Owiesno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Owiesno
Kościół w Owieśnie
Kościół w Owieśnie
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat dzierżoniowski
Gmina Dzierżoniów
Wysokość ~400 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 522[1]
Strefa numeracyjna (+48) 74
Kod pocztowy 58-262 Ostroszowice
Tablice rejestracyjne DDZ
SIMC 0852281
Położenie na mapie gminy wiejskiej Dzierżoniów
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Dzierżoniów
Owiesno
Owiesno
Położenie na mapie powiatu dzierżoniowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu dzierżoniowskiego
Owiesno
Owiesno
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Owiesno
Owiesno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Owiesno
Owiesno
Ziemia50°39′14″N 16°41′28″E/50,653889 16,691111
Zamek w Owieśnie

Owiesno (niem. Habendorf, do XIX w. także Owesno) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim, w gminie Dzierżoniów.

Położenie[edytuj]

Miejscowość jest położona między wzgórzami Bielawskimi a Niemczańskimi.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1945-1954 siedziba gminy Owiesno. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Historia[edytuj]

Owiesno wzmiankowane było po raz pierwszy w kronikach już w roku 1260 (Ovesonovo). Istniał tam wówczas gród obronny. W średniowieczu wieś należała do dóbr starego śląskiego rodu Pogorzelów (von Pogarell), który wzniósł tu swoją siedzibę. Po roku 1579 dobra kilkakrotnie zmieniały właścicieli, by ostatecznie znaleźć się w roku 1797 w rękach rodziny von Seidlitz (do roku 1945). Wieś dzieliła losy całego Dolnego Śląska, przechodząc w roku 1526 pod władzę Habsburgów, a od roku 1742 wchodząc w skład Prus. Po zajęciu przez wojska radzieckie w maju 1945 została przekazana Polsce, a niemieccy mieszkańcy zostali wysiedleni w nowe granice Niemiec.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:[2]

Zespół zamkowy[edytuj]

Na początku XIV wieku w okolicy opuszczonego grodu obronnego zbudowano zamek rycerski rodu Pogorzelów (von Pogarell). Budowlę wzniesiono na planie zbliżonym do koła o średnicy 30 m. Zamek posiadał okrągły dziedziniec i kwadratową wieżę, a całość była otoczona kamiennym murem i fosą. Zamek pełnił rolę siedziby rodu aż do roku 1797, kiedy to miejscowe dobra przeszły na własność rodziny von Seidlitz. Zamek w pierwszej połowie XVII i XVIII wieku został przebudowany na barokową rezydencję. Podwyższono wówczas mury, a wieża została powiększona o ośmioboczną nadbudówkę. Przebudowy te, a także kolejna, przeprowadzona w drugiej połowie XIX wieku, istotnie zmieniły wygląd budowli, zachowując jednak jej pierwotny, obronny układ. Zamek był zamieszkiwany przez von Seidlitzów do II wojny światowej. Odebrany w roku 1945 przez polską komunistyczną administrację, podzielił powojenne losy wielu[3][4] innych rezydencji dolnośląskiej szlachty. Unikalna[5] w swojej formie budowla, która w dobrym stanie przetrwała lata wojny, od lat 50. XX wieku pozbawiona została elementarnej opieki i w szybkim tempie zaczęła przeistaczać się w ruinę[6]. W roku 1964 zawaliła się wieża. Z dawnego zamku obejmującego cylindryczną wieżę i kamienne mury obwodowe pozostały do dziś jedynie fragmenty ścian z barokowym portalem, nad którym znajduje się medalion z męską i damską głową oraz napisem "Nec Vita Nec Mors Separabit" (Nic nie oddzieli życia od śmierci). Na pozostałości zespołu rezydencjonalnego składają się dziś:

  • zamek w ruinie z pierwszej ćwierci XVII w., przebudowany w XVIII i XIX w.
    • oficyna obok zamku z 1749 r. - XVIII w., przebudowana w 1880 r.
    • brama wjazdowa z rzeźbami (uszkodzona), z 1740 r.
    • park pałacowy (pozostałości) z pierwszej poł. XVIII w.
  • dom ogrodnika i brama z XIX w.
  • altana nad wodą
  • kamienna studnia – przewieziona w latach 80. XX w. do Lewina Kłodzkiego.
  • założenie folwarczne z obszerny dziedzińcem i budynkami gospodarczymi (opuszczone)

Aktualnie ruiny zamku znajdują się pod opieką Fundacji "Zamek Chudów". która oczyściła zamkową fosę oraz odgruzowała i uporządkowała obiekt. W roku 2009 przeprowadzono pierwsze prace zabezpieczające, które objęły wieżę, na lewo od głównego wejścia.

Kościół[edytuj]

Kościół filialny pod wezwaniem Św.Trójcy z lat 1581-83, przebudowany w XVIII w. restaurowany w XIX w. Jest to kościół orientowany, murowany z kamienia, jednonawowy, z wieżą od zachodu, z prezbiterium zakończonym ścianą prostą i nakryty dwuprzęsłowym sklepieniem krzyżowo-żebrowym . We wnętrzu zachowane barokowe wyposażenie z początków XVIII w., renesansowe epitafium z 1592 r. oraz szereg płyt nagrobnych z XVI i XVII w.

Osobistości z Owiesna[edytuj]

Szlaki turystyczne[edytuj]

szlak turystyczny żółty droga Szklary-Samborowice - Jagielno - Przeworno - Gromnik - Biały KościółNieszkowiceŻelowiceOstra GóraNiemcza - Tatarski Okop - Gilów - Marianówek - Piława Dolna - Owiesno - Myśliszów - Góra Parkowa - Bielawa - Kalenica - Nowa Ruda - Tłumaczów - Radków - Pasterka - Karłów - Skalne Grzyby - Batorów - Duszniki-Zdrój - Szczytna - Zamek Leśna - Polanica-Zdrój - Bystrzyca Kłodzka - Igliczna - Międzygórze - Przełęcz Puchacza[7]

Przypisy

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 21 sierpnia 2012]. s. 10.
  3. Czerwona lista zabytków Dolnego Śląska (pol.). [dostęp 10.10.2010].
  4. Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach (pol.). Tomasz Mietlicki. [dostęp 10.10.2010].
  5. Owiesno. Historia zespołu zabytkowego i program prac (pol.). Fundacja Zamek Chudów. [dostęp 10.10.2010].
  6. Owiesno (pol.). Zamki polskie. Serwis historyczno-krajoznawczy. [dostęp 10.10.2010].
  7. Informacje zawarte na stronie PTTK Strzelin; dostęp: 3.08.2015

Bibliografia[edytuj]

  • Hugo Weczerka: Handbuch der historischen Stätten Schlesien. ​ISBN 3-520-31601-3​, str. 174–175
  • Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler in Polen Schlesien, Deutscher Kunstverlag 2005, ​ISBN 3-422-03109-X​, str. 723–724
  • Schlesische Fürstenbilder des Mittelalters: Przeclaus von Pogarell. Verlag von Eduard Trewendt, Breslau 1872