ZMW Ryś

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy motoroweru. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
MR1 Ryś
Ilustracja
Producent ZMW we Wrocławiu
Klasa motorower
Okres produkcji 1958-1964
Miejsce produkcji  Polska
Napęd
Silnik jednocylindrowy dwusuwowy chłodzony powietrzem
Pojemność 49 cm³
Stopień sprężania 6.5:1
Moc 1.5/1.1 przy 5000
Moment obrotowy 2.55 Nm przy 3500 obr./min
Skrzynia biegów 2 stopniowa
Ogumienie
Rozmiar opon 2.125x23
Wymiary i masa
Długość 1887 mm
Szerokość 660 mm
Wysokość 1080 mm
Wysokość siedzenia 845 mm
Rozstaw osi 1234 mm
Masa własna 64 kg
Pojemność baku 5,75 l
Osiągi
Prędkość maks. 55 km/h
Inne
Modele pokrewne MR2 Żak

MR1 Ryś - pierwszy polski motorower. Skonstruowany został w I połowie 1957 roku w Zakładach Metalowych Wrocław-Zakrzów we Wrocławiu-Zakrzowie przez zespół inżynierów: Zbigniewa Domicza, Romana Wachowiaka i Edwarda Janasa. Prototyp skonstruowano w maju 1957, a produkcję seryjną rozpoczęto w ZMW od września 1958 roku[1]. Silniki SM01 dla Rysia produkowano w WSK Wrocław-Psie Pole[1].

Konstrukcję uznano wówczas za bardzo udaną, nie ustępującą pojazdom tego typu innych europejskich firm[2], zwłaszcza z powodu estetycznej sylwetki, resorowania obu kół i dobrych parametrów ruchowych. W 1958 roku konstruktorzy opracowali także dwuosobowy wariant motoroweru, który nie został zatwierdzony do produkcji. Nowoczesna jak na owe czasy konstrukcja Rysia okazała się jednak zbyt kosztowna w produkcji (cena wynosiła 6500 zł, niewiele mniej od motocykli - ok. 7000 zł za WFM)[1]. Już w 1959 roku opracowano w ZMW model uproszczony, ze zmniejszoną ilością elementów blaszanych oraz silnikiem S38 z Zakładów Metalowych w Nowej Dębie, nazwany MR2 Żak, produkowany od 1960 roku. Pod koniec produkcji w roku 1963, w związku z zakończeniem produkcji silników SM01, wypuszczono serię Rysia z silnikiem S38, takim samym, jaki montowano w MR2 Żak. Taka wersja Rysia nosiła oznaczenie MR1B[1].

8 sierpnia 1959 roku trzej studenci Politechniki Krakowskiej - Krystian Brodacki, Marian Ciepierski i Józef Drozd - rozpoczęli niezwykle wymagający test Rysia w warunkach drogowych. Na udostępnionych przez ZMZ (zdjętych losowo z taśmy produkcyjnej i ledwie "dotartych" przejazdem do Krakowa) trzech motorowerach wyruszyli z Krakowa przez Czechy i Austrię do Włoch, gdzie ukoronowaniem testu był wyjazd całej trójki na szczyt Wezuwiusza. Droga powrotna wiodła przez Słowenię, Chorwację, Węgry i Słowację - w sumie Rysie pokonały ponad 6300 km, docierając do Krakowa 28 października. Raport z przebiegu próby był dla producenta doskonałą bazą dla prac nad udoskonaleniem motoroweru.

ZMW MR1 Ryś - dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

  • Podwozie i nadwozie[2]
    • Rama: otwarta, pojedyncza, rurowa, spawana
    • Koła: 2,125x23", szprychowe, ogumienie dętkowe
    • Zawieszenie przednie: widelec teleskopowy bez tłumienia hydraulicznego, śrubowe sprężyny, skok 85mm
    • Zawieszenie tylne: obustronny wahacz wleczony, resorowany centralną sprężyną śrubową, z amortyzatorami ciernymi na osi wahacza, skok 80mm
    • Tłumik wydechu zamontowany po prawej stronie
    • Zbiornik paliwa: 5,75 l
    • Osłony boczne tłoczone z blachy stalowej
    • Siodło jednoosobowe z mikrogumy pokryte winidurem, pod siodłem skrzynka narzędziowa
    • Bagażnik zewnętrzny na tylnym błotniku (obciążenie dopuszczalne 5 kg)
  • Napęd
    • na tylne koło: łańcuchem rolkowym jednorzędowym 1/2"x4,88, po prawej stronie pojazdu
    • skrzynia biegów: dwubiegowa, zmiana biegów rękojeścią pokrętną po lewej stronie kierownicy
    • sprzęgło: cierne, mokre, dwutarczowe
    • hamulce: bębnowe, średnica wewnętrzna 97 mm (hamulec przedni sterowany cięgłem z uchwytem na kierownicy, hamulec tylny sterowany przez obrót pedałami do tyłu)
    • rozrusznik nożny na pedały
  • Instalacja elektryczna[2]
    • Zasilanie: prądnica-iskrownik 6V, 16W
    • Reflektor o średnicy 100 mm
    • Sygnał dźwiękowy
  • Wymiary motoroweru[2]
    • Długość: 1887 mm
    • Szerokość (kierownica): 660 mm
    • Wysokość: 1080 mm
    • Rozstaw osi: 1234 mm
    • Prześwit poprzeczny: 140 mm
    • Masa własna: 64 kg
    • Dopuszczalna masa całkowita: 154 kg
    • Dopuszczalne obciążenie: 90 kg

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Zakrzewski 2010 ↓, s. 172
  2. a b c d e Zieliński 2006 ↓, s. 225-227

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]