Autostrada A1 (Polska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy autostrady A1 w Polsce. Zobacz też: artykuły o autostradach A1 w innych krajach.
A1
Proj. długość 568 km
Zbudowano 215,3 km oraz
w tym 3,0 km (jedna jezdnia)
W budowie 190 km
Województwa pomorskie,
kujawsko-pomorskie,
łódzkie,
śląskie
Mapa
Mapa A1
A1
Zdjęcie
Autostrada A1 na odcinku Swarożyn – Nowe Marzy
Autostrada A1 na odcinku Swarożyn – Nowe Marzy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Autostrada A1 – polska płatna autostrada w ciągu międzynarodowej trasy E75, leżąca w VI transeuropejskim korytarzu transportowym. Będąca, w większości w budowie (190 km) oraz fazie projektowej (ok. 144,5 km), zwana jest Autostradą Bursztynową[uwaga 1]. Po upadku koncepcji budowy autostrady A3 wzdłuż zachodniej granicy kraju, A1 jest jedyną polską autostradą o przebiegu południkowym.

Obecnie łączy Trójmiasto z Grudziądzem i Toruniem, oraz Wieszowę ze Świerklanami. Docelowo przebiegać ma z Trójmiasta przez Toruń, Łódź, Częstochowę, Pyrzowice, Gliwice, Świerklany do granicy polsko-czeskiej w Gorzyczkach[1].

W węźle Łódź Północ (d. nazwa Stryków I), na północ od Łodzi, przetnie autostradę A2. W węźle Gliwice Sośnica przecina autostradę A4, zaś na granicy państwowej w okolicy Wodzisławia Śląskiego i czeskiego Bogumina połączy się z czeską autostradą D1.

Spis treści

[edytuj] Istniejące odcinki

Istniejącymi fragmentami autostrady są odcinki:

  • Odcinek koncesyjny Gdańsk Transport Company S.A. (łącznie 150,62 km, Rusocin - Toruń-Czerniewice)
    • Rusocin (Pruszcz Gdański) – Swarożyn (Tczew); 24,3 km, oddany do użytku w 2007. Latem 2008 przejeżdżało tamtędy 20 tys. pojazdów na dobę. Wcześniej, przed obniżeniem w maju 2008 stawki za przejazd z 27 do 14 gr/km, natężenie ruchu wynosiło tylko 7,5 tys. pojazdów na dobę
    • Swarożyn (Tczew) – Nowe Marzy (Grudziądz); 63,9 km, oddany do użytku w 2008
    • Nowe Marzy (Grudziądz) - Toruń-Czerniewice; 62,4 km, oddany do użytku w październiku 2011
  • Toruń - Stryków A2- (3 km z 145km)
    • jedna jezdnia na odcinku węzeł tymczasowy Stryków Płn. – Łódź Północ/Stryków I (wsch. obwodnica Strykowa); 3 km, oddana w 2008
  • Odcinek środkowy - Stryków - Pyrzowice (17,5km z 180km)
  • Odcinek śląski (Pyrzowice -Gorzyczki )(łącznie 44,1 km z 93km):
    • Zabrze Północ - Gliwice Maciejów; 8 km, oddany do użytku w grudniu 2011
    • Gliwice Maciejów – Gliwice Sośnica; 6 km, oddany do użytku we wrześniu 2011,
    • Gliwice SośnicaRybnik (dawniej węzeł Bełk); 15,4 km, oddany do użytku w 2009,
    • Rybnik (d. węzeł Bełk) - Żory (d. węzeł Rowień); 7,5 km, oddany do użytku w grudniu 2010
    • Żory (d. Rowień) - Świerklany; 7,0 km, oddany do użytku w kwietniu 2011

Ponadto istnieje:

[edytuj] Opłaty

Pobór opłat za przejazd odcinkiem Rusocin – Toruń Czerniewice zaplanowano w systemie biletowym. Na drogach dojazdowych do i z każdego węzła, poza głównymi jezdniami autostrady, budowane są stacje poboru opłat (SPO) oraz dodatkowo na północnym krańcu odcinka, na jezdniach głównych – punkt poboru opłat (PPO). W miejscach tych kierowcy wjeżdżający otrzymują bilet, za który płacą opuszczając autostradę we właściwym SPO lub PPO. Opłata jest zróżnicowana w zależności od rodzaju pojazdu oraz dystansu pokonanego autostradą.

Pomimo starań władz miejscowych jako płatny zaplanowany został przejazd autostradą w okolicach Częstochowy i Piotrkowa Trybunalskiego. Niewykluczone, że za przejazd autostradą na odcinku wschodniej obwodnicy Łodzi będą pobierane opłaty. Dodatkowo mieszkańcy ROWu i GOPu domagają się, by odcinek Gorzyczki – Gliwice Sośnica był darmowym odcinkiem. Również mieszkańcy i władze Torunia i Włocławka domagają się bezpłatnego przejazdu pomiędzy węzłami Lubicz - Toruń Czerniewice oraz Brzezie - Kowal (Włocławek). Odcinki te stanowić będą faktyczne obwodnice tych miast (odciążenie ruchu w centrum) a w przypadku Torunia istotną sprawą jest most przez Wisłę, dotychczas wykorzystywany przez wielu mieszkańców miasta jako drugi most (odciążenie ruchu na jedynym istniejącym moście w centrum miasta).

[edytuj] Historia budowy

Autostrada A1 była przewidywana do realizacji w latach 60. XX wieku jako fragment Transeuropejskiej Autostrady Północ-Południe (TAPP), mającej w zamyśle łączyć Skandynawię z krajami basenu Morza Śródziemnego. W latach 1978-1989 wybudowano pierwszy (17,5 km) jej odcinek: TuszynPiotrków Trybunalski.

Dwujezdniowa, dwupasmowa droga krajowa nr 1 na odcinku Piotrków Trybunalski-Częstochowa została wybudowana w latach 70. XX wieku po nowym śladzie, omijającym miejscowości, pominięto jednak budowę węzłów (zob. Gierkówka).

Odcinek Tuszyn-Piotrków Trybunalski
Początek autostrady
Początek autostrady
 

Pierwotnie wybudowana, w latach 1992-1998, wschodnia obwodnica Torunia – przeprawa mostowo-drogowa przez Wisłę i Drwęcę, jedna jezdnia o dł. 10,7 km, stanowi obecnie wschodnią jezdnię autostrady i jest oznaczona również jako S10.

Most Armii Krajowej w ciągu obwodnicy Torunia przed budową drugiej jezdni

29 lipca 2005 – koncesjonariusz – Gdańsk Transport Company S.A. – rozpoczął budowę północnego odcinka autostrady Rusocin – Nowe Marzy o długości 89,5 km. Odcinek ten na całej długości budowany był w przekroju dwujezdniowym, czteropasowym, z rezerwą na trzeci pas. Oddanie do ruchu całości budowanego odcinka nastąpiło dnia 17 października 2008[2].

9 czerwca 2006 GDDKiA ogłosiła przetarg przyspieszony i już 9 sierpnia udzieliła zamówienia firmie Transprojekt Gdański Sp. z o.o. na przygotowanie w ciągu 14 miesięcy dokumentacji dla odcinka Nowe MarzyToruń Czerniewice (o dł. 62,42 km). Ten odcinek A1 ma być zaprojektowany w docelowym przekroju dwujezdniowym, sześciopasowym (2×3)[3]. Równolegle trwały prace projektowe prowadzone przez wyłonionego wcześniej koncesjonariusza tego odcinka, GTC SA. W styczniu 2007 minister Polaczek zadecydował o unieważnieniu koncesji GTC na budowę tego odcinka, argumentując, że tańsze będzie wybudowanie go przez GDDKiA[4]. GTC odwołało się od tej decyzji i wygrało rozprawę w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie.

22 stycznia 2007 Ministerstwo Infrastruktury poinformowało, że rozpocznie negocjacje z GTC[5]. Przedstawiciele GTC poinformowali, że najbardziej prawdopodobna data oddania do użytku tego odcinka to koniec 2011 roku.

22 grudnia 2007 został otwarty pierwszy, 25-kilometrowy odcinek autostrady w województwie pomorskim pomiędzy węzłem Rusocin (na skrzyżowaniu z obwodnicą Trójmiasta) a węzłem Swarożyn (skrzyżowanie z drogą krajową nr 22 w okolicach Tczewa)[6].

24 sierpnia 2008 ruszyła budowa odcinka Nowe MarzyToruń Czerniewice (51,72 km nowej autostrady oraz modernizacja drogi S10 - 10,7 km)[7].

17 października 2008 otwarto odcinek Swarożyn – Nowe Marzy (w okolicach Grudziądza).

22 grudnia 2008 otwarto jedną 3-kilometrową jezdnię na obwodnicy Strykowa (tymczasowy węzeł Stryków Płn. – Łódź Północ/Stryków I).

23 grudnia 2009 roku oddany został do użytku węzeł autostradowy Gliwice Sośnica budowany przez spółkę J&P Avax z Grecji[8]. Jednak całość robót związanych z budową węzła została zakończona w lipcu 2010 roku. Umowę na przebudowę węzła podpisano 30 maja 2008 roku.

Węzeł autostradowy Gliwice Sośnica (skrzyżowanie A1 z A4), październik 2010

23 grudnia 2009 oddany został otwarty odcinek Gliwice SośnicaBełk (w 2011 węzeł przemianowano na Rybnik)[8]. Jego budowa rozpoczęła się 26 marca 2007. 83% kosztów projektu, sięgających prawie 250 mln , pokrył fundusz spójności Unii Europejskiej. Długość tego odcinka wynosi 15,5 km.

15 grudnia 2010 oddano odcinek od węzła Bełk (obecnie węzeł Rybnik) do węzła Rowień (ob. Żory)[9], o długości 7,5 km.

21 kwietnia 2011 oddano odcinek Żory – Świerklany[10], o długości 7,0 km. Pierwotny plan zakładał, że cały odcinek Rybnik (d. Bełk) - Świerklany zostanie oddany do użytku w listopadzie 2010 roku – niestety powódź pokrzyżowała plany drogowców, gdyż plac budowy został zalany i na jego części nie można było prowadzić robót objętych kontraktem.

Widok A1 w budowie w okolicach Gliwic Bojkowa – na horyzoncie wiadukt w Przyszowicach, kwiecień 2009
800-metrowa estakada nad stawem Moczury w Knurowie
800-metrowa estakada nad stawem Moczury w Knurowie z lotu ptaka po ukończeniu budowy

30 września 2011 oddano odcinek Gliwice Maciejów - Gliwice Sośnica, o długości 6,017 km. Umowę na budowę tego odcinka podpisano 9 marca 2009. Wykonawcą było konsorcjum firm ze spółką Polimex-Mostostal na czele. Koszt budowy wyniósł 1,1 mld zł[11].

14 października 2011 oddano odcinek Grudziądz - Toruń Czerniewice, o długości 62 km, z zachodnią nitką Mostu Armii Krajowej w Toruniu[12] oraz mostem pod Grudziądzem.

22 grudnia 2011 oddano odcinek Zabrze Północ - Gliwice Maciejów, o długości 8,06 km[13].

[edytuj] Odcinki w budowie

[edytuj] Odcinek Toruń Czerniewice - Stryków/Łódź Północ

Odcinek Toruń CzerniewiceStryków (obecna nazwa wezła Łódź Północ). Długość odcinka: 144 km; podzielony na sześć etapów: Toruń Czerniewice – Brzezie (34,5 km), Brzezie – Kowal (29,5 km), Kowal – Sójki (30 km), Sójki – Kotliska (15,2 km), Kotliska – Piątek (9 km), Piątek – Stryków (21 km).

  • 17 czerwca 2010 GDDKiA podpisała umowę z dwoma konsorcjami: PBG SA i SRB Civil Engineering Limited na wykonanie odcinka Toruń CzerniewiceKowal o długości 64 km w rozbiciu na dwa etapy: Toruń Czerniewice − Brzezie oraz Brzezie − Kowal[14][15] z terminem realizacji do września 2012.
  • 18 czerwca 2010 GDDKiA podpisała umowę z konsorcjum POLDIM S.A. (lider), Bogl a Krysl k.s. Praha i Bogl & Krysl Polska Sp. z o.o. Cieszyn, na wykonanie odcinka Sójki − Kotliska o długości 15,2 km oraz z konsorcjum Johann Bunte Bauunternehmung (lider), Bunte Polska Sp. z o.o., Przedsiębiorstwo Robót Mostowych "Mosty-Łódź" S.A., Przedsiębiorstwo Budowy Dróg i Mostów ERBEDIM Sp. z o.o. i Przedsiębiorstwo Usług Technicznych INTERCOR Sp. z o.o. na wykonanie odcinka PiątekStryków o długości 21 km. Oba odcinki mają być gotowe do czerwca 2012[16].
  • 9 lipca 2010 GDDKiA podpisała umowę z konsorcjum trzech firm irlandzkich – SRB Civil Engineering Ltd. (lider), John Sisk & Son Ltd. i Roadbridge oraz jednej polskiej – Budbam S.A. na budowę odcinka Kowal − Sójki o długości 30 km. Odcinek ma być gotowy do kwietnia 2012.[17][18]
  • 9 lipca 2010 GDDKiA podpisała umowę z konsorcjum firm Sando Budownictwo Polska Sp. z o.o. oraz Construcciones Sanchez Dominguez-Sando S.A. na budowę odcinka Kotliska − Piątek. Odcinek ma być gotowy do kwietnia 2012.[17][18] Wszystko jednak na to wskazuje, że odcinek nie będzie oddany przed EURO 2012, a dopiero pod koniec 2012.[19]

[edytuj] Odcinek Stryków/Łódź Północ - Pyrzowice

Odcinek Stryków (ob. nazwa Łódź Północ) - Pyrzowice. Długość odcinka: 162 km. (Podzielone na trzy etapy: Stryków - Tuszyn - 41 km, Tuszyn - Częstochowa - 64 km, Częstochowa - Pyrzowice - 57 km).

  • 9 września 2006 ukazała się wiadomość[20], że GDDKiA planuje wybudowanie 180-kilometrowego odcinka A1 Stryków – Pyrzowice w programie partnerstwa publiczno-prywatnego (niekoncesyjnego). W tym modelu państwo wnosi do spółek grunt, a prywatne firmy-partnerzy inwestycji (wyłonieni do listopada 2006) – pieniądze na inwestycję, którą również realizują. W ocenie ekspertów, prace przy budowie tego odcinka miałyby jednak nie zacząć się wcześniej niż wiosną 2009.
  • GDDKiA poinformowała, że odcinek A1 Stryków – Częstochowa – Pyrzowice ma powstać w systemie koncesyjnym. Oznacza to, że przejazd fragmentem przebudowanej na autostradę DK1 ma być płatny.
  • 22 stycznia 2009 GDDKiA podpisało umowę ze spółką Autostrada Południe S.A. na wykonanie 180 km odcinka Stryków – Pyrzowice. W harmonogramie realizacji założono zakończenie robót do 31 maja 2012 na odcinkach Stryków – Tuszyn oraz Tuszyn – Częstochowa . Natomiast na odcinku Częstochowa – Pyrzowice wykonawca otrzymał 60 miesięcy na ukończenie robót, a więc ten odcinek przeznaczono do otwarcia około roku 2014, o ile wykonawca nie ukończy go wcześniej z własnej inicjatywy. Całkowity koszt zaplanowano na poziomie ok. 7,5 mld zł (41,6 mln za kilometr)[21].
  • Z powodów finansowych 23 stycznia 2010 prawa konsorcjum APSA do budowy i późniejszej eksploatacji odcinka wygasły[22]. Odcinek ma być budowany we własnym zakresie przez GDDKiA. Ze względu na konieczność poprawy projektów wykonanych przez Autostradę Południe budowa zostanie opóźniona[23].

[edytuj] Odcinek Stryków/Łódź Północ – Tuszyn

  • kwiecień 2010 - Ogłoszenie przez GDDKiA przetarg na wybór projektanta i wykonawcy tego odcinka. Termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wyznaczono do 24 maja 2010 r.
  • maj 2010 - Spośród 11 ofert, wybrano ofertę konsorcjum Polimex-Mostostal w wysokości 1,15 mld złotych.
  • Podpisanie umowy ze zwycięzcą przetargu nastąpiło w grudniu 2010 r.[24]. Termin realizacji inwestycji planowany jest na 32 miesiące[25]. Zakończenie realizacji odcinka planowane jest w III kw. 2013 r.[26]

[edytuj] Odcinek Tuszyn - Pyrzowice

  • 22 lutego 2011 - Podpisanie umowy na zaprojektowanie 42,8 km autostrady A1 na odcinku granica województwa łódzkiego i śląskiego - węzeł Zawodzie (z węzłem). Umowa opiewa na 7,17 mln zł, termin ukończenia to koniec kwietnia 2012. Wykonawcą jest firma Tebodin Poland Sp. z o.o. [27].
  • 22 lutego 2011 - Podpisanie umowy na zaprojektowanie 31,9 km autostrady A1 na odcinku węzeł Zawodzie (bez węzła) - węzeł Pyrzowice (bez węzła). Umowa opiewa na 7,08 mln zł, termin ukończenia to koniec kwietnia 2012. Wykonawcą jest firma Mosty Katowice Sp. z o.o. [27].
  • 24 lutego 2011 - Podpisanie umowy na zaprojektowanie 63,8 km autostrady A1 na odcinku Tuszyn - granica województwa łódzkiego i śląskiego. Umowa opiewa na 11,64 mln zł, termin ukończenia to koniec kwietnia 2012. Wykonawcą jest konsorcjum składające się z firm: TRAKT (Polska), Sener (Polska), Sener Ingenieria Y Sistemas S.A. (Hiszpania) [27].

[edytuj] Odcinek Pyrzowice - Gorzyczki

Odcinek z Pyrzowic na południe do granicy z Czechami, podzielony na trzy sekcje (sekcja środkowa już oddana do użytkowania). Długość odcinka: ok. 93 km[28]. Budowę zaplanowano jako samodzielną inwestycję GDDKiA[29], a nie jako realizację w systemie koncesyjnym.

[edytuj] Sekcja pierwsza, PyrzowiceGliwice Sośnica

Długość odcinka: 43 km, w budowie do końca 2011.

  • W październiku 2005 wojewoda śląski podpisał decyzję lokalizacyjną dla całego odcinka autostrady A1 w granicach województwa śląskiego.
  • Na marzec 2009 zaplanowano wydanie pozwolenia na budowę kolejnego odcinka autostrady A1 z Maciejowa do Piekar Śląskich oraz z Piekar do Pyrzowic. Ukończenie odcinków przewidziano na koniec 2011 roku.
  • 27 lipca 2009 konsorcjum firm Budimex Dromex i Mostostal Warszawa podpisało umowę na zbudowanie ponad 16,1 km odcinka autostrady A1 między Pyrzowicami, a Piekarami Śląskimi. Wykonanie robót zaplanowano do marca 2012 r., a koszt na blisko 1 mld 830 mln zł[30].

[edytuj] Sekcja trzecia, ŚwierklanyGorzyczki

Długość odcinka 18,4 km, w budowie od 2007 (konsorcjum Alpine Bau GmbH)[31]; kontrakt zerwany w grudniu 2009 przez GDDKiA z powodu niskiego zaawansowania prac[32]. 13 sierpnia 2010 GDDKiA rozstrzygnęła przetarg na dokończenie budowy autostrady A1 na omawianym odcinku - wybrano ponownie firmę Alpine Bau[33], a 1 października 2010 podpisano umowę z wykonawcą[34]. Odcinek ma być gotowy na wiosnę 2012 [35].

[edytuj] Inwestycje w latach 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko

Odcinek Lata realizacji Koszt (w mln zł)
Oś priorytetowa VI Transeuropejskie sieci transportowe TEN-T
ToruńStryków/Łódź Północ 20102012 3 184,39
Stryków/Łódź Północ – Pyrzowice 20102013 7 488,00
PyrzowiceMaciejówGliwice Sośnica 20092012   906,67

Źródło: Indykatywny wykaz kluczowych i dużych projektów dla Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko

[edytuj] Zobacz też

Uwagi

  1. vide Stowarzyszenie Miast Autostrady Bursztynowej. Przebieg autostrady jest w dużej części analogiczny do przebiegu szlaku bursztynowego.

Przypisy

  1. Budowa Autostrady A1 na odcinku Sośnica - Bełk
  2. A1 urosła do 90 km, "Gazeta Wyborcza", 17 października 2008
  3. GDDKiA
  4. Minister Polaczek wygasił koncesję na autostradę A1, „Gazeta Wyborcza”, 16 stycznia 2007
  5. Gazeta Wyborcza Trójmiasto informuje o powrocie do negocjacji z GTC
  6. Mikołaj Chrzan: Mamy autostradę na Pomorzu!. Gazeta.pl, 21 grudnia 2007. [dostęp 22 grudnia 2007].
  7. Ruszyła budowa A1
  8. 8,0 8,1 Autostrada A-1 Gliwice Sośnica – Bełk gotowa (pol.). [dostęp 2009-12-23].
  9. Tomasz Głogowski: Otwarto połowę autostrady z Bełku do Świerklan (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. 15-12-2010. [dostęp 2010-12-16].
  10. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad - Serwis informacyjny :: Otwarty odcinek A-1 Rowień-Świerklany
  11. Informacja na stronach GDDKiA
  12. Informacja na stronach wnp.pl
  13. A-1 na Śląsku znów dłuższa
  14. GDDKiA: Budowa autostrady A-1, odcinek Toruń-Stryków
  15. Strona Oficjalna Projektu: Budowa autostrady A-1, odcinek Toruń-Stryków
  16. GDDKiA: Umowy na kolejne odcinki autostrady A1 podpisane
  17. 17,0 17,1 Najkorzystniejsze oferty na budowę autostrady A1 Toruń - Stryków wybrane
  18. 18,0 18,1 Ruszy budowa dwóch odcinków autostrady A1
  19. Nowak: Stan dróg przed Euro 2012 to porażka rządu
  20. „Rzeczpospolita”, cytat w onet.pl
  21. Informacja na stronach GDDiK
  22. Państwo samo zbuduje autostradę A1 Stryków – Pyrzowice
  23. Projekt do poprawki. Autostrada A1 odjeżdża w czasie
  24. Polimex-Mostostal podpisał nowy kontrakt na kwotę ponad 1 158 mln zł. na budowę odcinka autostrady A1.
  25. Robert Burda: Konsorcjum Polimeksu zbuduje odcinek A1 za 1,15 mld złotych (pol.). inzynieria.com, 10-12-2010. [dostęp 16-12-2010].
  26. PAP: GDDKiA ogłosiła przetarg na wybór projektanta i wykonawcy A1. wnp.pl, 21-04-2010. [dostęp 23/04/2010].
  27. 27,0 27,1 27,2 Usługa polegająca na wykonaniu dokumentacji projektowej wraz z pełnieniem nadzoru autorskiego dla autostrady A1 na odcinku Tuszyn - Pyrzowice
  28. Gazeta Wyborcza Katowice
  29. Budowa A1 w 2009 roku?. Gazeta Wyborcza, 24.06.2008. [dostęp 19.10.2009].
  30. Jest umowa na budowę odcinka autostrady A1 Pyrzowice – Piekary Śl. – Bankier.pl
  31. Informacja o A1 ze strony GDDKiA
  32. Nie będzie autostrady A1? wp.pl [dostęp 28-05-2010]
  33. Informacja o A1 ze strony WNP
  34. Rusza budowa autostrady A1 Świerklany - Gorzyczki. Koszt o 300 mln zł niższy
  35. Autostarda A1 na odcinku Świerklany - Gorzyczki gotowa w pierwszym kwartale - Nowiny.pl 2012

[edytuj] Linki zewnętrzne

Pieczę nad A1 sprawują lokalne oddziały GDDKiA w:

Inne linki:

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach