Rezerwat przyrody Las Piwnicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Las Piwnicki
Ilustracja
Struga Łysomicka stanowiąca południową granicę rezerwatu
rezerwat leśny
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Mezoregion Kotlina Toruńska (315.35)
Data utworzenia 25 sierpnia 1956
Akt prawny M.P. z 1956 r. nr 75, poz. 881
Powierzchnia 36,95 ha
Ochrona czynna
Położenie na mapie gminy Łysomice
Mapa lokalizacyjna gminy Łysomice
Las Piwnicki
Las Piwnicki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Las Piwnicki
Las Piwnicki
Ziemia53°04′45″N 18°33′15″E/53,079167 18,554167

Rezerwat przyrody Las Piwnickileśny rezerwat przyrody o powierzchni 36,95 ha[1], położony w województwie kujawsko-pomorskim, na terenie gminy Łysomice (wieś Piwnice), w pobliżu Torunia. Ochronie podlega grąd z 300-letnimi dębami oraz 160-letnimi sosnami. Na jego terenie działa Stacja Ekologiczna Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Obszar rezerwatu podlega ochronie czynnej[1][2].

Historia i powierzchnia[edytuj | edytuj kod]

Las Piwnicki należy do najstarszych rezerwatów przyrody na ziemi chełmińskiej. Jego ochronę zainicjował w 1924 roku prof. Adam Wodziczko. W wyniku jego interwencji, Wojewoda Pomorski wydał w tym samym roku zakaz prowadzenia prac zrębowych w Lesie Piwnickim.

Rezerwat przyrody Las Piwnicki został utworzony zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 25 sierpnia 1956 roku[3]. Pierwotnie powierzchnia rezerwatu wynosiła 25,83 ha[3]. W roku 1981 została powiększona do 37,20 ha[4]. Obecnie rezerwat zajmuje 36,95 ha i obejmuje oddziały 55, 56 i częściowo 75, położone w leśnictwie Łysomice w Nadleśnictwie Toruń[5].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Celem ochrony jest zachowanie wielogatunkowych zbiorowisk leśnych o cechach naturalnych, występujących na glebach wytworzonych z piasków terasowych i wydmowych[1]. Rezerwat reprezentuje niewielki, dobrze zachowany fragment bogatych florystycznie lasów i borów mieszanych, porastających w przeszłości rozległe obszary pradoliny Wisły. Powierzchnia rezerwatu znajduje się na IX erozyjno-akumulacyjnym terasie pradoliny Wisły, w pobliżu krawędzi wysoczyzny morenowej. Południową granicę stanowi malowniczo meandrująca Struga Łysomicka. Najwyższe wzniesienie występuje w środkowo-zachodniej części rezerwatu i osiąga 71,5 m n.p.m. Teren obniża się łagodnie ku zachodowi, gdzie znajduje się punkt najniższy 61,5 m n.p.m. W rezerwacie znajdują się dwa wały wydmowe o wysokości 3–5 metrów, wydłużone w kierunku zachodnim.

Skałą macierzystą gleb rezerwatu są ubogie piaski luźne. Wykształciło się tu dziewięć typów i podtypów genetycznych gleb, z których najliczniej reprezentowane są gleby automorficzne – rdzawo-zbielicowane i rdzawo-brunatne, a następnie gleby semihydromorficzne, kompleks gleb murszastych i bielicowo-murszastych oraz gleby hydromorficzne – murszowo-torfowe i murszowo-mineralne. Przeważającym typem próchnicy jest mull i moder. Gleby rezerwatu Las Piwnicki wyróżniają się dużą żyznością pomimo niskiej zawartości składników pokarmowych w skale macierzystej. Wynika to z biologicznej akumulacji związków pokarmowych w powierzchniowych poziomach glebowych oraz intensywnego obiegu ich w układzie: gleba – drzewostan – gleba (Prusinkiewicz, K. Biały – 1976 rok). Warunkiem trwania tego korzystnego zjawiska jest utrzymanie obecnego składu roślinności i stosunków wodnych. Istniejący układ warunków glebowo-siedliskowych jest szczególnie cenny dla badań nad produkcyjnością ekosystemów leśnych. Gatunkami panującymi w drzewostanach rezerwatu są: sosna pospolita, dąb bezszypułkowy i szypułkowy, grab pospolity, olsza czarna oraz brzoza brodawkowata i omszona. Z krzewów spotykać można: leszczynę pospolitą, berberys zwyczajny, bez czarny, czeremchę zwyczajną, dereń świdwę, kruszynę, trzmielinę pospolitą i brodawkowatą oraz tawlinę.

Większość drzewostanów posiada strukturę piętrową. Górne piętro tworzy sosna w wieku od 150 do 200 lat i dąb 250-300 letni. W piętrze dolnym występuje dąb i grab. Od kilkunastu lat występuje intensywne wydzielanie się starodrzewu sosnowego. Do częściej spotykanych gatunków runa leśnego należą gatunki charakterystyczne dla grądów, borów i olszyn: konwalia majowa i konwalijka dwulistna, czyściec leśny, gwiazdnica wielkokwiatowa, gajowiec żółty, kokorycz wątła, orlica pospolita, śmiałek pogięty, borówka czarna, skrzyp leśny, siódmaczek leśny, przytulia wonna, przylaszczka pospolita, złoć mała i żółta, zawilec gajowy i niecierpek pospolity.

Fauna rezerwatu reprezentowana jest przez wszystkie gatunki płazów, gadów, ptaków i drobnych ssaków charakterystycznych dla obszaru niżowego. Badania wykazały, że pierwotnych zespołem leśnym na terenie rezerwatu był grąd w różnych wariantach ekologicznych. Wprowadzenie sosny spowodowało częściową degradację siedliska grądowego. Obecnie zachodzi regeneracja fitocenozy grądu z właściwym dla tego siedliska drzewostanem grabowo-dębowym. Zadaniem nauki jest obserwacja tego procesu oraz dokumentacja możliwości ubogiego siedliska i jego potencjału ekologicznego.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez teren rezerwatu prowadzi mająca formę pętli trasa ścieżki dydaktycznej „Powrót do pierwotnego lasu” o długości około 10 km, która zaczyna się i kończy w osadzie leśnej Barbarka położonej na południe od rezerwatu, leżącej w administracyjnych granicach miasta Torunia[6]. Trasę można pokonać pieszo lub rowerem[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Rezerwat przyrody Las Piwnicki. W: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2019-04-24].
  2. Zarządzenie Nr 6/0210/2011 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy z dnia 5 grudnia 2011 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody „Las Piwnicki”. W: Dz. Urz. Województwa Kujawsko-Pomorskiego Nr 312, poz. 3400 [on-line]. 2011-12-30. [dostęp 2019-04-24].
  3. a b Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 25 sierpnia 1956 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody (M.P. z 1956 r. nr 75, poz. 881)
  4. Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 25 kwietnia 1981 r. zmieniające zarządzenia w sprawie uznania za rezerwat przyrody (M.P. z 1981 r. nr 12, poz. 97)
  5. Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie rezerwatu przyrody „Las Piwnicki”. W: Dz. Urz. Województwa Kujawsko-Pomorskiego poz. 509 [on-line]. 2016-02-08. [dostęp 2019-04-24].
  6. a b Folder ścieżki edukacyjnej „Powrót do pierwotnego lasu”. Toruńskie Stowarzyszenie Ekologiczne Tilia. [dostęp 2019-04-24].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]