Centrum (Szczecin)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Centrum
jednostka pomocnicza Szczecina
Ilustracja
Pazim, Hotel Radisson i ZUS, plac Grunwaldzki, tramwaj na placu Rodła, Brama Portowa II
Państwo

 Polska

Województwo

 zachodniopomorskie

Miasto

Szczecin

Dzielnica

Śródmieście

Data założenia

1990

Powierzchnia

1,03[1] km²

Populacja (2022)
• liczba ludności


15 392[1]

• gęstość

14 944[1] os./km²

Strefa numeracyjna

91

Tablice rejestracyjne

ZS

Plan Centrum
Plan Centrum
Położenie na mapie Szczecina
Położenie na mapie
53°25′51,24″N 14°32′59,28″E/53,430900 14,549800
Strona internetowa
Portal Polska

Centrumosiedle administracyjne Szczecina, będące jednostką pomocniczą miasta.

Według danych z 2022 r. na osiedlu na pobyt stały zameldowanych było 15 392 osób[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Graniczy z osiedlami: Śródmieście-Północ (od północy), Stare Miasto (od wschodu), Nowe Miasto (od południa) i Śródmieście-Zachód (od południowego zachodu). Charakterystyczny dla Centrum jest gwiaździsty układ ulic z gwiaździstym placem Grunwaldzkim zainspirowanym najprawdopodobniej paryskim placem Gwiazdy (dziś noszącym imię Charles’a de Gaulle’a).

Zabudowa[edytuj | edytuj kod]

Zabudowę centrum w dużej mierze stanowią kamienice w stylu eklektycznym pochodzące z końca XIX wieku powstałe po wytyczeniu ulic i placów na terenie zajmowanym wcześniej przez pruski fort wojskowy. Zwartą zabudową kamieniczną charakteryzuje się obecnie zachodnia część osiedla, która poza niewielkimi uszkodzeniami zachowała w większości zabudowę ulic i placów. Wschodnia część osiedla bardzo mocno ucierpiała w czasie nalotów alianckich w 1944 roku; całkowicie zniszczonych zostało wiele kwartałów zabudowy – przetrwały jedynie nieliczne kamienice, np. w ciągu ulicy Rayskiego i ulicy Malczewskiego, na odcinku od pl. Grunwaldzkiego do granicy z Drzetowem-Grabowem, ocalały tylko 2 budynki (w tym kamienica przy ul. Malczewskiego 34). Częściowemu zniekształceniu uległa siatka ulic w zachodniej części – w latach 70. XX wieku wytyczono plac Rodła wraz z przebiciem ul. Piłsudskiego do ul. Matejki, poszerzono także al. Wyzwolenia. Część wschodnia to głównie budownictwo z wielkiej płyty oraz współczesne obiekty, takie jak centrum Galaxy, biurowce Oxygen i Pazim.

Przez Centrum przechodzi Miejski Szlak Turystyczny, który łączy najciekawsze zabytki Śródmieścia. W obrębie osiedla znajdują się:

Charakterystycznymi dla Centrum budynkami są: kompleks biurowy PAZIM wraz z hotelem Radisson SAS i biurowcem ZUS-u oraz centrum handlowo-rozrywkowe „Galaxy”.

Przy jednym z głównych placów Centrum, pl. Rodła znajduje się Konsulat Królestwa Danii, a przy ul. Śląskiej Konsulat Republiki Cypryjskiej.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Akademia Sztuki (aleja Niepodległości 40)
  • Centrum Kształcenia Sportowego (ul. Mazurska 40)
  • Szczecińskie Collegium Informatyczne (ul. Mazowiecka 13)
  • Szkoła podstawowa nr 54 im. Janusza Korczaka (ul. Rayskiego 9)
  • Przedszkole niepubliczne literackie (ul. Podhalańska 6)
  • Niepubliczne przedszkole Jutrzenka (ul. Mazowiecka 2)
  • Żłobek nr 6 (ul. Mazowiecka 11 i 12)

Kultura[edytuj | edytuj kod]

  • Miejska Biblioteka Publiczna – filia nr 28 (pl. Lotników 7)
  • Miejska Biblioteka Publiczna – filia nr 20 (ul. Śląska 21)

Administracja i samorząd[edytuj | edytuj kod]

  • Rada osiedla centrum (al. Papieża Jana Pawła II 42)[2]
  • Izba Administracji Skarbowej (ul. Roosevelta 1, 2)[3]
  • Powszechny Zakład Ubezpieczeń (ul. Matejki 34)
  • Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód (pl. Żołnierza Polskiego 16)[4]
  • Urząd pocztowy nr 1 (al. Niepodległości 41)
  • Urząd pocztowy nr 34 (al. Wojska Polskiego 35)

Samorząd mieszkańców[edytuj | edytuj kod]

Rada Osiedla Centrum liczy 21 członków[5]. W wyborach do rad osiedli 20 maja 2007 roku udział wzięło 301 głosujących, co stanowiło frekwencję na poziomie 1,61%[6]. W wyborach do rady osiedla 13 kwietnia 2003 udział wzięło 332 głosujących, co stanowiło frekwencję 1,59%[7].

Samorząd osiedla Centrum został ustanowiony w 1990 roku[8].

Placówki dyplomatyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Konsulat Republiki Cypryjskiej (ul. Śląska 7)
  • Konsulat Republiki Litewskiej (ul. Rayskiego 23)
  • Konsulat Królestwa Danii (ul. Piłsudskiego 1A)

Przed II wojną światową, w latach 1928–1935 w nieistniejącej już kamienicy przy Friedrich-Karl-Straße 9 (Piłsudskiego 9) mieścił się Konsulat RP.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

    Liczba ludności osiedla Centrum od 2008 r.
    Źródło: Portal systemu informacji przestrzennej miasta Szczecin[1]

Wykaz ulic i placów[edytuj | edytuj kod]

Istniejące ulice i place[edytuj | edytuj kod]

Ulica gen. Ludomiła Rayskiego
Ulica Podhalańska
Ulica Śląska
Ulica Jagiellońska
Aleja marsz. Józefa Piłsudskiego

Wykaz istniejących ulic i placów położonych na obszarze szczecińskiego osiedla Centrum. Nazwy niemieckie zaczerpnięto z planu miasta Szczecina z 1937 r.[9]

Nazwa Dawne nazwy
Edmunda Bałuki Bismarckstraße
Ledóchowskiego[10]
Obrońców Stalingradu
Bogurodzicy Greifenstraße
Borysza Giesebrechtstraße
Radomira
pl. Grunwaldzki Westend Kirchplatz
Kaiser-Wilhelm-Platz
Jagiellońska Turnerstraße
Kaszubska Elisabethstraße
Kujawska Kantstraße
Jacka Malczewskiego Birkenallee
Małopolska Augustastraße
Mazowiecka Schillerstraße
Mazurska Preußische Straße
Monte Cassino[11] Arndtstraße
Armii Czerwonej
pl. Odrodzenia Friedrich-Karl-Platz
al. Papieża Jana Pawła II Kaiser-Wilhelm-Straße
al. Jedności Narodowej
Marszałka Józefa Piłsudskiego Friedrich-Karl-Straße
al. Pomorska[10]
ul. Mariana Buczka[12]
Podhalańska Fichtestraße
Generała Ludomiła Rayskiego Kronprinzenstraße
Polonii Zagranicznej[13]
Generała Karola Świerczewskiego[14]
Franklina Delano Roosevelta Pölitzer Straße
pl. Szarych Szeregów[15] Arndtplatz
pl. Józefa Stalina[16]
pl. Sprzymierzonych[10]
pl. Konstantego Rokossowskiego[17]
pl. Włodzimierza Lenina[18]
pl. Sprzymierzonych[19]
Śląska König-Albert-Straße
Świętego Wojciecha Karkutschstraße
Wielkopolska Deutsche Straße
Stanisława Więckowskiego Alte Falkenwalder Straße
ks. Ignacego Skorupki[10]
pl. Ludwika Zamenhofa
al. Wojska Polskiego Falkenwalder Straße
pl. Żołnierza Polskiego pl. Teatralny
Königsplatz

Nieistniejące ulice i place[edytuj | edytuj kod]

Nieistniejące obecnie ulice położone były we wschodniej części współczesnego osiedla, w okolicach dzisiejszego centrum handlowego „Galaxy” oraz wieżowca Pazim.

  • ul. Cysterska (Loewestraße)
  • ul. Dobrosławy (Bugenhagenstraße)
  • ul. Leszka Białego (Giesebrechtstraße)
  • ul. Borysza (Prutzstraße; dziś nazwę ul. Borysza nosi fragment dawnej Giesebrechtstraße)

Ludzie związani z Centrum[edytuj | edytuj kod]

  • Czesław Piskorski – pionier polskiego krajoznawstwa i turystyki na Pomorzu Zachodnim; w latach 1945–1987 mieszkał w kamienicy przy ulicy Mazurskiej 21[20].
  • Emil Stoewer – pionier motoryzacji, współzarządzający szczecińskiej fabryki Stoewer-Werke AG; w latach 1907–1917 mieszkał w kamienicy przy dzisiejszej alei Papieża Jana Pawła II 32[21].
  • Erwin Ackerknecht – historyk literatury, profesor filozofii, pisarz, bibliotekarz, nauczyciel; mieszkał w kamienicy przy dzisiejszej ulicy Marszałka Józefa Piłsudskiego 37[22][23][24].
  • Heliodor Sztark – inżynier budownictwa, dyplomata, urzędnik konsularny, wykładowca akademicki, meloman; mieszkał w kamienicy przy dzisiejszej ulicy Marszałka Józefa Piłsudskiego 29[21]. Sprawował funkcję konsula w konsulacie przy Piłsudskiego 9.
  • Helena Majdaniec – wokalistka bigbitowa; w latach 1947–2002 mieszkała z przerwami w kamienicy przy dzisiejszej ulicy Wielkopolskiej 29[21].
  • Henryk Osten-Ostachiewicz – artysta malarz, współzałożyciel szczecińskiego oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków; mieszkał w kamienicy przy dzisiejszej alei Papieża Jana Pawła II 41[25].
  • Kurt Tucholsky – dziennikarz i pisarz; mieszkał w kamienicy przy dzisiejszej ulicy Rayskiego 29[21].
  • Stanisława Angel-Engelówna – aktorka; w latach 50. XX wieku mieszkała w kamienicy przy dzisiejszej alei Papieża Jana Pawła II 43[21].
  • Wilhelm Meyer-Schwartau – architekt, miejski radca budowlany Szczecina; w latach 1891–1935 mieszkał w kamienicy przy dzisiejszej alei Wojska Polskiego 63[21].

Zdjęcia[edytuj | edytuj kod]

Centrum współcześnie[edytuj | edytuj kod]

Centrum dawniej[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Osiedla – liczba mieszkańców – 2018. Portal Systemu Informacji Przestrzennej Miasta Szczecin. [dostęp 2019-04-29].
  2. RADA OSIEDLA CENTRUM. Urząd Miasta Szczecin. [dostęp 2019-07-21].
  3. Izba Administracji Skarbowej w Szczecinie. Krajowa Administracja Skarbowa. [dostęp 2019-07-21].
  4. Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie. [dostęp 2019-07-21].
  5. Członkowie Rad Osiedli – Kadencja 2007-2011 (pol.). Urząd Miasta Szczecin. [dostęp 2010-05-07].
  6. Wybory Rad Osiedlowych 20 maja 2007 (pol.). Urząd Miasta Szczecin. [dostęp 2010-05-07].
  7. Wybory do Rad Osiedli 13 kwietnia 2003 r. w statystyce (pol.). Urząd Miasta Szczecin. [dostęp 2010-05-07].
  8. Uchwała Nr VIII/53/90 Rady Miejskiej w Szczecinie z dnia 28 listopada 1990 r. w sprawie utworzenia w mieście Szczecinie dzielnic i osiedli (Uchwała VIII/53/90 Rady Miejskiej w Szczecinie z dnia 28 listopada 1990 r. Załącznik nr 1).
  9. Plany miast – Europa środkowa. Mapster. [dostęp 2019-08-21].
  10. a b c d Zmiany nazw ulic, Kurier Szczeciński nr 74 (1533) z 15 marca 1950, s. 3.
  11. Nazwę przyjęto na podstawie uchwały nr XIV/125/91 po dyskusji na sesji plenarnej Rady Miasta w dniu 27 maja 1991 roku.
  12. Nazwę zmieniono na podstawie uchwały nr XIV/125/91 po dyskusji na sesji plenarnej Rady Miasta w dniu 27 maja 1991 roku.
  13. Nazwa zmieniona Uchwałą Miejskiej Rady Narodowej Nr 112 z 9 grudnia 1947; por. Zmiany nazw ulic, Kurier Szczeciński nr 74 (1533) z 15 marca 1950.
  14. Nazwę zmieniono na podstawie uchwały Rady Miasta nr XXVIII/367/92 na posiedzeniu w dniu 27 lipca 1992 roku.
  15. Uchwała Rady Miasta nr 241/09 na XL zwyczajnej sesji Rady Miasta z dnia 23 października 2009 roku.
  16. Bursewicz Sz., Nazwy szczecińskich ulic 1945-2004. Cz.1: Do roku 1956 W: Kronika Szczecina 2003. Nr 22, s. 119–152. Szczecin 2004.
  17. Nazwę zmieniono na podstawie protokołu nr VI z posiedzenia plenarnego MRN w Szczecinie odbytego w dniu 31 października i 7 listopada 1956 roku.
  18. Nazwę zmieniono na podstawie protokołu nr XI z posiedzenia plenarnego Rady Miasta w Szczecinie odbytego w dniu 28 lutego 1991 roku.
  19. Nazwę przywrócono na podstawie protokołu nr XI z posiedzenia plenarnego Rady Miasta w Szczecinie odbytego w dniu 28 lutego 1991 roku.
  20. Pomniki i tablice w Szczecinie :: Urząd Miasta Szczecin, www.um.szczecin.pl [dostęp 2022-07-14].
  21. a b c d e f Niezwykli szczecinianie i ich kamienice, www.kamieniceszczecina.pl [dostęp 2020-05-26].
  22. Praca zbiorowa: Erwin Ackerknecht – bibliotekarz, humanista (1880–1960). Wybór pism. Szczecin: Monumenta Pomeranorum II, 2007, s. 7–9, 148–149. ISBN 978-83-87879-67-9.
  23. Edward Włodarczyk: Erwin Ackerknecht. Bibliotekarz aus Stettin. W: Szczecinianie stulecia. Wyd. Piątek trzynastego, 2000, s. 17–18, 135. ISBN 83-87735-63-9.
  24. Ackerknecht Erwin. W: Praca zbiorowa, red. Tadeusz Białecki: Encyklopedia Szczecina. T. 1. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, Instytut Historii, Zakład Historii Pomorza Zachodniego, 2000, s. 21. ISBN 83-7241-089-5. (pol.)Sprawdź autora:1.
  25. Odnowiona kamienica skradła serca mieszkańców. Zachwyca białą elewacją i miedzianymi wieżyczkami [foto], wszczecinie.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]