Gustaw Paszkiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gustaw Paszkiewicz
Radwan
Ilustracja
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia 1 kwietnia 1892
Wasiliszki, gubernia grodzieńska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 27 lutego 1955
Warszawa, Polska
Przebieg służby
Lata służby 1914–1952
Siły zbrojne Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Ludowe Wojsko Polskie ludowe Wojsko Polskie
Stanowiska d-ca 12 DP, z-ca d-cy Armii „Karpaty” i ZWZ, d-ca 4 DS i 2 BPanc, z-ca d-cy I KP, d-ca 18 DP i WOW
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa:
Późniejsza praca poseł na Sejm Ustawodawczy (1947–1952)
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Virtuti Militari Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal 3 Maja Medal Zwycięstwa Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Oficer Orderu Leopolda (Belgia) Kawaler Orderu Świętego Sawy Krzyż Komandorski Orderu Łaźni (Wielka Brytania)
Oficerowie Oddziału Wydzielonego ppłk. Gustawa Paszkiewicza (w środku ze szpicrutą) (55. i 56. pp, 2. i 3. dyon 14. pap, 3. komp. 14. baonu saperów) po ponownym zajęciu Mińska, 15 października 1920
Grób Gustawa Paszkiewicza na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Gustaw Paszkiewicz, ps. Radwan (ur. 1 kwietnia 1892[1] w Wasiliszkach, zm. 27 lutego 1955 w Warszawie) – generał dywizji ludowego Wojska Polskiego, zastępca Komendanta Głównego Związku Walki Zbrojnej od marca do czerwca 1940[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Gustaw Paszkiewicz urodził się jako syn Leonarda i Justyny z domu Tabeńskiej. Jego młodszym bratem był Wilhelm Paszkiewicz, podpułkownik Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Po ukończeniu gimnazjum w Mińsku w 1913 wstąpił do rosyjskiej Wileńskiej Szkoły Wojskowej. Od 1914 walczył w armii rosyjskiej. Od grudnia 1917 służył w I Korpusie, gdzie był dowódcą kompanii w 3 Pułku Strzelców. Od lutego 1918 w Wojsku Polskim. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej na stanowisku dowódcy batalionu 1 Pułku Strzelców Wielkopolskich. Od marca 1918 był dowódcą 55 Pułku Piechoty. Uczestniczył w walkach o Lwów i pod Stryjem.

W latach 1923–1924 był słuchaczem Kursu Doszkolenia w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Po ukończeniu kursu otrzymał tytuł oficera Sztabu Generalnego. Od października 1924 do maja 1926 komendant Szkoły Podchorążych i Oficerskiej Szkoły Piechoty w Warszawie. Podczas przewrotu majowego występował czynnie po stronie rządu. Od października 1926 dowódca piechoty dywizyjnej 24 Dywizji Piechoty w Jarosławiu. W międzyczasie (od 10 listopada 1932 do 10 sierpnia 1933) był słuchaczem VII kursu w Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w Warszawie. 12 października 1935 mianowany dowódcą 12 Dywizji Piechoty w Tarnopolu. W latach 1937–1938 kierował akcją pacyfikacyjną ludności ukraińskiej.

W okresie II RP został osadnikiem wojskowym w powiecie lidzkim[3]. W 1939 zasiadał w zarządzie okręgu tarnopolskiego Towarzystwa Rozwoju Ziem Wschodnich[4].

W kampanii wrześniowej po rozbiciu 12 DP, wydostał się z okrążenia i 13 września dotarł do Włodzimierza Wołyńskiego, gdzie przebywał Wódz Naczelny. Według prof. Pawła Wieczorkiewicza nie wywiązał się ze swych obowiązków, motywując to chorobą serca. Od 15 września 1939 zastępca dowódcy Armii „Karpaty”. W czasie kampanii dwukrotnie ranny, przedostał się do Rumunii gdzie został internowany w obozie w Băile Herculane[5]. W okresie od 1 grudnia 1939 do 23 czerwca 1940 pełnił funkcję zastępcy ministra spraw krajowych i dowódcy Związku Walki Zbrojnej Kazimierza Sosnkowskiego w rządzie Władysława Sikorskiego[6].

W 1940 przedostał się do Francji, a po jej upadku (czerwiec 1940) do Wielkiej Brytanii. W PSZ kolejno dowódca 1 Brygady Strzelców (od października 1940 do maja 1942), 4 Dywizji Strzelców (od maja do października 1942), 2 Samodzielnej Brygady Pancernej (od października 1942 do czerwca 1943), zastępca dowódcy I Korpusu Polskiego (do marca 1945).

18 grudnia 1945 powrócił do kraju i 15 stycznia 1946 wstąpił do ludowego Wojska Polskiego. 22 stycznia 1946 objął dowództwo 18 Dywizji Piechoty w Białymstoku[6]. Od marca tego roku obowiązki dowódcy dywizji łączył z funkcją przewodniczącego Wojewódzkiego Komitetu Bezpieczeństwa w Białymstoku. Na tym ostatnim stanowisku kierował działaniami wojska i KBW oraz MO i Urzędu Bezpieczeństwa skierowanym przeciwko organizacjom niepodległościowym. W okresie od 18 października 1946 do 14 października 1948 był dowódcą Warszawskiego Okręgu Wojskowego. 31 stycznia 1949 został przeniesiony w stan spoczynku. Z dniem 1 września 1949 został jednak przywrócony do czynnej służby i następnie do 20 kwietnia 1951 był dyrektorem Biura Wojskowego w Ministerstwie Leśnictwa[6]. W październiku 1950 spotkał się z generałem Augustem Emilem Fieldorfem i wystawił mu zaświadczenie o przebiegu służby wojskowej w czasie wojny. Był posłem do Sejmu Ustawodawczego; w 1947 w przemówieniu oskarżył gen. Władysława Andersa o udział w spisku na życie gen. Władysława Sikorskiego[7]. Reprezentował Stronnictwo Ludowe i następnie Zjednoczone Stronnictwo Ludowe.

19 września 1952 ostatecznie przeszedł w stan spoczynku[6]. Zmarł 27 lutego 1955, pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B 2 rz. 7 m. 12/13).

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Opinie[edytuj | edytuj kod]

Podtrzymuję opinię zeszłoroczną. W ubiegłym roku uzyskał dodatnio wyniki w zakresie taktycznego wyszkolenia swej dywizji, mocno pod tym względem zaniedbanej przez poprzednika. Nadaje się bez zastrzeżeń na dowódcę dywizji. /-/ gen.Fabrycy[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 8 z 1 czerwca 1935 roku, s. 55, sprostowano datę urodzin ówczesnego pułkownika dyplomowanego Gustawa Paszkowskiego z „20 marca 1893 roku” na „1 kwietnia 1892 roku”.
  2. Armia Krajowa – szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego, pod redakcją Krzysztofa Komorowskiego, Warszawa 1999, s. 372.
  3. Osadnicy wojskowi – lista kompletna. kresy.genealodzy.pl. s. 150. [dostęp 5 kwietnia 2015].
  4. Rocznik Ziem Wschodnich 1939, s. 214.
  5. Piotr Stawecki: Generałowie polscy w wojnie obronnej 1939 roku i ich dalsze losy wojenne: cz. 2, w: „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 15 (66)/3 (249), s. 93–94.
  6. a b c d Eugeniusz Piwowarski: Skarga gen. Paszkiewicza na marszałka Żymierskiego z lipca 1949 roku, w: „Przegląd Historyczno-Wojskowy” nr 2/2013, s. 131–135.
  7. Andrzej Garlicki: Mitomani i maniacy. polityka.pl, 4 listopada 2009. [dostęp 7 czerwca 2015].
  8. a b c d e f g h i j k l Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 556.
  9. Krzysztof Filipow: Order Virtuti Militari. Białystok: Łuk, 1992, s. 40. ISBN 83-85183-27-2.
  10. Dekret Wodza Naczelnego L. 2863 z 13 kwietnia 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 16, poz. 561.
  11. M.P. z 1947 r. nr 11, poz. 23.
  12. Zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 13, s. 281, 11 listopada 1933. 
  13. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2142 z 1921 r. Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 73
  14. Według własnego raportu G. Paszkiewicza do J. Bermana (E. Piwowarski, Skarga... s. 136).
  15. „Generalny Inspektor Sił Zbrojnych Biuro Inspekcji” – opinie pułkowników z 1937.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]