Ludwik XVI

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ludwik XVI Burbon
Z bożej łaski Arcychrześcijański król Francji i Nawarry
Ludvig XVI av Frankrike porträtterad av AF Callet.jpg
Grand Royal Coat of Arms of France & Navarre.svg
Król Francji
Okres panowania od 10 maja 1774
do 21 września 1792
Poprzednik Ludwik XV Burbon
Następca I Republika
Legitymistyczny pretendent do tronu Francji
Okres panowania od 21 września 1792
do 21 stycznia 1793
Poprzednik brak
Następca Ludwik XVII Burbon
Dane biograficzne
Dynastia Burbonowie
Urodziny 23 sierpnia 1754
Wersal
Śmierć 21 stycznia 1793
Paryż
Ojciec Ludwik Ferdynand Burbon
Matka Maria Józefa Wettyn
Żona Maria Antonina Austriaczka
Dzieci Maria Teresa
Ludwik Józef
Ludwik Karol
Zofia Helena
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Portret Ludwika XVI autorstwa Antoine'a-François Calleta

Ludwik XVI, Ludwik Ostatni, fr. Louis August de Bourbon, Obywatel Louis Capet (ur. 23 sierpnia 1754 w Wersalu, zm. 21 stycznia 1793 w Paryżu) – książę de Berry, następnie delfin de Viennois, ostatecznie król Francji i Nawarry od 1774 do 1791, potem król Francuzów (Roi des Français) do 1792.

Syn Ludwika Ferdynanda Burbona i Marii Józefy Wettyn. Wnuk Ludwika XV i Marii Leszczyńskiej (prawnuk króla Polski – Stanisława Leszczyńskiego), oraz króla Polski – Augusta III. Starszy brat królów: Ludwika XVIII i Karola X z dynastii Burbonów, oraz Madame Klotyldy i Madame Elżbiety. Jego żoną była Maria Antonina.

Lata panowania Ludwika XVI to czasy wielkich problemów gospodarczo-finansowych państwa. Swe rządy 20-letni król rozpoczął więc od próby reform dotyczących głównie finansów, ograniczenia podatków, regulacji cen. Spotkały się one z ostrymi zastrzeżeniami tych, którzy na proponowanych zmianach mieli stracić, więc król zmieniał ministrów skarbu przedkładających coraz to nowe koncepcje, lecz ostatecznie żadne nie zostały do końca wdrożone. Nie udało się ograniczyć wysokich apanaży arystokracji i dworu królewskiego, ani wydatków na utrzymanie wielkich armii, związanych z polityką zagraniczną. Rok po objęciu tronu król zapisał się do nadwornej loży wolnomularskiej[1].

W latach 1757–1773 był wielkim mistrzem Połączonych Zakonów św. Łazarza z Jerozolimy i Najświętszej Marii Panny z Góry Karmel, a następnie przyjął tytuły protektora zakonu św. Łazarza z Jerozolimy i suwerena zakonu NMP z Góry Karmel.

Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych[edytuj | edytuj kod]

W 1775 Francja zaangażowała się w wojnę o niepodległość kolonii północnoamerykańskich przeciwko Wielkiej Brytanii, wysyłając siedmiotysięczny wojskowy korpus ekspedycyjny i finansując zakupy broni dla powstańców. Wojna zakończyła się w 1783 r. utworzeniem nowego państwa, republiki Stanów Zjednoczonych Ameryki, a dla Francji dalszą ruiną finansów państwowych. Spotęgowały one tylko napięcia społeczne i nastroje wrogie istniejącej absolutystycznej władzy królewskiej.

Zwołanie Stanów Generalnych[edytuj | edytuj kod]

By zaradzić kryzysowej sytuacji, Ludwik XVI zdecydował się na restytuowanie, po 175 latach, Stanów Generalnych, to jest zgromadzenia przedstawicieli trzech stanów; duchowieństwa, szlachty i mieszczaństwa; jako organu doradczego króla dla ustanowienia nadzwyczajnych podatków. Rozpoczęły one swe obrady w Wersalu w dniu 5 maja 1789 r. Od początku zaznaczyły się poważne rozbieżności między stanowiskami poszczególnych stanów. Wszyscy chcieli reform, w tym zmian podatkowych, lecz nie kosztem własnych przywilejów.

Po dwóch miesiącach formalnych obrad Stany przekształciły się w Zgromadzenie Narodowe, podkreślając w ten sposób swe ogólnonarodowe przedstawicielstwo, i rozpoczęły prace nad nową konstytucją ustrojową państwa. Prym w Zgromadzeniu wiedli przedstawiciele burżuazji, to jest bogatego mieszczaństwa, z gen. La Fayette, bohaterem niedawnej niepodległościowej wojny amerykańskiej, na czele.

Rewolucja[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Rewolucja francuska.

Lecz król nie chciał żadnej nowej konstytucji i zgromadził wokół Wersalu i Paryża 20 tys. wojska, najwidoczniej zamierzając rozpędzić Zgromadzenie Narodowe lub narzucić mu swą wolę; nie doszło do tego wobec wmieszania się w bieg spraw ludu paryskiego. Mianowicie w dniu 11 lipca rozpoczęły się wielkie zamieszki uliczne, powstały komitety rewolucyjne, rozpoczęło się formowanie Gwardii Narodowej i milicji sankiulockiej i jej uzbrajanie w broń uzyskaną z arsenałów paryskich. Gdy dowódca oraz obsada fortu-więzienia w Bastylii na przedmieściu Paryża stawiła tłumowi opór, nastąpiło oblężenie fortu, jego zdobycie w szturmie, a następnie całkowite zburzenie. Rozpoczęła się rewolucja francuska, a dzień zdobycia Bastylii, to jest 14 lipca, ustanowiony został później świętem narodowym Francji.

Po 15 lipca Ludwik XVI wycofał wojsko z Paryża, rzekomo godząc się na burżuazyjno-mieszczańskie postulaty przebudowy ustroju państwa na monarchię konstytucyjną; potajemnie ściągnął jednak do Wersalu regiment flandryjski, najwidoczniej przygotowując się do przywrócenia pełni swej władzy. Wtedy przeniesiono króla do centrum Paryża pod kontrolę rewolucyjnych władz. Ostatecznie Zgromadzenie Narodowe uchwaliło we wrześniu 1791 r. nową konstytucję ustrojową, ustanawiającą we Francji monarchię konstytucyjną. Ale już w następnym roku monarchia została zlikwidowana na rzecz ustroju republikańskiego.

Upadek monarchii[edytuj | edytuj kod]

Po klęskach wojsk francuskich w wojnie z Austrią król został 10 sierpnia 1792 zawieszony przez Zgromadzenie Narodowe i zamknięty w więzieniu Temple.

Proces i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Wyidealizowane posągi Ludwika XVI i Marii Antoniny w Saint-Denis

11 stycznia 1793 w Konwencie odbył się proces „Obywatela Kapeta” o zdradę stanu. Obywatelem Kapetem był nazwany dawny król Francji. Nazwa ta wzięła się od Hugona Kapeta (zm. 996) – pierwszego władcy Francji z dynastii Kapetyngów. Ludwik XVI i cała dynastia Burbonów często odwoływała się do związków rodzinnych z pierwszymi władcami Francji, dlatego też gdy w okresie rewolucji zniesiono tytuły arystokratyczne zaczęto nazywać byłego króla Ludwik Kapet. Określenie Obywatel Kapet miało zaś dla republikanów wydźwięk symboliczny, ale było też ironiczne.

Obywatel Kapet został skazany na śmierć. Wyrok został wykonany 21 stycznia 1793 przy użyciu gilotyny. Po jego śmierci rojaliści ogłosili Królem Francji jego małoletniego syna – Ludwika XVII. Po restauracji Burbonów, 21 stycznia 1815 szczątki Ludwika zostały ekshumowane z cmentarza św. Magdaleny i złożone w krypcie Bazyliki Saint-Denis.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Prapradziadkowie

Ludwik Burbon
(1661-1711)
∞1680
Maria Anna Bawarska
(1660-1690)

Król Sabaudii
Wiktor Amadeusz II
(1666-1732)
∞1684
Maria Anna Orleańska
(1669-1728)

Rafał Leszczyński
(1650-1703)
∞1676
Anna z Jabłonowskich
(1660-1727)

Jan Karol Opaliński
(1642-1695)
∞1698
Zofia Czarnkowska

elektor Saksonii
Jan Jerzy III Wettyn
(1647-1691)
∞ 1666
Anna Zofia Oldenburg
(1647-1717)

margrabia Bayreuth
Krystian Ernest Hohenzollern
(1644-1712)
∞ 1671
Zofia Luiza Wirtemberska
(1642-1702)

cesarz rzymsko-niemiecki
Leopold I Habsburg
(1640-1705)
∞ 1676
Eleonora Magdalena Wittelsbach
(1655-1720)

książę Brunszwiku-Lüneburg
Jan Fryderyk Welf
(1625-1679)
∞ 1668
Benedykta Wittelsbach
(1652-1730)

Pradziadkowie

Ludwik Burbon (1682-1712)
∞1696
Maria Adelajda Sabaudzka (1685-1712)

Król Polski Stanisław Leszczyński (1677-1766)
∞1698
Katarzyna Opalińska (1680-1747)

Król Polski August II Mocny (1670-1733)
∞1693
Krystyna Eberhardyna Hohenzollernówna (1671-1727)

cesarz rzymsko-niemiecki
Józef I Habsburg (1678-1711)
∞ 1699
Wilhelmina Amalia Brunszwicka (1673-1742)

Dziadkowie

Król Francji Ludwik XV Burbon (1710-1774)
∞1725
Maria Leszczyńska (1703-1768)

Król Polski August III Sas (1696-1763)
∞1719
Maria Józefa Habsburżanka (1699-1757)

Rodzice

Ludwik Ferdynand Burbon (1729-1765)
∞1747
Maria Józefa Wettyn (1731-1767)

Ludwik XVI Burbon (1754-1793) , Król Francji

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Pierre Gaxotte, Wielka Rewolucja Francuska, Komorów 2010, s. 70
Poprzednik
Ludwik Ferdynand Burbon
Arms of the Dauphin of France.svg Delfin Francji
1765-1774
Arms of the Dauphin of France.svg Następca
Ludwik Józef Burbon
Poprzednik
Ludwik XV
Grand Royal Coat of Arms of France.svg Władca Francji
1774-1791
Grand Royal Coat of Arms of France.svg Następca
Napoleon Bonaparte
Poprzednik
Ludwik XV
Grand Royal Coat of Arms of France.svg król Francji
1774-1791
Grand Royal Coat of Arms of France.svg Następca
Ludwik XVIII Burbon
Poprzednik
Ludwik XV
Escudo de Navarra (oficial).svg król Nawarry
1774-1791
Escudo de Navarra (oficial).svg Następca
Ludwik XVIII Burbon
Poprzednik
Ludwik I Burbon Orleański
Cross of Saint Lazarus.svg Wielki mistrz
zakonu lazarytów

17571773
Cross of Saint Lazarus.svg Następca
Ludwik Burbon, hrabia Prowansji
Poprzednik
-
Blason France moderne.svg Legitymistyczny pretendent do tronu
1791-1793
Blason France moderne.svg Następca
Ludwik XVII
Poprzednik
Ludwik XV Burbon
Coat of arms of Andorra.svg Książę Andory Francuskiej
1774
Coat of arms of Andorra.svg Następca
niepodległość
Poprzednik
niepodległość od Francji
Coat of arms of Andorra.svg Książę Andory
1774-1793
Coat of arms of Andorra.svg Następca
Karol X (król Francji)