Telekomunikacja Polska
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.
 | |
 TP S.A. Tower przy ulicy Twardej 18, dawna siedziba Telekomunikacji Polskiej | |
| Państwo | |
|---|---|
| Siedziba | |
| Data powstania |
4 grudnia 1991 |
| Forma prawna | |
| Nr KRS | |
| ISIN | |
| Symbol akcji | |
Położenie na mapie Warszawy  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego  | |
 52°14′04,7″N 20°59′57,3″E/52,234639 20,999250 | |
Telekomunikacja Polska S.A. (TP SA) – operator telekomunikacyjny, początkowo monopolista, a później dominujący dostawca telefonii stacjonarnej w Polsce.
31 grudnia 2013 nastąpiło połączenie TP SA, PTK Centertel oraz Orange Polska sp. z o.o. w jeden podmiot Orange Polska SA, w związku z czym Telekomunikacja Polska zmieniła nazwę na Orange Polska[1].
Historia
[edytuj | edytuj kod]W 1928 roku powstało przedsiębiorstwo państwowe Polska Poczta, Telegraf i Telefon (PPTiT), będące monopolistą na tym rynku[2]. W 1991 roku nastąpiła jego likwidacja i powstanie spółki akcyjnej Skarbu Państwa Telekomunikacja Polska[2].
Zgodnie z Ustawą o łączności (1990), wykonywać działalność w dziedzinie telekomunikacji na rynku lokalnym mogła ta spółka oraz inne podmioty, które otrzymały zezwolenie[2]. Formalnie nastąpiło zatem zakończenie monopolu państwowego[2]. Jednak, na rynku telefonii międzynarodowej, jedynym operatorem, dopuszczonym do świadczenia usług została TP SA[2]. Określone zostały również zakazy „na używanie urządzeń, linii i sieci telekomunikacyjnych bezpośrednio połączonych drogą kablową, radiową lub w układzie międzynarodowych systemów satelitarnych z liniami, urządzeniami lub sieciami znajdującymi się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej – podmiotowi zagranicznemu lub spółce z udziałem podmiotów zagranicznych” oraz „na używanie międzymiastowych linii i sieci telekomunikacyjnych oraz na świadczenie międzymiastowych usług telekomunikacyjnych – podmiotowi zagranicznemu lub spółce z udziałem podmiotów zagranicznych, jeżeli udział podmiotów zagranicznych w kapitale zakładowym lub akcyjnym przekracza 49,0%” (Ustawa o łączności, 1990)[3].
Ograniczenia te, w połączeniu z ogromnymi kosztami wejścia na rynek telekomunikacyjny wynikającymi z konieczności uzyskania licznych licencji i zezwoleń oraz utworzenia własnej sieci dostępowej, stanowiły ogromną barierę w procesie liberalizacji branży telekomunikacyjnej[3]. Nie bez znaczenia pozostawał również fakt, że realnym właścicielem TP SA było Ministerstwo Łączności, pełniące funkcję reprezentanta Skarbu Państwa, co powodowało powstawanie konfliktów interesów[3]. Prowadziło ono politykę przyznawania zezwoleń operatorom na rynkach lokalnych, która często nie kierowała się interesem liberalizacji rynku, lecz raczej jego zwalczania[3]. Realnie więc w branży telekomunikacyjnej był monopol, czyli sytuacja, gdzie występuje jedyny, faktyczny i potencjalny dostawca produktu lub usługi[3].
W 1992 roku zaczął funkcjonować w Polsce rynek usług telefonii mobilnej, a jego pierwszym operatorem została Polska Telefonia Komórkowa Centertel Sp. z o.o. (PTK Centertel), w którym 51,0% udziałów była własnością TP SA[3].
Operator ten miał również, od 1996 roku, przewagę w warunkach konkurencji monopolistycznej na rynku dostępu do Internetu[3]. Posiadał zatem pozycję dominującą na każdym rynku usług telekomunikacyjnych w Polsce[3].
Ministerstwo Łączności, do 2000 roku, nie podejmowało działań w zakresie kontroli cen w branży telekomunikacyjnej[3]. Pozwalało to TP SA na dowolne ich kształtowanie oraz korzystanie z instrumentów cenowych do likwidowania konkurencji ze strony operatorów alternatywnych[3].
W 1997 roku Ministerstwo Skarbu Państwa przygotowało program prywatyzacji TP SA, który przewidywał jej trzy etapy[3]. Pierwszy etap nastąpił w 1998 roku[3]. Polegał on na wprowadzeniu TP SA na GPW w Warszawie oraz na GDR (Global Depositary Receipts) w Londynie, jak również na sprzedaży w ofercie publicznej 15,0% akcji spółki[4]. W 1999 roku zniesiono prawo o konieczności posiadania co najmniej 51,0% akcji TP SA przez Skarb Państwa[4]. W 2000 roku zaś dokonano drugiego etapu prywatyzacji, sprzedając 35,0% akcji konsorcjum France Telecom i Kulczyk Holding, które tym samym stało się strategicznym inwestorem TP SA[4].
Bardzo istotną zmianą mającą ogromy wpływ na osłabienie pozycji TP SA jako monopolisty w polskiej branży telekomunikacyjnej, było nakazanie podmiotom o znaczącej pozycji rynkowej umożliwienia korzystania ze swoich łączy innym operatorom[4]. Ponadto, cena dzierżawy była zależna wyłącznie od faktycznego kosztu usługi dzierżawy, a dla ujednolicenia i przejrzystości umów nałożono obowiązek, aby podmioty przygotowały ramowe oferty określające warunki realizacji umowy dzierżawy[4].
W 2001 roku zrealizowano trzeci etap w procesie prywatyzacji TP SA[4]. Zostało pozyskane 12,5% kolejnych akcji spółki przez konsorcjum France Telecom i Kulczyk Holding[4]. Francuski operator France Telecom w tym konsorcjum był podmiotem o większych prawach i posiadał perspektywę nabycia kolejnych udziałów[4].
1 stycznia 2002 roku nastąpiło pełne uwolnienie segmentu połączeń międzystrefowych, a w 2003 roku połączeń międzynarodowych[4]. Na rynku telefonii stacjonarnej pojawiły się takie przedsiębiorstwa, jak: Netia SA, Telefonia Dialog Sp. z o.o., czy Tele2 Polska Sp. z o.o.[4] Nadal jednak zdecydowaną, ponad 85,0% przewagę udziału w przychodach sektora, miała TP SA[4]. Ceny usług połączeń stacjonarnych, przy braku znaczącej konkurencji na rynku, wciąż utrzymywały się na wysokim poziome[4].
W 2004 roku skorzystano z jednej z klauzul zawartych w umowie między France Telecom a Kulczyk Holding i uzgodniono porozumienie o przeniesieniu 13,57% akcji TP SA, będących w posiadaniu Kulczyk Holding, na rzecz France Telecom[5].
W 2005 roku na polskim rynku telekomunikacyjnym pojawiła się marka Orange, pod którą zaczęła działać PTK Centertel[5].
W sierpniu 2010 roku Ministerstwo Skarbu Państwa sprzedało ostatnie 4,15% akcji TP SA, kończąc ostatecznie proces prywatyzacji spółki[5]. Proces liberalizacji branży telekomunikacyjnej (w tym szczególnie rynku telefonii stacjonarnej) cały czas trwał, jednak udało się zwiększyć udział w branży operatorów alternatywnych kosztem TP SA, która traciła pozycję monopolisty[5].
31 grudnia 2013 roku nastąpiło połączenie TP SA, PTK Centertel oraz Orange Polska sp. z o.o. w jeden podmiot Orange Polska SA, w związku z czym Telekomunikacja Polska zmieniła nazwę na Orange Polska[1]. Jednocześnie operator utworzył spółkę zależną o nazwie Telekomunikacja Polska Sp. z o.o. w celu ochrony marki Telekomunikacja Polska[6]. Spółka zarejestrowana 8 stycznia 2014 roku funkcjonuje pod numerem KRS 0000493136[7].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Zygadlewicz 2017 ↓, s. 91.
- 1 2 3 4 5 Zygadlewicz 2017 ↓, s. 84.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Zygadlewicz 2017 ↓, s. 85.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Zygadlewicz 2017 ↓, s. 86.
- 1 2 3 4 Zygadlewicz 2017 ↓, s. 87.
- ↑ Telekomunikacja Polska Sp. z o.o. – nowa spółka Orange.
- ↑ KRS: Telekomunikacja Polska Sp. z o.o.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Maciej Zygadlewicz, Prywatyzacja branży telekomunikacyjnej w Polsce a pozycja konkurencyjna Grupy Orange, „Catallaxy”, 2 (2), 2017, s. 83–104, DOI: 10.24136/cxy.v2i2.3 [dostęp 2026-07-14].