Księstwo łęczyckie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Księstwo łęczyckie
1231–1352
Herb ziemi łęczyckiej
Herb ziemi łęczyckiej
Język urzędowy polski, łacina
Stolica Łęczyca
Typ państwa monarchia
Ostatnia głowa państwa książę Władysław Garbaty
Wydzielenie części księstwa krakowskiego przez Konrada I mazowieckiego 1231
Włączenie do Królestwa Polskiego 1352
Religia dominująca katolicyzm

Księstwo łęczyckieksięstwo istniejące na ziemi łęczyckiej w latach 1231–1352, ziemi sieradzkiej w latach 1231-1264 i trzech kasztelaniach zapiliczańskich w latach 1231-1243.

Księstwo łęczyckie powstało z przekształcenia prowincji łęczyckiej powstałej na przełomie XI i XII w. Pierwszy raz ziemia łęczycka istniała jako samodzielny byt polityczny w latach 1138–1144, gdy rządziła nim wdowa po Bolesławie III Krzywoustym, Salomea z Bergu. Następnie przez długi czas jako prowincja łęczycka była częścią księstwa krakowskiego.

Po objęciu władzy nad tym terenem w 1228 lub 1229 roku przez Konrada I mazowieckiego kasztelanie łęczycka, spicymierska, sieradzka, wolborska, rozpierska, żarnowska, skrzyńska i małogoska, wchodzące w skład wcześniej istniejącej prowincji łęczyckiej, weszły w skład wydzielonego przez niego w 1231 roku księstwa łęczyckiego, które przyłączył do Mazowsza[1]. Nieco póżniej w 1239 r. lub 1243 r., na skutek klęsk Konrada Mazowieckiego w walce o dzielnice sandomierską i krakowską, księstwo łęczyckie utraciło na rzecz prowincji sandomierskiej trzy kasztelanie zapiliczańskie (zlokalizowane po prawej stronie Pilicy): żarnowską, skrzyńską, małogoską[1][2][3][4]. Utracony teren był zbliżony do części archidiecezji gnieźnieńskiej znajdującej się po prawej stronie Pilicy i na nim powstał póżniej archidiakonat kurzelowski[5].

Po śmierci Konrada w 1247 roku jego drugi syn, Kazimierz I, objął księstwo łęczyckie, które do 1299 roku znajdowało się w rękach jego kolejnych synów. Prawdopodobnie już za czasów Kazimierza I w obrębie Księstwa Łęczyckiego znalazł się także Inowłódz wraz z okolicznymi miejscowościami: Glinnik, Małecz, Lubochnia, Glina, Sadykierz i Wola Małecka, Rzeczyca (Tarnowska), a także parafia Grzegorzew wraz z Ladorudzem, Ladorudzkiem, Rzuchowem, Chełmnem i Sobótką nad Nerem[6].

W latach 1263–1264 Kazimierz I wydzielił z Księstwa łęczyckiego kasztelanie sieradzką, rozpierską, spicymierską i większość wolborskiej (wraz z Wolborzem), aby utworzyć Księstwo sieradzkie, które objął jego syn Leszek Czarny. Granica pomiędzy księstwami łęczyckim i sieradzkim biegła wzdłuż Neru i Wolbórki. Jeszcze w wieku XIII, bądź też w XIV, od Księstwa łęczyckiego odpadło Kutno wraz z okolicznymi miejscowościami, które przeszły pod panowanie książąt mazowieckich[6].

W latach 1299–1306 księstwem rządził król polski i czeski Wacław II. Później księstwo wróciło w ręce Władysława I Łokietka, by w latach 1327–1352 być rządzonym przez jego bratanka, Władysława Garbatego. Od 1352 roku stało się częścią Zjednoczonego Królestwa Polskiego jako województwo łęczyckie.

Książęta łęczyccy[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Władcy łęczyccy i sieradzcy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Marek Koter, Historyczno-geograficzne podstawy oraz proces kształtowania się regionu łódzkiego. [w:] T. Marszał (red.), Miasto – region – gospodarka w badaniach geograficznych. W stulecie urodzin Profesora Ludwika Straszewicza, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2016, s. 131–161.
  2. Paweł Zięba, Przynależność administracyjno-terytorialna Przedborza na przestrzeni wieków, www.przedborz.com.pl [dostęp 2019-09-16].
  3. Żarnów: Historia miejscowości, sztetl.org.pl (Wirtualny Sztetl) [dostęp 2019-09-16].
  4. MAŁOGOSZCZ – miasto królewskie, Dawne Kieleckie, 13 listopada 2011 [dostęp 2019-09-16].
  5. Religie i wyznania w Koronie w XVIII wieku., (granice kościelne pozostawały w dużej części niezmienne do XVIII w), Atlas Fontium.
  6. a b Ryszard Rosin, Rozwój polityczno-terytorialny Łęczyckiego, Sieradzkiego i Wieluńskiego do przełomu XIV i XV w., „Rocznik Łódzki”, 14 (17), 1970, s. 277–304.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]