Złoczów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Złoczów
Золочів
Herb
Herb Złoczowa
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Lviv Oblast.png lwowski
Prawa miejskie 1523
Burmistrz Ihor Hrynkiw
Powierzchnia 11,64 km²
Populacja (2006)
• liczba ludności
• gęstość
23900
2053 os./km²
Kod pocztowy 80700
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Złoczów
Złoczów
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Złoczów
Złoczów
Ziemia 49°48′29″N 24°53′52″E / 49.808055555556, 24.897777777778Na mapach: 49°48′29″N 24°53′52″E / 49.808055555556, 24.897777777778
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Zamek
Pałac na dziedzińcu zamku
Pałac na dziedzińcu zamku
 
Kościół, cerkwie, ulica, mapa, herb
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP
 

Złoczów (ukr. Золочів, ros. Золочев, jidysz זלאָטשעװ, Złoczew) – miasto; obecnie w obwodzie lwowskim Ukrainy (w dekanacie złoczowskim); od 1523 do 1772 w województwie ruskim Rzeczypospolitej, w latach 1772-1918 w Królestwie Galicji i Lodomerii, w latach 1918-1939 miasto powiatowe w województwie tarnopolskim w II Rzeczypospolitej; w latach 1939-1991 w Ukraińskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej; nad rzeką Złoczówką (dopływem Bugu) w paśmie wzgórz Woroniaków i Gołogór; ważna stacja kolejowa na linii Lwów – Tarnopol. 22,4 tys. mieszkańców (szacunek na 2006). Stwierdzono, że Złoczów i okolice to najstarsze miejsca osadnictwa, sięgające czasów prehistorycznych[potrzebne źródło].

Spis treści

Historia [edytuj]

Pierwsze wzmianki
  • 1180 pod nazwą Radzicze – pod koniec XIII w. stała tam drewniana warownia, spalona w XIV i XV w. podczas najazdu Tatarów krymskich.
  • 1442 już jako Złoczów, własność Jana z Sienna.
Kalendarium
  • 15 września 1523 – prawa miejskie (król Zygmunt I Stary).
  • własność m. in. rodzin Sienieńskich z Sienna, Górków, Sobieskich; od 1552 należał do Marka Sobieskiego, dziadka króla Jana, Radziwiłłów od 1740 r., Komarnickich w XIX w.
  • Ormianie, którzy w XVI w. osiedlali się w Złoczowie i w regionie, przyczynili się do rozwoju handlu.
  • w latach 1634-1636, Jakub Sobieski (ojciec przyszłego króla Jana) ufortyfikował Złoczów, a na miejscu dawnej warowni wybudował zamek, który wzmocnił czterema bastionami, które zdobiły herby: Janina, Gozdawa, Rawicz i Herburt.
  • Jakub Sobieski (syn Jana III Sobieskiego) założył w Złoczowie kolegium pijarskie, w którym po 1760 r. wykładał m. in. Onufry Kopczyński, autor pierwszej gramatyki j. polskiego); uczęszczał Ignacy Zaborowski, autor pierwszych polskich tablic logarytmicznych.
  • 27 maja 1809 r. - w ramach wojny polsko-austriackiej i marszu spod Zamościa oraz po wejściu do Galicji, płk Piotr Strzyżewski ze swoim oddziałem ruszył na południe na Złoczów, zdobywając miasto bez walki. Prezesem polskiego rządu złoczowskiego mianował Tomasza Dąbskiego, a wiceprezesem Kownackiego.
  • w latach 1772-1918 Złoczów wraz z miejscowościami: Zarzecze, Zazule, Folwarki i Woroniaki zamieszkiwało 9473 osób, wg spisu ludności z 1857. Parafia rzymskokatolicka i greckokatolicka loco.
  • w 1797 r. miasto strawił pożar. Nowi właściciele, Komarniccy od 1801r., odrestaurowali zamek na swoją rezydencję, którą w 1834 r. wydzierżawili na koszary. W roku 1872 rząd austriacki nabył zamek od sukcesorów Komarnickich i przeznaczył go na budynek dla sądu i więzienie.
  • miasto wróciło do dawnej świetności w drugiej połowie XIX w.
  • pożar w 1903 r. ponownie zniszczył miasto.
  • podczas I wojny światowej, w rejonie miasta, toczyły się walki rosyjsko-austriackie w latach 1914 i 1915 i rosyjsko-niemieckie w 1917 r., w wyniku których m. in. zniszczono zamek Sobieskich.
  • w okresie Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej w nocy z 26 na 27 marca 1919 r. Ukraińcy aresztowali kilkunastu polskich kolejarzy, pod rzekomym zarzutem spiskowania wobec nowej władzy ukraińskiej. Podczas dwugodzinnych tortur próbowano wymusić na nich przyznanie się do winy, po czy wydano wyrok śmierci. W ten sposób zamordowano w Złoczowie 28 Polaków[1].
  • sierpień 1920 r. walki pod Złoczowem w ramach wojny polsko-bolszewickiej.
  • w okresie międzywojennym Złoczów był garnizonem 52 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych i 12 Pułku Artylerii Lekkiej.
  • 13 marca 1928 r. Szczepan Grzeszczyk polski pilot sportowy wykonał pierwszy w Polsce lot żaglowy na Łysej Górze koło Złoczowa, na szybowcu CW-I konstrukcji Wacława Czerwińskiego.
  • w latach 1939-1941 miasto okupowali Sowieci. Polskich mieszkańców deportowano w głąb ZSRR. W czerwcu 1941 NKWD urządziło w zamku katownię, w której dokonało masowych egzekucji na ludności polskiej, ukraińskiej i żydowskiej[2]. Trwają bezskuteczne starania u władz ukraińskich o pozwolenie na umieszczenie na zamku tablicy upamiętniającej te wydarzenia.[3][4]
  • z więzienia w Złoczowie wyprowadzono tuż po 22 czerwca kolumnę około stu więźniów, którym naczelnik więzienia oświadczył, że zostaną doprowadzeni do najbliższej stacji kolejowej i wywiezieni w głąb Związku Sowieckiego. Po dojściu do wsi Folwarki, konwojenci rozpoczęli z broni maszynowej egzekucję prowadzonych. Ocaleć miało tylko trzech więźniów, którzy zdecydowali się na ucieczkę, wykorzystując zamieszanie spowodowane niemieckim nalotem. Tych, którzy pozostali w więzieniu, również zamordowano. Według relacji ukraińskiej zginęło sześciuset czterdziestu dziewięciu więźniów, z czego rozpoznać miano czterdziestu siedmiu – Ukraińców. Uciekając, enkawudziści pozostawili dokumentacje więzienną, która dostała się w ręce okolicznej ludności. Według ustaleń Okręgowej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Łodzi, po wkroczeniu Niemców, zwłoki ofiar znaleziono w ogrodzie więziennym oraz na dziedzińcu zwłoki były częściowo okaleczone[5].
  • w latach 1941-1944 miasto znajdowało się pod okupacja niemiecką. W zamku Sobieskich Gestapo urządziło miejsce kaźni.
  • 4 lipca 1941 miał miejsce tzw. Pogrom w Złoczowie. Nacjonaliści ukraińscy, wspólnie z Niemcami, wymordowali ok. 500 zamieszkujących Złoczów Żydów[6]. Pozostałych, z miasta i okolic, hitlerowcy zamknęli w Gettcie, skąd 5,2 tys. osób wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu w sierpniu-listopadzie 1942 r., a ok. 5 tys. wymordowano podczas likwidacji Getta w 1943 r.[7]
  • w latach 1945-1991 miasto w Ukraińskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej.
  • od 1991 r. Złoczów znajduje się w granicach niepodległej Ukrainy. Słynie z przemysłu lekkiego, spożywczego, materiałów budowlanych oraz z zakładów sprzętu radiowego.

W Złoczowie działa oddział Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej im. ks. bpa Jana Cieńskiego[8].

Zabytki [edytuj]

  • zamek Sobieskich, z XVI wieku, obecnie własność Lwowskiej Galerii Sztuki,
  • figura św. Jana obok zamku, ustawiona w miejscu, w którym król Jan III nakazał stracić zbuntowanych osadników z Woroniak,
  • cerkiew unicka pw. św. Mikołaja, najstarsza świątynia w mieście, konsekrowana w XVI w.
  • dawny kościół parafialny oo. bernardynów, wzniesiony w latach 1624-1626; od XIX w. cerkiew unicka pw. Zmartwychwstania
  • dawny kościół oo. pijarów pw. Wniebowzięcia NMP z 1730 r.
  • synagoga wybudowana przez Jakuba Sobieskiego w 1724 r.
  • Kaplica Poległych Bohaterów (także zwana Kaplicą Orląt Złoczowskich) na miejscowym cmentarzu. W kaplicy spoczywają zwłoki 22 oficerów i żołnierzy polskich, torturowanych i zamordowanych przez Ukraińców w Złoczowie w czasie walk polsko-ukraińskich w latach 1918-1920. Kaplica została poświęcona 21 września 1921 po ekshumacji zwłok poległych, którzy zostali pochowani pierwotnie w zbiorowej mogile na miejscowym cmentarzu. Uroczystości poświęcenia kaplicy zgromadziły ok. 40.000 osób w tym senatorów USA i Wielkiej Brytanii. W okresie Ukraińskiej SRR w kaplicy znajdował się magazyn narzędzi i składowisko śmieci. W 1992 miejscowe Towarzystwo Kultury Polskiej Ziemi Złoczowskiej przy późniejszym wsparciu Fundacji Pomoc Polakom na Wschodnie przystąpiło do odnowy obiektu, który był w ruinie: zawalony dach, drzewa rosnące na murach. Po renowacji na pierwszym piętrze znajduje się mauzoleum, a na drugim kaplica.
  • pomnik Markijana Szaszkewycza.

Ludzie związani z miastem [edytuj]

Pobliskie miejscowości [edytuj]

Miasta partnerskie [edytuj]

Zobacz też [edytuj]

Przypisy

  1. ↑ Florentyna Rzemieniuk, Unici Polscy 1596-1949, Siedlce 1998, s. 198
  2. ↑ Krzysztof Bzowski, Artur Grossman, Aleksander Strojny: Ukraina zachodnia. Tam szum Prutu, Czeremoszu.... Kraków: Wydawnictwo Bezdroża, 2005, s. 218. ISBN 83-921981-6-6.
  3. ↑ O pierwszych krokach Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Złoczowskiej... [w:] "Kurier Galicyjski, nr 23-24 (171-171), 14 grudnia 2012-14 stycznia 2013
  4. ↑ "Samuel Tennenbaum ze Złoczowa zapisał 22 czerwca 1941: „Ktoś rozpuścił pogłoskę, że NKWD aresztuje znaczniejszych obywateli miasta, przede wszystkim Ukraińców, ale także Polaków i Żydów – i zawozi ich na Zamek, to znaczy do tamtejszego więzienia. Następnego dnia zaś Tennenbaum notował: Ludzie mówią, że ta pogłoska jest prawdziwa. Od drzwi do drzwi chodzili, przeszukując każde mieszkanie. Wilek Hessel zajrzał po drodze, żeby mnie ostrzec, bym nie zostawał w domu, ani nie szedł pracować do fabryki. Piąta kolumna znów działa –powiedział. NKWD zabrało wszystkich znaczniejszych Ukraińców, którzy byli jeszcze w Złoczowie. (Większość i tak dawno uciekła do Niemców). Niewinni ludzie wpadli w sieci, między innymi dr Wanio, adwokat i były minister w ukraińskim rządzie, który działał krótko w 1939 roku." Bogdan Musiał, Rozstrzelać elementy kontrrewolucyjne!: brutalizacja wojny niemiecko-sowieckiej latem 1941 roku. Warszawa 2001, Wyd. Stowarzyszenie Kulturalne Fronda, ISBN 83-88747-40-1 s. 123-124
  5. ↑ Bogdan Musiał, Rozstrzelać elementy kontrrewolucyjne!: brutalizacja wojny niemiecko-sowieckiej latem 1941 roku. Warszawa 2001, Wyd. Stowarzyszenie Kulturalne Fronda, ISBN 83-88747-40-1 s.116.
  6. ↑ Sceny pogromu były filmowane przez hitlerowskich żołnierzy i zachowały się do naszych czasów [1]
  7. ↑ Grzegorz Rąkowski: Ziemia lwowska. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2007, s. 389. ISBN 9788389188663.
  8. ↑ Towarzystwo Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej

Linki zewnętrzne [edytuj]

p • d • e
Miasta obwodu lwowskiego
Flag of Lviv Oblast.png
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Złoczów&oldid=36336028”