Język scytyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Obszar Sarmacja, Królestwo Chotanu, Sistan, Scytia Mniejsza
Liczba mówiących 0 (język wymarły)
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
 Języki indoirańskie
  Języki irańskie
   Języki wschodnioirańskie
    Języki północno-wschodnioirańskie
     Języki zachodnioscytyjskie
      warianty:Język scytyjski, Język alański, Język staroosetyjski
ISO 639-3 xsc
Dialekty
ISO 639-3: xln - alański
ISO 639-3: oos - staroosetyjski
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata





Zasięg języka Scytów i Sarmatów w I wieku p.n.e.

Język scytyjski - język z grupy wschodnioirańskiej, używany w starożytności w Scytii (obecnie Ukraina, południowa Rosja i Kazachstan), spokrewniony z językiem sogdyjskim i językiem sakijskim. Po najeździe Hunów zastąpiony przez języki tureckie. Współcześnie jego jedyną pozostałością jest język osetyjski.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Inskrypcja z Saqqez[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości Saghghez w irańskim Kurdystanie znaleziono inskrypcję sporządzoną po scytyjsku za pomocą hieroglifów hetyckich:

Transliteracja: pa-tì-na-sa-nà tà-pá wa-s₆-na-m₅ XL was-was-ki XXX ár-s-tí-m₅ ś₃-kar-kar (HA) har-s₆-ta₅ LUGAL | par-tì-ta₅-wa₅ ki-ś₃-a₄-á KUR-u-pa-ti QU-wa-a₅ | i₅-pa-ś₂-a-m₂
Transkrypcja: patinasana tapa. vasnam: 40 vasaka 30 arzatam šikar. UTA harsta XŠAYAL. | Partitava xšaya DAHYUupati xva|ipašyam
Tłumaczenie: "Dostarczono posiłek. Wartość: 40 cieląt 30 srebrnych szekli. I był on zaprezentowany królowi. | Król Partitava, pan własności ziemskiej."

Nazwy miejscowe[edytuj | edytuj kod]

Nazwy rzek, takie jak Don, Dniestr i Dniepr w południowo-wschodniej Europie mają najprawdopodobniej scytyjskie pochodzenie (porównaj awestyjskie dānu "woda", jasyjskie dan "woda" i osetyjskie don "woda").

Dzieje Herodota[edytuj | edytuj kod]

Herodot wymienia w swych Dziejach trochę scytyjskich wyrazów:

  • Oiorpata "Amazonki" - złożenie wyrazów oior "mężczyzna" (awestyjskie vīra) i pata "zabić" (sanskryckie pātayati "upaść")
  • arimaspoi "jednooki" - złożenie arima "jeden" (osetyjskie ærmæst "tylko") i spu "oko" (sanskryckie spaś)
  • kánnabis - konopie używane przez Scytów[1]

Herodot wymienia też scytyjskich bogów:

  • Papaios - najwyższy bóg panteonu, może z awestyjskiego "chronić"
  • Api - por. awestyjskie āp "woda"
  • Artimpasa - por. osetyjskie art "ogień"
  • Goitosyros - por. awestyjskie gaēθa- "zwierzę" + sūra "bogaty"
  • Tabiti - por. Tapatī "płonąca" w hinduskiej Mahabharacie, sogdyjskie tābnāk "płonący"[2]
  • Thagimasadas

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Online Etymology Dictionary. [dostęp 2018-05-23].
  2. B. Gharib: Sogdian Dictionary, Sogdian-Persian-English. Teheran, Iran: Farhangan Publications, 1995, s. 383. ISBN 964-5558-06-9.