Powiat grudziądzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat grudziądzki
Herb
Herb powiatu
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
Województwo kujawsko-pomorskie
Siedziba władz powiatu Grudziądz
Starosta Edmund Korgol (2014)
Powierzchnia 728,39 km²
Ludność (2009)
 • liczba
 • gęstość

38 708
52,76 osób/km²
Urbanizacja 13,59%
Tablica rejestracyjna CGR
TERYT 6.04.06.06.00.0
Plan powiatu
Plan
Gminy powiatu
gminy miejskie
miejsko-wiejskie 2
wiejskie 4
Adres starostwa
powiatowego
ul. Małomłyńska 1
86-300 Grudziądz
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa powiatu

Powiat grudziądzki – powiat w Polsce (w północno-wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Grudziądz. Największym miastem w powiecie jest Łasin.

W skład powiatu wchodzą:

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1764 w związku z próbą ograniczenia liczby posłów z Prus Królewskich przeprowadzono reorganizację administracyjną Prus Królewskich wprowadzając podział województwa na 7 powiatów (chełmiński, toruński, grudziądzki, radzyński, kowalewski, brodnicki i nowomiejski), a następnie w 1767 dodano jeszcze dwa kolejne, golubski i łasiński. Były one w praktyce jedynie okręgami sejmikowymi (z każdego powiatu miało być wysyłanych 2 posłów), a dalej zachowano dawny podział na dwa okręgi sądowe. W praktyce, z racji na konfederację barską, a następnie I rozbiór decyzje te nigdy nie weszły w życie i nawet nie wytyczono granic poszczególnych powiatów.

1818-1945[edytuj | edytuj kod]

Powiat grudziądzki utworzono w 1818 roku. Powiat wchodził w skład rejencji kwidzyńskiej znajdującej się w prowincji Prusy Zachodnie. W 1900 r. w powiecie grudziądzkim (bez miasta Grudziądz) zamieszkiwało 58% Niemców i 40% Polaków. Ewangelicy stanowili 50% mieszkańców, a katolicy 48%.

23 stycznia 1920 r. powiat grudziądzki został przejęty przez administrację polską. Wchodził w skład województwa pomorskiego z siedzibą w Toruniu. W 1921 r. w powiecie grudziądzkim zamieszkiwało 33% Niemców i 67% Polaków, a w 1931 r. już tylko 18% Niemców.

W latach okupacji powiat podlegał rejencji kwidzyńskiej Okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie.

1945-1975[edytuj | edytuj kod]

W latach 1945-1950 powiat wchodził w skład województwa pomorskiego z siedzibą w Bydgoszczy.

W latach 1950-1975 powiat wchodził w skład województwa bydgoskiego z siedzibą w Bydgoszczy. Powiat liczył wtedy: 2 miasta, 7 gmin i 96 gromad.

Miasta: Łasin i Radzyń Chełmiński

Gminy: Gmina Grudziądz, Gmina Gruta, Gmina Łasin, Gmina Mokre, Gmina Radzyń Chełmiński, Gmina Rogóźno i Gmina Świecie nad Osą.

W 1973 r. powiat liczył 1 miasto i 5 gmin (bez Radzynia Chełmińskiego i Gminy Radzyń Chełmiński które to należały wtedy do powiatu wąbrzeskiego).

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 38 433 100 19 299 50,21 19 134 49,79
Miasto 5203 13,54 2755 7,17 2448 6,37
Wieś 33 230 86,46 16 544 43,05 16 686 43,42

Jednostki organizacyjne powiatu, inspekcje, służby[edytuj | edytuj kod]

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Kazimierza Jagiellończyka w Łasinie
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Kazimierza Jagiellończyka w Łasinie
  • Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza w Wydrznie
  • Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza w Białochowie
  • Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie
  • Powiatowy Zarząd Dróg w Grudziądzu
  • Powiatowy Rzecznik Konsumentów
  • Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego

Walory turystyczno-przyrodnicze[edytuj | edytuj kod]

Kościół w Grucie

W Grudziądzu rozpoczyna swój bieg pięć znakowanych szlaków turystycznych, które przebiegają przez najciekawsze fragmenty powiatu. Szlak czerwony wiedzie przez Nową Wieś, Wielki Wełcz, rezerwat "Jamy" do Gardei. Jego druga odnoga prowadzi z Grudziądza przez Radzyń Chełmiński do Ryńska. Szlak żółty prowadzi przez Rogóźno-Zamek, do jeziora Kudznia, kolejny zielony łączy Świecie nad Osą, Mełno i Radzyń Chełmiński. Ostatnia trasa oznaczona kolorem niebieskim prowadzi skrajem Wysoczyzny Chełmińskiej przez Mnirelk, Goplin i Klamry. Jedną z największych atrakcji turystycznych powiatu są pozostałości średniowiecznych zamków krzyżackich w Radzyniu Chełmińskim, Rogóźnie i Pokrzywnie. Najsławniejsza z warowni w Radzyniu Chełmińskim posiada klasę międzynarodową w skali oszacowania wartości zabytków. Do naszych czasów zachowało się południowe skrzydło zamku z kaplicą i dwoma narożnymi kwadratowymi wieżami, część przyziemia a także przedzamcze w formie trapezu. Z udostępnionych do zwiedzania wież zamkowych turyści mogą podziwiać panoramę rozciągająca się na miasteczko i okolice. Z położonego na wyniosłym wzgórzu zamku w Rogóźnie pozostało czworoboczna wieża z bramą wjazdową, resztki murów, fragmenty przedzamcza oraz budynki gospodarcze z przełomu XVIII i XIX wieku. W Pokrzywnie obejrzeć można część zamkowych murów oraz trój kondygnacyjny spichlerz na przedzamczu.

Teren powiatu grudziądzkiego oferuje wiele atrakcji turystom również dzięki bogactwu form morfologicznych i osobliwościom przyrody. Spragnieni wypoczynku nad wodą, mogą zażywać kąpieli w licznych jeziorach, spośród których najlepiej zagospodarowane są: j. Łasińskie, j. Kuchnia, j. Nogat. Pasjonaci żeglarstwa i sportów wodnych znajdą dogodne warunki nad j. Łasińskim. Jeziora i rzeki powiatu są ponadto znakomitymi miejscami do wędkowania. Amatorzy wycieczek pieszych i rowerowych mogą podziwiać nieskażoną przyrodę na terenach rezerwatów przyrody: "Jamy", "Dolina Osy" i "Rogóźno Zamek". Największym jest rezerwat "Dolina Osy" zajmujący 665,11 ha. Utworzony został w 1994 r. dla ochrony unikatowego krajobrazu wijącej się między stromymi zboczami rzeki. Rezerwat leśny "Jamy" o powierzchni 106,11 ha (utworzony w 1967 r.) chroni fragmenty buczyny pomorskiej oraz zbiorowiska grądowe.

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Drogi przebiegające przez teren powiatu:

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Ośrodek Wypoczynkowo-Szkoleniowy „Casus” nad jeziorem Łasińskim.

Sąsiednie powiaty[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • "Diecezja Toruńska Historia i Teraźniejszość T.12 Dekanat Łasiński" Toruń 1997 r.
  • Dz. U. z 1955 r. Nr 44, poz. 289Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów golubsko-dobrzańskiego i radziejowskiego oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie bydgoskim.