Kostniakomięsak

Złośliwe nowotwory kości i chrząstki stawowej

ICD-10 C40-C41

Kostniakomięsak (łac. osteosarcoma, inaczej mięsak kościopochodny) – złośliwy, pierwotny nowotwór tkanki kostnej. Rozpoznawany jest najczęściej u pacjentów płci męskiej w wieku od 12 do 24 lat, choć zdarza się również w wieku podeszłym. Pierwotny guz lokalizuje się zwykle w kościach długich tworzących staw kolanowy (przynasada dalsza kości udowej i przynasada bliższa kości piszczelowej). Ta lokalizacja dotyczy około 50% pacjentów. Inna częsta lokalizacja to bliższy odcinek kości ramiennej. Kostniakomięsak rozwija się najczęściej na podłożu zdrowej kości, ale może również powstać w miejscu wcześniejszych zmian łagodnych: dysplazji włóknistej, zawału kostnego, choroby Pageta, wyrośli chrzęstno-kostnej. Przerzuty odległe szerzą się drogą krwionośną, lokalizują się najczęściej w płucach i w chwili rozpoznania choroby obecne są u ponad połowy pacjentów.

Obraz kliniczny

• okresowy ból kończyny nasilający się w nocy, o narastającej częstości
• obrzęk kończyny
• złamanie patologiczne

Diagnostyka obrazowa

• W badaniu rentgenowskim widoczne są nieregularne ogniska osteolityczne, którym mogą towarzyszyć zmiany osteosklerotyczne, odczyn okostnowy w postaci nierównomiernie rozmieszczonych igiełek (spiculae), odwarstwienie okostnej (trójkąty Codmana), guz w przylegających do kości tkankach miękkich ze zwapnieniami wewnątrz.
• Tomografia komputerowa i badanie magnetycznego rezonansu jądrowego pozwala określić rozległość guza w tkankach miękkich i jego stosunek do ważnych struktur anatomicznych (duże naczynia, nerwy).
• Scyntygrafia ułatwia zlokalizowanie odległych ognisk przerzutowych.

Klasyfikacja

W zależności od obrazu histopatologicznego mięsak kościopochodny dzielony jest na postaci: osteoblastyczną, chondroblastyczną i fibroblastyczną. Ponadto na podstawie obrazu morfologicznego wyróżnia się kilka szczególnych podtypów tego nowotworu różniących się nieco rokowaniem i sposobem leczenia. W celu dokładnej klasyfikacji stosowany jest podział kliniczny Ennekinga uwzględniający złośliwość i rozległość guza.

Leczenie

Prawidłowe leczenie możliwe jest po wcześniejszym określeniu typu i stopnia złośliwości nowotworu na podstawie badania histopatologicznego bioptatu. Biopsję wykonuje się w osłonie leków cytostatycznych (zwykle adriamycyny), aby zmniejszyć prawdopodobieństwo rozsiewu nowotworu. Leczenie jest wieloetapowe i najczęściej składa się na nie kolejno: intensywna, wielolekowa, krótka chemioterapia indukcyjna; resekcja (amputacja kończyny lub resekcja guza w granicach zdrowych tkanek wraz z 5–10 cm marginesem) i w ostatniej fazie ponownie chemioterapia. W chemioterapii mięsaka kościopochodnego stosuje się w różnych schematach następujące preparaty: metotreksat, doxorubicynę, cisplatynę, adriamycynę.

Rokowanie

Pomimo wciąż intensywnie prowadzonych badań w celu znalezienia skutecznych schematów leczenia wyniki nie są zadowalające. Od chwili rozpoznania pięcioletni okres przeżywa 40-60% pacjentów.

Psi kostniakomięsak

Czynniki ryzyka

Zdjęcie rentgenowskie uwidaczniające osteosarcoma w dystalnej części kości udowej psa

Kostniakomięsak jest najczęstszym nowotworem kości u psów i występuje najczęściej w średnim wieku u dużych ras psów, jak greyhound, wilczarz irlandzki, owczarek niemiecki, rottweiler i dog niemiecki. Występuje 10 razy częściej u psów niż u ludzi. Wykazano dziedziczne podstawy u bernardynów Wysterylizowane psy mają dwukrotnie zwiększone ryzyko wystąpienia kostniakomięsaka. Zarażenie pasożytami Spirocerca lupi może przyczynić się do rozwoju kostniakomięsaka przełyku.

Bibliografia

• Wiktora Degi ortopedia i rehabilitacja. Witold Marciniak, Andrzej Szulc (red.). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2004. ISBN 83-200-2976-7.
• Borejko M, Dziak A: Badanie radiologiczne w ortopedii. Warszawa: PZWL, 1988.
• Campbell's Operative Orthopaedics.
• Chapman: Operative Orthopaedics.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.