego. W roku 1590 dziedziczył miasto (po żonie Katarzynie Mieleckiej) Jan Ostroróg, wojewoda poznański. Po Ostrorogach Komarno przeszło w posiadanie książąt Wiśniowieckich, a następnie Ogińskich. Do roku 1772 miasto było własnością Michała z Kozielska Ogińskiego, wojewody wileńskiego. W XIX i XX wieku miasto było własnością hrabiów Lanckorońskich, którzy postawili w mieście swój pałac. Ostatnią przedwojenną właścicielką Komarna była Karolina Lanckorońska, znawczyni i mecenas sztuki, docent Uniwersytetu Jana Kazimierza[4].

W roku 1648 miasto odparło oblężenie wojsk kozacko-tatarskich Bohdana Chmielnickiego. W roku 1672 w bitwie pod Komarnem król Jan III pokonał 10-tysięczny oddział tatarski nurredin sułtana, polskie siły liczyły w tym ataku tylko 2000 żołnierzy, podzielonych na dwa skrzydła. W drugiej potyczce, która rozegrała się pod Bieńkową Wisznią, król odbił z niewoli tatarskiej wziętych w jasyr pod Bieczem, Sanokiem i Leskiem Polaków, w tym szlachtę i księży. Pod koniec XIX wieku na pobojowisku widoczne było jeszcze rozorane mogiły żołnierzy polskich oraz obelisk z datą 1695 oraz zniszczony napis Ruszył S. związek spod Komarna.

Do roku 1772 należało do powiatu rudeckiego, klucza komarnickiego w województwie ruskim, prowincji małopolskiej.

W okresie zaboru austriackiego 1772-1914 miasto należało do pow. rudeckiego, było siedzibą sądu powiatowego. Parafia rzymskokatolicka należała do dekanatu drohobyckiego, diecezji przemyskiej. W Kościele greckokatolickim było siedzibą dekanatu należącego do diecezji przemyskiej. W roku 1880 miasto liczyło 770 domów oraz 5079 mieszkańców.

Do 17 września 1939 miasto należało do województwa lwowskiego, liczyło 5009 mieszkańców, było siedzibą sądu powiatowego (sąd okręgowy w Samborze), przebiegała przez nie linia kolejowa Lwów – Sambor, zaś targi odbywały się w każdy poniedziałek. Miasto było także siedzibą wiejskiej gminy Komarno.

We wrześniu 1939 r. samoloty Luftwaffe bestialsko, z niskiego pułapu przy bezchmurnym niebie, zbombardowały na stacji kolejowej Komarno-Buczały pociąg z uchodźcami – rodzinami polskich oficerów. Ofiarami tej zbrodni na cywilnej ludności były dziesiątki zabitych i rannych kobiet i dzieci.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Parafia rzymskokatolicka obejmowała 21 wsi: Andryanów, Brzeziec, Buczały, Burcze, Chłopy, Czułowice, Herman, Horbula, Jakimczyce, Katarynice, Kossowice, Klicka, Kołodruby, Litewka, Łowczyce, Piaski, Podzwierzyniec, Porzecze, Powerchów, Tatarynów, i Zaszkowice.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew pw. Św. Michała Archanioła
  • kościół rzymskokatolicki pw. Narodzenia NMP z poł. XVII wieku fund. Mikołaja Ostroroga, konsekrowany w 1658 roku. Po wysiedleniu Polaków z Kresów Wschodnich w czerwcu 1946 władze radzieckie zaadaptowały kościół na magazyn, co doprowadziło do jego systematycznej dewastacji. W 1992 władze ukraińskie zwróciły kościół wiernym, jednak po niedługim czasie powtórnie go odebrały i przekazały grekokatolikom. Od tego czasu rzymskokatolicka mniejszość czyni nieustanne kroki w celu przywrócenia prawa do świątyni, powołując się przy tym na to, że wierni wyznania greckokatolickiego mają w Komarnie już dwie cerkwie, przez co trzecia jest zbyteczna. Podnoszą również, iż grekokatolicy nielicznie uczęszczają do kościoła, tym samym zaniedbując już i tak będący w opłakanym stanie obiekt. Przedstawiciele Kościoła rzymskokatolickiego wyszli z kompromisową propozycją, aby świątynię użytkowali dwie wspólnoty – rzymskokatolicka i greckokatolicka, jednak także ta prośba została odrzucona przez greckokatolickich wiernych i ich miejscowego dziekana[5] Dzieje się tak pomimo tego, że stosunki między Polakami a Ukraińcami w Komarnie i okolicy są dobre[6].
  • XVII-wieczny pomnik w kształcie czworobocznego kamiennego obelisku na wysokim cokole, zakończonego iglicą zwieńczoną krzyżem, z datami: 1641 i 1663 r. oraz łac. napis: „MEA MORS TUA VITA” (moja śmierć twoje życie).

Ludzie związani z Komarnem[edytuj | edytuj kod]

  • Eugeniusz Ankutowicz – pułkownik Wojska Polskiego
  • Karol Kalita – polski pułkownik, dowódca oddziału partyzanckiego w powstaniu styczniowym,
  • Jan Kilarski – polski matematyk i fizyk, pedagog, krajoznawca, redaktor Gazety Lwowskiej, profesor Politechniki Gdańskiej, historyk Gdańska,
  • Karolina Lanckorońska – polska historyk i historyk sztuki, działaczka Polonii we Włoszech,
  • Roman Laskowski – polski językoznawca, polonista i slawista, pionier fonologii generatywnej w Polsce,
  • Józef Leszczyński – polski historyk, specjalizujący się w historii nowożytnej, historii gospodarczej i społecznej oraz historii Śląska,
  • Roman Merzowicz-Mirza – polski malarz, pedagog,
  • Mieczysław Orłowicz – polski doktor praw, z zamiłowania krajoznawca i popularyzator turystyki,
  • Jan Ostroróg – polski pisarz-pamiętnikarz, przyrodnik, wojewoda poznański,
  • Kazimierz Partyka – pułkownik Wojska Polskiego
  • Karol Szajnocha – polski pisarz, historyk, patriota i działacz niepodległościowy.

Przypisy

  1. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dnia 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 13: Województwo lwowskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1923, s. 37.
  2. Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1937 r. o ustaleniu urzędowych nazw miast (M.P. z 1937 r. Nr 69, poz. 104).
  3. Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5).
  4. Karolina Lanckorońska.
  5. Kurier Galicyjski, nr 5(153), 16-29 marca 2012, s. 5.
  6. Blog Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]