Święte Przymierze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kraje założycielskie Świętego Przymierza i granice pozostałych krajów w 1840

      Cesarstwo Austriackie

      Królestwo Prus

      Imperium Rosyjskie

Święte Przymierze – sojusz zawarty 26 września 1815 w Paryżu, po zakończeniu wojen napoleońskich[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przymierze zostało zawarte z inicjatywy cesarza Rosji Aleksandra I, przez: Imperium Rosyjskie, Cesarstwo Austriackie (w osobie cesarza Franciszka I) i przez Królestwo Prus (w osobie króla Fryderyka Wilhelma III)[2]. W latach 1816-1817 do Świętego Przymierza zaproszono wszystkie kraje europejskie z wyjątkiem Turcji, jako kraju niechrześcijańskiego. W 1818 do Świętego Przymierza przystąpiło Królestwo Francji.

Deklarowanym celem Świętego Przymierza była promocja zasad chrześcijańskich w polityce zagranicznej i wewnętrznej państw. W praktyce cel ten przekładał się na obronę legitymizmu i dążenie do równowagi sił pomiędzy mocarstwami[3].

Podpisania aktu Świętego Przymierza odmówili: papież Pius VII i regent Wielkiej Brytanii - książę Jerzy, aprobując jednak zawarte w nim zasady. Zasad Świętego Przymierza nie zaakceptowało też Imperium osmańskie. Sygnatariusze zobowiązali się do kierowania się w polityce zagranicznej i wewnętrznej zasadami religii chrześcijańskiej i sprawiedliwości, a także do wspólnej walki z liberalizmem i ruchami rewolucyjnymi oraz w obronie porządku politycznego ustalonego na kongresie wiedeńskim (1815)[4].

Potocznie nazwą Święte Przymierze określano państwa założycielskie, których porozumienie wzmocniła obawa przed polskim ruchem niepodległościowym. W 1820, obradujący w Opawie, II kongres Świętego Przymierza zobowiązał uczestników do zwalczania dążenia do reform konstytucyjnych w swych krajach. W 1821 kongres w Lublanie upoważnił Austrię do obalenia rządu liberalnego w Neapolu[4][5]. Zapadłe w 1815 postanowienia satysfakcjonowały koronowane głowy, arystokrację, elitę burżuazji. Budziły równocześnie wrogość społeczeństw, lekceważyły bowiem polityczne i narodowe dążenia rozbudzone w epoce rewolucji i Napoleona. Stąd też większa część XIX wieku upłynęła Europejczykom pod znakiem walki z duchem kongresu wiedeńskiego.

Kres Świętemu Przymierzu położyła rywalizacja Austrii i Rosji na Bałkanach (1822-1830), przede wszystkim zaś neutralność Austrii wobec działań wojennych pomiędzy Rosją a Anglią i Francją podczas wojny krymskiej w 1854[6]. Do ostatniej współpracy zbrojnej państw Świętego Przymierza doszło w maju 1849, kiedy to Rosja (w osobie Iwana Paskiewicza) pomogła stłumić powstanie węgierskie. Próby wskrzeszenia Świętego Przymierza, podejmowane przez Ottona von Bismarcka w latach 1872-1884 (Sojusz Trzech Cesarzy), nie powiodły się.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. M. Żywczyński, Historia powszechna 1789-1870, wyd. 8, Warszawa 1997, s. 246
  2. Święte Przymierze, [w:] Historia. Encyklopedia szkolna WSiP, wyd. 4 zm. i rozsz., red. A. Friszke, E.C. Król, WSiP, Warszawa 2004, s. 891.
  3. M. Sczaniecki, Powszechna historia państwa i prawa, opr. K. Sójka-Zielińska, wyd. 9, LexisNexis, Warszawa 2003,s. 363.
  4. a b Święte Przymierze, [w:] Historia. Encyklopedia szkolna WSiP, wyd. 4 zm. i rozsz., red. A. Friszke, E.C. Król, WSiP, Warszawa 2004, s. 892.
  5. M. Żywczyński, Historia powszechna 1789-1870, wyd. 8, Warszawa 1997, s. 247.
  6. M. Żywczyński, Historia powszechna 1789-1870, wyd. 8, Warszawa 1997, s. 250.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dziewiętnasty wiek, red. T.C.W. Blanning, przeł. M. Szubert, Świat Książki, Warszawa 2011, passim. ​ISBN 978-83-247-1812-2

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]