SHL M11

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
SHL M11
Ilustracja
Producent SHL
Klasa motocykl
Data premiery 1960
Okres produkcji 1961-1968
Miejsce produkcji Kielce,  Polska
Napęd
Silnik 1-cyl. dwusuwowy
chłodzony powietrzem
Pojemność 173 cm³ (M11)
174 cm³ (M11W)
Stopień sprężania 6,9
Moc 9 lub 10 KM (M11)
12 KM (M11W)
Moment obrotowy 14,7 Nm przy 3500
obr./min (M11)
Skrzynia biegów 3 stopniowa (M11)
4 stopniowa (M11W)
Ogumienie
Rozmiar opon 3,00-19 lub 3,00-18
Wymiary i masa
Długość 2010 mm
Szerokość 660 mm
Wysokość 960 mm
Wysokość siedzenia 760 mm
Rozstaw osi 1290 mm
Masa własna 112-115 kg
Pojemność baku 13 l[1]
Osiągi
Prędkość maks. 90 km/h (M11)
100 km/h (M11W)[1]
Inne
Poprzednik SHL M06
Następca SHL Gazela

SHL M11 – polski motocykl klasy 175 cm³ produkowany w latach 1961-1968 w zakładach KZWM Polmo-SHL w Kielcach.

Historia i opis[edytuj | edytuj kod]

SHL M11 był następcą modelu M06T z silnikiem o pojemności 150 cm³. Pomimo podobieństwa, stanowił nową konstrukcję[2] i był pierwszym polskim motocyklem klasy 175 cm³. Nadwozie motocykla zostało opracowane w KZWM i w stosunku do poprzedniego modelu miało wzmocnioną ramę, z zamkiem kierownicy i zamykanym schowkiem pod kanapą[3]. Wprowadzono także nowe eleganckie blaszane obudowy boczne, osłaniające gaźnik, akumulator i filtr powietrza[3]. Z modelu M06T został przejęty rodzaj zawieszenia przedniego na wahaczu pchanym z dwoma amortyzatorami teleskopowymi z tłumieniem hydraulicznym. Powiększono jednak skok zawieszenia, a dodatkowo układ kierowniczy wyposażono w amortyzator cierny[3]. W całości przejęto z poprzedniego modelu m.in. koła z hamulcami bębnowymi, przedni błotnik i instalację elektryczną[3]. Opracowano też początkowo wersję M11S z widelcem teleskopowym, lecz nie weszła do produkcji z uwagi na koszty[4].

Nowy silnik S-32, produkowany w WFM, opracowano na bazie silnika S-06 (wywodzącego się z kolei z niemieckiego silnika DKW RT 125)[5], lecz jego pojemność wzrosła do 173 cm³ przez zwiększenie średnicy cylindra. Otrzymał nowy cylinder, głowicę, gaźnik, sprzęgło i wydech[3]. Od 1966 produkowano aluminiowe cylindry z żeliwną tuleją cylindrową[1] zamiast cylindra całkowicie żeliwnego. W 1967 roku w modelu M11W wprowadzono nowy silnik polskiej konstrukcji (inż. Wiesława Wiatraka) W-2A Wiatr, o minimalnie większej pojemności 174 cm³, lecz mocy zwiększonej do 12 KM (o 3 KM w stosunku do bazowego S-32, a o 2 KM w stosunku do ulepszonego S-32U)[1]. Pozwoliło to na zwiększenie dynamiki motocykla. Silnik W-2A produkowano w Zakładach Metalowych Dezamet w Nowej Dębie[1].

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Prototypy motocykla zbudowano w 1959 roku - równocześnie z rozpoczęciem produkcji modelu M06T[4]. Motocykl zaprezentowano na Targach Poznańskich w 1960 roku, a produkcję rozpoczęto w maju 1961. Oprócz wersji bazowej, istniała też wersja rajdowa M11R, posiadająca m.in. zawieszenie przednie z widelcem teleskopowym[6]. W toku produkcji, bazowy model M11 był ulepszany, m.in. wzmocniono mocowanie przedniego zawieszenia (1961/62), wprowadzono lepsze amortyzatory (sierpień 1962) i zmieniono łożyskowanie wahaczy, eliminując konieczność okresowego smarowania[7]. Od 1963 produkowano małe serie lepiej wyposażonych i wykończonych motocykli M11 Lux (m.in. zbiornik, obręcze kół i amortyzatory były chromowane)[7]. W 1965 zmniejszono koła z 19-calowych na 18-calowe[1].

Od 1967 do lipca 1968 produkowano model M11W z nowym silnikiem W-2A Wiatr[1]. Ogółem wyprodukowano ich prawie 180.000, w tym ponad 26.000 M-11W[1]. Cena motocykla wynosiła ponad 15.000 zł[1].

Większość motocykli trafiała na rynek polski, lecz część wyeksportowano, w tym do USA[1]. W 1962 licencję na produkcję modelu M11 zakupiły Indie, gdzie produkowano go aż do 2005 roku pod nazwą Rajdoot[1].

Dane ogólne[edytuj | edytuj kod]

  • rama: podwójna, typu kołyskowego, spawana z kształtowników o przekroju prostokątnym
  • zawieszenie przednie: dwustronny wahacz pchany z dwoma amortyzatorami teleskopowymi z tłumieniem hydraulicznym
  • zawieszenie tylne: dwustronny wahacz wleczony z dwoma amortyzatorami teleskopowymi z tłumieniem hydraulicznym
  • przeniesienie napędu: łańcuchem na tylne koło
  • hamulce: bębnowe, średnica 160 mm[1]
  • siedzenia: kanapa dwuosobowa, przykrywająca zamykany schowek
  • instalacja elektryczna: 6V prądu przemiennego, prądnica 28W, akumulator 7 Ah (M11) lub 10 Ah (M11W)[1]
  • masa własna - 115 kg (M11), 112 kg (M11W)[1]
  • prędkość maksymalna – 90 km/h (M11), 100 km/h (M11W)
  • zużycie paliwa – 2,9 l/100 km (M11), 3,2 l/100 km (M11W)

Silnik[edytuj | edytuj kod]

  • Typ – S-32 / S-32U / W-2A Wiatr
  • jednocylindrowy, 2-suwowy, chłodzony powietrzem (wszystkie)
  • Średnica cylindra – 61,5 / 61,5 / 61 mm
  • Skok tłoka – 58 / 58 / 59,5 mm
  • Pojemność skokowa – 173 / 173 / 174 cm³
  • Stopień sprężania – 6,9[8] / ? / ?
  • Moc maksymalna:[1]
    • S-32: 9 KM (6,6 kW) przy 4850 obr./min
    • S-32U: 10 KM (7,4 kW) przy 5000 obr./min
    • W-2A: 12 KM (8,8 kW) przy 5450 obr./min
  • Maksymalny moment obrotowy: 14,7 Nm przy 3500 obr./min[8] / ? / ?
  • Sprzęgło – mokre, czterotarczowe, o wkładkach korkowych
  • Skrzynka przekładniowa – zblokowana z silnikiem, trzybiegowa (S-32) lub czterobiegowa (W-2A)[1]
  • Gaźnik: typu G24 U1[8]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p Zakrzewski 2010 ↓, s. 131
  2. Zakrzewski 2010 ↓, s. 128.
  3. a b c d e Zakrzewski 2010 ↓, s. 128
  4. a b Zakrzewski 2010 ↓, s. 129.
  5. Zakrzewski 2010 ↓, s. 130-131.
  6. Zakrzewski 2010 ↓, s. 129-130.
  7. a b Zakrzewski 2010 ↓, s. 130.
  8. a b c Zieliński 2005 ↓, s. 211.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adam Zakrzewski: Auto-moto PRL: władcy dróg i poboczy. Warszawa: Demart, 2010, s. 128-131. ISBN 978-83-7427-484-5.
  • Andrzej Zieliński: Polskie konstrukcje motoryzacyjne 1947-1960. Warszawa: WKiŁ, 2005. ISBN 83-206-1541-0.