Anna German

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy polskiej piosenkarki. Zobacz też: serial telewizyjny o takim tytule.
Anna German
Ilustracja
Zdjęcie Anny German na legitymacji studenckiej
Imię i nazwisko Anna Wiktoria German-Tucholska
Data i miejsce urodzenia 14 lutego 1936
Urgencz
Pochodzenie Holandia, Niemcy, ZSRR, Polska
Data i miejsce śmierci 25/26 sierpnia 1982
Warszawa
Przyczyna śmierci mięsak kości
Gatunki poezja śpiewana
Zawód piosenkarka, kompozytorka, aktorka
Aktywność 1959–1982
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi
Strona internetowa
Grób Anny Wiktorii German-Tucholskiej na warszawskim Cmentarzu Ewangelicko-Reformowanym
Gwiazda Anny German w Opolu

Anna German, od 1972 r. Anna Wiktoria German-Tucholska (ur. 14 lutego 1936 w Urgenczu, zm. 25[1]/26[2] sierpnia 1982 w Warszawie) – polska piosenkarka i kompozytorka, aktorka, z wykształcenia geolog. Śpiewała w siedmiu językach: po polsku oraz rosyjsku, a także w języku niemieckim, włoskim, hiszpańskim, angielskim oraz łacińskim.

Laureatka festiwali m.in. w Monte Carlo, Wiesbaden, Bratysławie[3], San Remo, Neapolu, Viareggio, Cannes, Ostendzie, Sopocie, Opolu, Kołobrzegu, Zielonej Górze. Była pierwszą Polką, która wystąpiła w San Remo. Dwukrotnie uznana za najpopularniejszą polską piosenkarkę wśród Polonii amerykańskiej (1966, 1969). Zdobywczyni złotej płyty za longplay Człowieczy los nagrany w 1970 roku.

Występowała w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Australii, Francji, Portugalii, Włoszech, na Węgrzech, w Mongolii, NRD, RFN, CSRS oraz ZSRR. Wydała płyty w języku polskim, rosyjskim i włoskim.

Życiorys[edytuj]

Ojcem Anny German był Eugen Hörmann (ros. Евгений Герман, pol. Eugeniusz German) (ur. 1910, zm. 1938), księgowy urodzony w Łodzi. Przodkowie od strony ojca pochodzili z Niemiec. Na przełomie XVIII i XIX w. osiedlili się na Ukrainie. W 1819 pradziadek Anny założył wieś Hoffnung (obecnie Olgino, ukr. Ольгине), gdzie urodził się Friedrich Hörmann (Hermann). Friedrich studiował w Seminarium Ewangelickim w Łodzi. Tam ożenił się z Anną Balach i w 1910 przyszedł na świat jego syn Eugen. Po ukończeniu studiów wraz z rodziną wrócił na Ukrainę. W 1929 r. w wyniku represji został aresztowany i zesłany do obozu pracy. Eugen postanowił uciec z ZSRR przez Środkową Azję i Iran[4].

Matka, Irma German, secundo voto Berner (właśc. Gerner) z domu Martens (ur. 1909, zm. 30 stycznia 2007), wywodziła się z holenderskich mennonitów, zamieszkałych w Wielikokniażeskoje na Kubaniu, których do Rosji sprowadziła caryca Katarzyna II[5]. Po wojnie przez wiele lat była wykładowcą języka niemieckiego na Akademii Rolniczej we Wrocławiu.

Babka Anny German przeniosła się z rodzinnego Kubania do Fergany w Uzbekistanie, gdzie jej córka Irma poznała swego męża. Uciekając przed NKWD przenieśli się do Urgencza, tam też urodziła się Anna. Potem rodzina przeniosła się do Taszkentu. W 1937 r., gdy Irma była po raz drugi w ciąży, jej mąż został aresztowany pod zarzutem szpiegostwa i w 1938 r. rozstrzelany. Po aresztowaniu męża Irmy rodzina została wysiedlona z Fergany i zesłana do Kirgistanu. W tym samym roku urodził się brat Anny Fryderyk, który w wieku dwóch lat zmarł na szkarlatynę[6]. W 1942 Irma, przebywając w Orłowce w Kirgistanie, wyszła za mąż za Hermana Gernera (używającego po wojnie imienia i nazwiska Henryk Krzeczkowski). Z niewyjaśnionych względów zmieniła pierwszą literę nazwiska (z Gerner na Berner) i utrzymywała, że nigdy więcej go nie spotkała, mimo iż widziała się z nim w Polsce w 1946 roku[7]. W życiorysach Anny German, często pojawia się błędna informacja, że jej ojczym, jako oficer Ludowego Wojska Polskiego, zginął w Bitwie pod Lenino[8]. W 1946 r. Irma, jako żona Polaka, złożyła dokumenty repatriacyjne i razem z córką i matką wyjechały do Polski[9]. Początkowo mieszkały w Nowej Rudzie. W 1949 r. przeprowadziły się do Wrocławia i zamieszkały przy ulicy Trzebnickiej. Anna uczęszczała do VIII Liceum Ogólnokształcącego im. Bolesława Krzywoustego we Wrocławiu, które ukończyła w 1955 r. W styczniu 1962 r. uzyskała tytuł magistra geologii na Uniwersytecie Wrocławskim na podstawie pracy magisterskiej „Zdjęcie geologiczne okolic Zatonia (Ustronie)”[10]. Studia ukończyła z wyróżnieniem.

23 maja 1982 roku przyjęła chrzest adwentystyczny. Chrztu udzielał Konstanty Bulli[11].

Kariera artystyczna[edytuj]

Jako piosenkarka debiutowała w 1960 r. we wrocławskim „Kalamburze”. W 1963 roku wzięła udział w III Międzynarodowym Festiwalu Piosenki w Sopocie, gdzie zdobyła II nagrodę w dniu polskim za utwór „Tak mi z tym źle”. Natomiast w 1964 r. zdobyła drugą nagrodę na Festiwalu Piosenki w Opolu śpiewając piosenkę „Tańczące Eurydyki”. Następnie zdobyła dwie nagrody za „Tańczące Eurydyki” podczas Międzynarodowego Festiwalu Piosenki w Sopocie w 1964 r.: I (w dniu polskim) i III (w dniu międzynarodowym).

Podczas III Festiwalu Piosenki w Opolu w 1965 r. zdobyła I nagrodę za piosenkę „Zakwitnę różą”. W tym okresie spotkała przyszłego męża – Zbigniewa Tucholskiego. Została także zaproszona przez włoską firmę fonograficzną „Company Discografica Italiana” (CDI) do Włoch. W 1966 r. podpisała trzyletni kontrakt z CDI. W tym samym roku wystąpiła na scenie paryskiej Olimpii. W 1967 r. jako pierwsza i jedyna w historii polska artystka zaśpiewała na XVII Festiwalu w San Remo, a także jako pierwsza cudzoziemka na XV Festiwalu Piosenki Neapolitańskiej.

W 1967 r.[12] wracając z koncertu we Włoszech, uległa wypadkowi samochodowemu na Autostradzie Słońca[13]. Są jednak źródła, które podają inną wersję: „Początkowo Renato jechał drogą publiczną, bo oszczędzał na opłatach autostradowych. W końcu jednak wybrał autostradę. Wbrew jednak temu, co piszą biografowie Anny German, nie słynną Autostradę Słońca, czyli A-1, lecz A-14 z Rimini, która dopiero na północny zachód od Bolonii łączy się z A-1”[14]. Powracała do zdrowia przez trzy lata. Podczas rekonwalescencji napisała książkę biograficzną pt. Wróć do Sorrento?, w której wspominała swoją karierę oraz pracę artystyczną we Włoszech. W 1968 r. otrzymała Nagrodę Komitetu ds. Radia i TV za wybitne osiągnięcia w dziedzinie polskiej piosenki popularyzowanej w radiu i telewizji[15].

Na scenę powróciła w 1970 r. Nagrała trzecią płytę po polsku pt. Człowieczy los. W czerwcu 1970 r. pojawiła się ponownie na Festiwalu Piosenki w Opolu. Zdobyła tam nagrodę za piosenkę „Człowieczy los” oraz „Być może”. W 1971 r., także na festiwalu w Opolu, otrzymała nagrodę publiczności za „Cztery karty”. W maju 1971 r. brała udział w gali podczas otwarcia katowickiego Spodka przy 12 tys. publiczności. Również w 1971 r. otrzymała Nagrodę Miasta Warszawy za wybitne osiągnięcia w dziedzinie upowszechniania kultury[15].

23 marca 1972 r. zawarła związek małżeński ze Zbigniewem Tucholskim, członkiem Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego. 27 listopada 1975 r. urodził się ich syn Zbigniew. Z powodu macierzyństwa German na rok zawiesiła swoją działalność artystyczną.

W 1973 r. na Festiwalu Piosenki w Opolu otrzymała wyróżnienie za piosenkę „Ballada o niebie i ziemi”. W 1974 w związku z jubileuszem Polski Ludowej odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi[16]. W 1978 r. na cześć pierwszego Polaka lecącego w kosmos, Mirosława Hermaszewskiego nagrała utwór pt. „W wielkiej kosmicznej rodzinie”. Artystka wielokrotnie występowała na Festiwalu Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu, gdzie w 1979 r. zdobyła Złoty Pierścień za piosenkę „O czym Bałtyk opowiada” i Złoty Kord (honorową nagrodę tygodnika „Żołnierz Polski”) oraz na Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze (ostatni raz w 1979 r.). Jej ostatnia polska płyta została zarejestrowana w 1979 r., a ostatnia w języku rosyjskim w 1980 r.

W 1980 za osiągnięcia artystyczne została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Za popularyzację polskiej piosenki w ZSRR otrzymała Honorową Odznakę TPPR (Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej).

W połowie lat 70. wykryto u niej chorobę nowotworową. Jesienią 1980 r. po powrocie z koncertów w Australii nastąpił nawrót choroby zdiagnozowanej jako mięsak kości. Będąc w zaawansowanym stadium choroby komponowała psalmy i pieśni poświęcone Bogu. Wykonywane utwory zapisywała na domowym magnetofonie. Po dwóch latach przegrała walkę z ciężką chorobą umierając nocą 25 na 26 sierpnia 1982 roku w warszawskim Szpitalu Klinicznym przy ulicy Szaserów. Pogrzeb Anny German odbył się 30 sierpnia 1982 r. Artystka została pochowana na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie (kw. 3, rząd 4, grób 8a); na tablicy nagrobnej umieszczono cytat z Psalmu 23: „Pan jest pasterzem moim”.

Typ głosu[edytuj]

Określenie typu głosu Anny German, jak u większości artystów estradowych jest trudne.

  • Cechy altu. Artystka w przeważającej większości śpiewała w zakresie tego głosu spełniając w pełni parametry wymagane dla tego zakresu, koncentrując się na utworach altowych, swobodnie sięgając do połowy oktawy małej, tylko sporadycznie akcentując obecność w oktawie dwukreślnej.
  • Cechy sopranu. Za klasyfikacją do tego głosu przemawia przede wszystkim tembr głosu Anny German jak i wykonawstwo kilku arii Domenico Scarlattiego, pokazujące spójność barwy głosu śpiewaczki co najmniej do połowy oktawy dwukreślnej, predestynującej do wykonawstwa muzyki barokowej.
  • Cechy kontraltu. Za teoretyczną klasyfikacją do tego głosu przemawia rozległa skala, możliwości wokalne w dolnym rejestrze, klarowność głosu (posiadającego jednak zupełnie różną od kontraltu barwę).
  • Cechy mezzosopranu – naturalna skala śpiewaczki.
  • Zdolności koloraturowe. Wykonawstwo klasyczne. Choć śpiewaczka dysponowała pewną techniką wymaganą w muzyce klasycznej potrzebną do śpiewu koloraturowego (w sensie techniki, a nie skali) i realizowała klasyczne utwory o dość dużym stopniu trudności, to jednak nie była śpiewaczką stricte klasyczną, a muzyka klasyczna stanowiła bardziej margines, urozmaicenie jej bogatego repertuaru. W wykonawstwie klasycznym widać jednak głębsze zaangażowanie, niż u większości artystów stylu clasical crossover przejawiające się między innymi w doborze akompaniamentu (zespół muzyki dawnej zamiast uwspółcześnionych form).

Upamiętnienie[edytuj]

Tablica pamiątkowa na kamienicy przy ul. Trzebnickiej 5 we Wrocławiu
Kamienica z tablicą pamiątkową, w której mieszkała Anna German.
  • Imię Anny German nosi główna ulica miasta Urgencz, w którym się urodziła[17].
  • Jej imieniem została nazwana asteroida (2519) Annagerman krążąca wokół Słońca pomiędzy Marsem a Jowiszem[17].
  • Od 1987 r. jej imię nosi amfiteatr w Zielonej Górze.
  • W 2001 r. w Zielonej Górze zorganizowano Ogólnopolski Konkurs na Interpretację Piosenki z Repertuaru Anny German[18]. W 2002 r. przerodził się on w Festiwal Tańczące Eurydyki im. Anny German[13]. Festiwal skierowany do wokalistów z kraju i zagranicy organizuje Zielonogórski Ośrodek Kultury. Zadaniem imprezy jest popularyzacja repertuaru Anny German oraz twórczości polskich kompozytorów muzyki rozrywkowej[19].
  • Niepubliczna Szkoła Muzyczna I i II Stopnia im. Anny German w Białymstoku.
  • W lutym 2012 r. przy wejściu do domu, w którym mieszkała Anna German we Wrocławiu (ul. Trzebnicka 5) została odsłonięta tablica pamiątkowa ku jej czci[20].
  • Rosyjski adwentystyczny ośrodek radiowo-telewizyjny „Głos Nadziei” zrealizował film biograficzny o Annie German[21]. W 2012 zrealizowano rosyjski serial biograficzny (w koprodukcji z Ukrainą, Polską i Chorwacją) – Anna German.
  • Gwiazda imienna na Alei Sławy w Moskwie.
  • W kwietniu 2013 r. Rada Miasta Rzeszowa podjęła uchwałę o nadaniu imienia Anny German jednej z nowych ulic w mieście[22].
  • 14 czerwca 2013 r. Zastępca Prezydenta Miasta Opola odsłonił gwiazdę Anny German na Alei Gwiazd Festiwalu Polskiej Piosenki.

Dyskografia[edytuj]

Albumy w Polsce[edytuj]

  • 1966 Tańczące Eurydyki LP
  • 1967 Recital piosenek LP
  • 1970 Człowieczy los LP
  • 1971 Wiatr mieszka w dzikich topolach LP
  • 1971 Domenico Scarlatti – Arie z opery „Tetida in Sciro” LP
  • 1974 To chyba maj LP
  • 1978 Anna German LP
  • 1983 Niezapomniane przeboje LP
  • 1984 Jesteś moją miłością LP
  • 1989 Anna German LP
  • 1989 Znaki zapytania LP
  • 1990 Powracające słowa vol. 1 LP
  • 1990 Powracające słowa vol. 2 LP
  • 1991 Zakwitnę różą CD
  • 1991 Recital piosenek CD
  • 1994 Nasza ścieżka CD
  • 1994 Złote przeboje neapolitańskie MC
  • 1995 Planeta Anna vol. 1 MC
  • 1995 Planeta Anna vol. 2 MC
  • 1998 Wiatr mieszka w dzikich topolach CD
  • 1999 Tańczące Eurydyki CD
  • 1999 Platynowa kolekcja CD
  • 1999 Złote przeboje CD
  • 1999 Bal u Posejdona (Złota kolekcja) CD (ZPAV: złota płyta)[23]
  • 2001 Tańczące Eurydyki CD
  • 2001 Recital piosenek CD
  • 2001 Człowieczy los CD
  • 2001 Wiatr mieszka w dzikich topolach CD
  • 2001 Domenico Scarlatti – Arie z opery „Tetida in Sciro” CD
  • 2001 To chyba maj CD
  • 2001 Pomyśl o mnie CD
  • 2003 Człowieczy los CD
  • 2004 Złote przeboje CD
  • 2008 Z archiwum polskiego radia – Anna German nagrania z lat 1961–1979, vol. 13 (ZPAV: złota płyta)[23]
  • 2012 Wspomnienie. Anna German o sobie autobiografia na CD2
  • 2013 Z archiwum polskiego radia – Anna German nagrania z lat 1961–1979, reedycja
  • 2013 40 Piosenek Anny German Polskie Nagrania „MUZA” (ZPAV: złota płyta)[23]
  • 2013 Recital Opole '71 – Z archiwum polskiego radia Polskie Radio S.A.
Czwórki
  • 1967 Anna German
  • 1971 Piosenki Perskie
Single
  • 1967 „Deszcz na szybie” / „Uroczysko”
  • 1967 „Chcę być kochaną” / „Cygański wóz”
  • 1967 „Cyganeria” / „Zimowe dzwony”
  • 1969 „Melodia dla synka” / „Jesteś moją miłością”
  • 1970 „Człowieczy los” / „Dziękuje ci mamo”
  • 1970 „Gałązka snów” / „Trampowski szlak”
  • 1970 „Złociste mgły” / „Za grosiki marzeń”
  • 1971 „A mama asi como” / „Quadro cartas”
  • 1972 „Warszawa w różach” / „Wiatr mieszka w dzikich topolach”
Pocztówki
  • 1963 „Cyganeria”
  • 1967 „A jeżeli mnie pokochasz”
  • 1969 „Melodia dla synka”
  • 1969 „Chcę tańczyć w majową noc”
  • 1970 „Księżyc i róże”
  • 1970 „Śnieżna piosenka”
  • 1970 „Być może”
  • 1970 „Człowieczy los”
  • 1970 „Skąd przyjdzie noc”
  • 1971 „Cztery karty”
  • 1971 „Trzeba się nam pośpieszyć”
  • 1974 „Gdy śliczna panna”
  • 1975 „Gdy śliczna panna” / Lulajże Jezuniu”
  • 1975 „Pozwól, żeby ktoś wziął twoje serce” / „Moje miejsce na ziemi”
  • 1978 „List do Chopina”
  • 1979 „Tylko w tangu” / „Dookoła kipi lato”

Albumy w ZSRR/Rosji[edytuj]

  • 1977 Kogda cwieli sady (Когда цвели сады) LP
  • 1979 Drug dielfin (Друг дельфин) LP
  • 1980 Nadieżda (Надежда) LP
  • 1982 Posledniaja wstriecza (Последняя встреча) LP
  • 1982 Echo lubwi (Эхо любви) – live '79 LP
  • 1996 Niezabytyj motiw (Незабытый мотив) CD
  • 1996 Łuczszyje piesni (Лучшие песни) CD
  • 1998 Kogda cwieli sady (Когда цвели сады) CD
  • 1999 Antołogija sowietskogo szlagiera (Антология советского шлягера) MC
  • 2000 Rossijskaja estradnaja muzykalnaja encykłopiedija (Российская эстрадная музыкальная энциклопедия) CD
  • 2000 Posledniaja wstriecza (Последняя встреча) CD
  • 2001 Lubwi niegromkije słowa (Любви негромкие слова) CD
  • 2001 Waszy lubimyje piesni (Ваши любимые песни) CD
  • 2003 Naszy lubimyje piesni (Наши любимые песни) CD
  • 2003 Zołotoj wiek russkoj estrady (Золотой век русской эстрады) CD
  • 2003 Posidim, pomołczim (Посидим, помолчим) vol. 1 CD
  • 2003 Spasibo tiebie, mojo sierdce (Спасибо тебе, моё сердце) vol. 2 CD
Czwórki
  • 1967 Mieżdunarodnaja kniga (Международная книга)
  • 1971 Cztoby sczastliwym byt’ (Чтобы счастливым быть)
  • 1977 Ty, tolko ty (Ты, только ты)
  • 1978 Ja lublu tancewat’ (Я люблю танцевать)

Albumy we Włoszech[edytuj]

  • 1967 I classici della musica neapolitana
Single
  • 1967 „Te faie desiderà”
  • 1967 „Gi” / „Prima tu Single”
  • 1967 „Chi sei tu” / „Meglio dire di no”

Filmografia[edytuj]

Filmografia[15]:

  • 1966: Marynarka to męska przygoda (film dokumentalny) – obsada aktorska
  • 1970: Krajobraz po bitwie – jako Amerykanka
  • 1970: Prom – wykonanie muzyki (śpiew)
  • 1970: Balladyna (spektakl telewizyjny) – wykonanie muzyki (śpiew)
  • 1970: Wyspy szczęśliwe. Śpiewa Anna German (film krótkometrażowy) – bohater filmu
  • 1977: Sudba (film) – wykonanie piosenki Echo Miłości
  • 2012: Anna German (serial biograficzny) – śpiew (w serialu zostały wykorzystane jej piosenki)

Przypisy[edytuj]

  1. Marcin Dąbrowski: Anna German. Kronika życia i pracy artystycznej. W: Anna German: Wróć do Sorrento?. Michałów-Grabina: Instytut Wydawniczy Latarnik, 2012, s. 236. ISBN 978-83-60000-96-0.
  2. German Anna. Encyklopedia PWN. [dostęp 2013-03-27].
  3. Z okładki płyty „Anna German – Z archiwum polskiego radia, vol. 13".
  4. „Czyja jest Anna German?” Aleksandra Chomicka. Głos Wielkopolski 7 kwietnia 2013. Imię babki zaczerpnięte z kalendarium z książki „Wróć do Sorrento” wydanie z 2012.
  5. Anna German. geotag.pl.
  6. Anna German – Kłamstwa w serialu o Annie German. Walentyn Lawriszyn nie istniał. Anna German nie znała ojca. W: Superseriale.pl [on-line]. 2013-05-05. [dostęp 2013-05-13].
  7. Fakt ten został ujawniony przez Wojciecha Karpińskiego w biografii Hermana Gernera (Henryka Krzeczkowskiego): Wojciech Karpiński, Henryk. Wyd. II poszerzone, Warszawa, Zeszyty Literackie, 2016, s. 147–176. Por. wspomnienia Irmy Martens, Człowieczy los, Warszawa, Znaki Czasu, 2014, s. 111, 115; tamże dokładna data ślubu: 10 II 1942 (s. 306).
  8. Błędna informacja, że mąż Irmy Martens zginął pod Lenino, pojawia się bardzo często, zob. np.: Aleksandra Chomicka Czyja jest Anna German? Polsko-ruska awantura o Anię, „Polska. The Times” 7 IV 2013 oraz Edward Kabiesz, Wygnaniec z anielskich chórów, „Gość Niedzielny” 2013 nr 15; zostało to również utrwalone w popularnym serialu Anna German. Tajemnica białego anioła (2012).
  9. Anna German – biografia, emuzyka.pl.[martwy link]
  10. Migdał R. „Od geologa do gwiazdy”. Polska Gazeta Wrocławska, strona 5, 18-19 maja 2013 r. (artykuł omawia oryginał tej pracy o fragmencie Sudetów Zachodnich z archiwum Uniw. Wrocł.).
  11. Chrzest święty Ani (23.05.1982 r.) - udzielił go pastor Konstanty Bulli Śladami Anny German
  12. Marcin Dąbrowski: Anna German. Kronika życia i pracy artystycznej. W: Anna German: Wróć do Sorrento?. Michałów-Grabina: Instytut Wydawniczy Latarnik, 2012, s. 222. ISBN 978-83-60000-96-0.
  13. a b Tańczące Eurydyki. W: Sprawy nauki. Biuletyn Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (wydania archiwalne) [on-line]. 2005-05-02. [dostęp 2013-03-28].
  14. Anny German we Włoszech. Jakim samochodem jechała piosenkarka?, Marek Ponikowski, portal dziennikbaltycki.pl, 2013-04-02.
  15. a b c Anna German, Filmpolski.pl.
  16. Dziennik Polski, rok XXX, nr 175 (9456), s. 2.
  17. a b 25 lat temu zmarła piosenkarka Anna German, portal Gazeta.pl, 2007-08-24.
  18. Marcin Dąbrowski: Anna German. Kronika życia i pracy artystycznej. W: Anna German: Wróć do Sorrento?. Michałów-Grabina: Instytut Wydawniczy Latarnik, 2012, s. 237. ISBN 978-83-60000-96-0.
  19. Zielona Góra: Festiwal Tańczące Eurydyki, Onet.pl, 14 maja 2007 r.
  20. Radio Wrocław, 16 lutego 2011 i Polska Gazeta Wrocławska 17 lutego 2012 strona 9.
  21. Anna German – film biograficzny. W: Głos Nadziei [on-line]. Ośrodek Radiowo-Telewizyjny „Głos Nadziei”. [dostęp 2013-05-12].
  22. Anna German patronem ulicy w Rzeszowie. W: nowiny 24 Rzeszów [on-line]. Media Regionalne sp. z o.o. [dostęp 2013-04-23].
  23. a b c ZPAV: złote płyty (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2013-07-02].

Bibliografia[edytuj]

  • Anna German: Wróć do Sorrento?. Z przedmową Tomasza Raczka i jego rozmową z Mariuszem Walterem. Michałów-Grabina: Instytut Wydawniczy Latarnik im. Zygmunta Kałużyńskiego, 2012. ISBN 978-83-60000-96-0.

Linki zewnętrzne[edytuj]