Ziemia łęczycka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ziemia łęczycka
Terra Lanciciensis
Herb
Herb
Państwa

 Polska

Stolica

Łęczyca

Ważniejsze miasta

Brzeziny, Łódź, Zgierz

Ziemia łęczycka (łac. terra Lanciciensis) – jednostka terytorialna średniowiecznego państwa polskiego, kraina historyczna[1] i region etnograficzny[2], opisany przez Oskara Kolberga w jego monumentalnym dziele „Lud” w tomie „Łęczyckie”, położona między Wielkopolską (Kaliskiem) a Mazowszem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W początkach regionu największym jego miastem była Łęczyca. Po śmierci Bolesława III Krzywoustego stała się oprawą wdowią jego żony, księżnej Salomei. Po jej śmierci (1144) stała się częścią dzielnicy senioralnej i przypadła Bolesławowi IV Kędzierzawemu. W latach 1231–1352 na obszarze ziemi łęczyckiej istniało Księstwo łęczyckie. W 1264 roku nastąpił jego podział na Księstwo Łęczyckie i Księstwo Sieradzkie. Weszła w skład Królestwa Polskiego po jego zjednoczeniu przez Władysława I Łokietka. Obecnie w niemal w całości leży na obszarze województwa łódzkiego, niewielki obszar należy do województwa mazowieckiego (powiat gostyniński) i województwa wielkopolskiego (gmina Kłodawa i gmina Grzegorzew). W okresie od 1352 r. do 1793 r. ziemia ta stanowiła odrębne Województwo Łęczyckie, które wchodziło w skład Prowincji Wielkopolskiej. Dzieliło się na 3 powiaty ze stolicami w Łęczycy, Orłowie i Brzezinach. Województwo Łęczyckie delegowało do Senatu aż 5 przedstawicieli. Byli to: wojewoda łęczycki, kasztelan łęczycki, oraz kasztelani: inowłodzki, konarski i brzeziński[3].

Herb[edytuj | edytuj kod]

Jan Długosz zawarł opis herbu ziemi łęczyckiej w XV-wiecznej kronice w tych słowach[4]:

Lanciciensis terra que pro medietate clipei leonis rubei coronati in campo albo, et pro altera medietate medietatem aquile in campo rubeo, dorsis se invicem contingentibus portat.

Herb stanowiła tarcza herbowa dzielona w pas, gdzie w prawym srebrnym polu połulew czerwony i w lewym czerwonym polu połuorzeł srebrny razem ukoronowane.

Herb był używane następnie przez województwo łęczyckie. Obecnie do herbu nawiązuje jeden z elementów herbu województwa łódzkiego.

Miasta ziemi łęczyckiej[edytuj | edytuj kod]

W ziemi łęczyckiej leżą następujące miasta:

Lp. Miasto Liczba mieszkańców[5] Dawny powiat[6] Obecne województwo
1 POL Łódź COA.svg Łódź[a] 672 185 brzeziński POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie
2 POL Tomaszów Mazowiecki COA.svg Tomaszów Mazowiecki[b] 61 338 brzeziński POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie
3 POL Zgierz COA.svg Zgierz 55 673 łęczycki POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie
4 POL Kutno COA 1.svg Kutno[c] 43 332 łęczycki POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie
5 POL Aleksandrów Łódzki COA.svg Aleksandrów Łódzki 21 754 łęczycki POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie
6 POL Ozorków COA.svg Ozorków 19 128 łęczycki POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie
7 POL Konstantynów Łódzki COA.svg Konstantynów Łódzki 18 335 łęczycki POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie
8 POL Łęczyca COA.svg Łęczyca 13 786 łęczycki POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie
9 POL Koluszki COA.svg Koluszki 12 776 brzeziński POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie
10 POL Brzeziny COA.svg Brzeziny 12 365 brzeziński POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie
11 POL Żychlin COA.svg Żychlin 7964 orłowski POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie
12 POL Poddębice COA.svg Poddębice 7245 łęczycki POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie
13 POL Kłodawa COA.svg Kłodawa 6355 łęczycki POL województwo wielkopolskie flag.svg wielkopolskie
14 POL Krośniewice COA.svg Krośniewice 4258 łęczycki POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie
15 POL Stryków COA.svg Stryków 3428 brzeziński POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie
16 POL Dąbie COA.svg Dąbie 1982 łęczycki POL województwo wielkopolskie flag.svg wielkopolskie
17 POL gmina Piątek COA.svg Piątek 1690 łęczycki POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Z wyjątkiem osiedli Ruda Pabianicka, Chocianowice i Łaskowice, które należą do ziemi sieradzkiej[6].
  2. Do ziemi łęczyckiej należy część Tomaszowa Mazowieckiego położona na zachód od Pilicy i na północ od Wolbórki, zawierająca dzielnicę Niebrów z przyległymi osiedlami[6].
  3. Do ziemi łęczyckiej należy część Kutna położona na południe od Ochni, zawierająca dzielnicę Łąkoszyn z przyległymi osiedlami[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Marek Koter: Historyczno-geograficzne podstawy oraz proces kształtowania się regionu łódzkiego. W: Miasto – region – gospodarka w badaniach geograficznych. W stulecie urodzin Profesora Ludwika Straszewicza. Tomasz Marszał (red.). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2016, s. 131–142. ISBN 978-83-8088-122-8. (pol.)
  2. Oskar Kolberg: Łęczyckie. T. 22. Kraków: 1889, seria: Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce. [dostęp 2022-06-16]. (pol.)
  3. Geografia historyczna..., literat.ug.edu.pl [dostęp 2017-01-09].
  4. Insigniorum clenodiorum Regis et Regni Polonie descriptio. W: Jan Długosz: Insignia seu Clenodia Regis et Regni Poloniae. Z kodeksu kórnickiego wydał dr. Z. Celichowski. Poznań: 1885, s. 16.
  5. Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2020) (pol.). stat.gov.pl, 2021-04-30. [dostęp 2021-07-22].
  6. a b c d Atlas historyczny Polski. Mapy szczegółowe XVI wieku. Henryk Rutkowski (red.). T. 5: Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2: Komentarz, indeksy. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Historii PAN, 1998. ISBN 83-86301-75-9. [dostęp 2022-01-19]. (pol.)