Andrzej Wielowieyski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrzej Wielowieyski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 16 grudnia 1927
Warszawa
Wicemarszałek Senatu I kadencji
Okres od 4 lipca 1989
do 25 listopada 1991
Przynależność polityczna Unia Demokratyczna
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Partyzancki Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)

Andrzej Jan Wielowieyski (ur. 16 grudnia 1927 w Warszawie) – polski prawnik i polityk, działacz katolicki, działacz opozycji demokratycznej w PRL. Senator I i V kadencji, poseł na Sejm I, II i III kadencji, w latach 1989–1991 wicemarszałek Senatu I kadencji, w latach 2008–2009 poseł do Parlamentu Europejskiego VI kadencji. Kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Zbigniewa (1894–1970)[1] i Katarzyny (1900–1984)[2][3]. W czasie okupacji hitlerowskiej naukę kontynuował na tajnych kompletach, w wieku 16 uzyskał konspiracyjną maturę[4]. W 1943 wstąpił do Armii Krajowej, gdzie przyjął pseudonim „Wir”[3]. Jako podchorąży służył w 27 Pułku Piechoty Armii Krajowej[5].

W latach 1945–1948 należał do Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. W 1947 ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego[6]. W latach 1948–1952 pracował kolejno w Ministerstwie Skarbu i Ministerstwie Finansów. W latach 1952–1955 pracował w Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych. Od 1956 do 1961 był zatrudniony w Miejskiej Komisji Planowania Gospodarczego w Warszawie. W latach 1955–1962 uczestnik spotkań Klubu Krzywego Koła[6]. Od 1957 członek warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej, od 1965 do 1972 jego wiceprezes, natomiast w latach 1972–1981 i ponownie od 1984 do 1989 pełnił funkcje sekretarza generalnego[6]. W latach 1962–1984 był członkiem redakcji miesięcznika „Więź”. W sierpniu 1976 był sygnatariuszem apelu do przewodniczącego Rady Państwa Henryka Jabłońskiego w sprawie represjonowanych robotników Radomia i Ursusa[6].

Był członkiem Komisji Ekspertów przy Prezydium Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego podczas strajków w sierpniu 1980. W 1981 został powołany na kierownika ekspertów NSZZ „Solidarność” zgrupowanych w ramach Ośrodka Prac Społeczno-Zawodowych. Od 1982 pracował w redakcjach czasopism katolickich: „Królowa Apostołów” oraz „Gość Niedzielnego”. W latach 1981–1985 zasiadał w Prymasowskiej Radzie Społecznej. Uczestniczył w pracach Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych Solidarności[7]. Od 1983 był jednym z doradców Lecha Wałęsy. W 1987 zasiadł w zespole ekspertów Krajowej Komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność”. W 1988 był współorganizatorem Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”. W 1989 uczestniczył w pracach Okrągłego Stołu: posiedzeniach plenarnych oraz w zespole ds. gospodarki i polityki społecznej. Był przewodniczącym grupy roboczej ds. indeksacji i polityki społecznej[6].

W wyborach parlamentarnych w 1989 został wybrany na senatora I kadencji z województwa katowickiego jako kandydat KO „Solidarność”. 19 lipca 1989 podczas wyborów prezydenckich przez Zgromadzenie Narodowe celowo oddał głos nieważny, przez co wraz z kilkoma innymi parlamentarzystami Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego umożliwił wybór na to stanowisko Wojciecha Jaruzelskiego. W Senacie pełnił wówczas funkcje wicemarszałka oraz przewodniczącego senatorów OKP.

W 1990 był wśród założycieli Ruchu Obywatelskiego Akcja Demokratyczna. W latach 1991–1994 należał do Unii Demokratycznej. Od 1994 do 2005 był członkiem Unii Wolności[6]. Później przystąpił do Partii Demokratycznej – demokraci.pl oraz Unii Europejskich Demokratów.

W wyborach w 1991, 1993 i 1997 uzyskiwał mandat posła na Sejm I, II i III kadencji z listy kolejno UD i UW z okręgów warszawskich: nr 1 (1991–1993) i nr 1 (1993–2001). W komisjach sejmowych zajmował się głównie budżetem, sprawami gospodarczymi oraz samorządem terytorialnym. W latach 1991–2004 był przewodniczącym delegacji polskiej do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy[6].

W 2001 został wybrany na senatora V kadencji z okręgu wyborczego nr 19 z ramienia Bloku Senat 2001. W latach 2003–2005 zasiadał w kole senackim Unii Wolności, później w kole senackim demokraci.pl. W 2005 bez powodzenia ubiegał się ponownie o mandat senatora, uzyskawszy 136 089 głosów w okręgu wyborczym nr 18.

W 2004 w wyborach do Parlamentu Europejskiego zdobył drugi wynik w okręgu warszawskim na liście Unii Wolności. W 2008 po śmierci Bronisława Geremka zadeklarował zamiar objęcia po nim miejsca w Parlamencie Europejskim[8]. Ślubowanie poselskie złożył 26 sierpnia tego samego roku[9]. W PE należał do Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy[9]. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2009 bezskutecznie ubiegał się o reelekcję z listy koalicji Porozumienie dla Przyszłości (jako kandydat Partii Demokratycznej).

Zasiadł we władzach krajowych Partii Demokratycznej, został też członkiem Stowarzyszenia Euro-Atlantyckiego oraz członkiem jury Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego[10]. Zasiadł także w radzie Fundacji Otwarty Dialog[11].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Mąż Zofii Wielowieyskiej z domu Tyszkiewicz, taterniczki, żeglarki i działaczki społecznej, z która ma siedmioro dzieci[16]. Ojciec m.in. Dominiki Wielowieyskiej.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Jan Nepomucen Wielowieyski z Wielkiej Wsi h. Półkozic. sejm-wielki.pl. [dostęp 2019-11-10].
  2. Katarzyna Kurnatowska z Kurnatowic h. Łodzia. sejm-wielki.pl. [dostęp 2019-11-10].
  3. a b Dane osoby z katalogu osób „rozpracowywanych”. katalog.bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2019-11-08].
  4. Dominika Wielowieyska: Andrzej Wielowieyski: Czuję w kościach 300 lat protestantyzmu. wyborcza.pl, 9 stycznia 2016. [dostęp 2019-11-08].
  5. Andrzej Wielowieyski: Żołnierze Brygady Świętokrzyskiej chwalili mi się, ilu Polaków zabili. wyborcza.pl, 10 sierpnia 2019. [dostęp 2019-11-10].
  6. a b c d e f g Adam Borowski: Andrzej Wielowieyski. Encyklopedia Solidarności. [dostęp 2019-11-08].
  7. Kazimierz Barczyk, Stanisław Grodziski, Stefan Grzybowski: Obywatelskie Inicjatywy Ustawodawcze Solidarności 1980–1990. Warszawa: Kancelaria Sejmu, 2001, s. 33. ISBN 83-7059-503-0. [dostęp 2017-10-15].
  8. Wielowieyski obejmie mandat europosła po prof. Geremku. gazeta.pl, 22 lipca 2008. [dostęp 2017-10-15].
  9. a b Profil na stronie Parlamentu Europejskiego. [dostęp 2017-10-15].
  10. Nagroda Historyczna Moczarskiego 2017. Dziesięć nominowanych książek. wyborcza.pl, 13 października 2017. [dostęp 2017-10-15].
  11. Rada Fundacji. The Open Dialogue Foundation. [dostęp 2019-11-10].
  12. M.P. z 2012 r. poz. 329
  13. Ordery z okazji Święta Niepodległości. prezydent.pl, 10 listopada 2011. [dostęp 2017-10-15].
  14. M.P. z 2006 r. nr 80, poz. 807
  15. a b c d Andrzej Wielowieyski odznaczony Orderem Orła Białego. dzieje.pl, 10 listopada 2011. [dostęp 2019-11-10].
  16. Zofia Wielowieyska, Justyna Dąbrowska: Jak pożyjesz, to będziesz wiedziała. tygodnikpowszechny.pl, 14 grudnia 2014. [dostęp 2017-10-15].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]