Ulica Mikołowska w Katowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy ulicy w Katowicach. Zobacz też: inne artykuły noszące nazwę Mikołowska.
herb Katowic Katowice
ulica Mikołowska
Śródmieście, Brynów
Długość: 2340 m
ulica Mikołowska (na drugim planie budynki przy ul. A. Kordeckiego i wieżowiec Altus)
ulica Mikołowska (na drugim planie budynki przy ul. A. Kordeckiego i wieżowiec Altus)
Przebieg
Ikona ulica.svg ul. Jana Matejki
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 0m ul. Sądowa, ul. J. Słowackiego
Ikona wiad kolejowy.svg 55m linia kolejowa WrocławKraków
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 150m ul. Kamienna, ul. Andrzeja
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 315m ul. Kozielska, ul. Mikołaja Kopernika
Ikona ulica z lewej.svg światła 395m ul. Żwirki i Wigury
Ikona ulica z prawej.svg 455m ul. Raciborska, plac J. Rostka
Ikona ulica z lewej.svg 515m ul. Pawła Stalmacha
Ikona ulica z lewej.svg 670m ul. Henryka Jordana
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 830m ul. Strzelecka, ul. J. Poniatowskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1005m ul. ks. kard. Kominka, ul. Dłuskiego
Ikona ulica z lewej.svg 1150m AWF
Ikona ulica wiadukt.svg 1500m węzeł Mikołowska A4
Ikona ulica z lewej.svg 1670m ul. Piękna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1840m ul. W. Pola, ul. Piękna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2340m ul. Ligocka, ul. Parkowa
Ikona ulica.svg ul. Brynowska
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
ulica  Mikołowska
ulica Mikołowska
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
ulica  Mikołowska
ulica Mikołowska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica  Mikołowska
ulica Mikołowska
Ziemia50°15′04,4″N 19°00′16,2″E/50,251230 19,004500

Ulica Mikołowska w Katowicach (niem. Nikolaistraße[1]) − jedna z ważniejszych ulic w katowickiej dzielnicy Śródmieście, prowadząca na południe.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Rozpoczyna swój bieg od skrzyżowania z ulicami Sądową, Jana Matejki i Juliusza Słowackiego. Dalej biegnie pod wiaduktem kolejowym (trasa WrocławPrzemyśl) i krzyżuje się z ulicami Kamienną oraz Andrzeja. Następnie krzyżuje się ulicą Raciborską (na wprost budynku Pałacu Młodzieży) i ulicą Henryka Jordana (obok Kościoła św. Piotra i Pawła oraz placu kardynała Augusta Hlonda). Za AWF-em znajduje się Węzeł Mikołowska (Rondo gen. Stanisława Maczka) z autostradą A4 (ul. Kochłowicka w kierunku osiedla Wincentego Witosa i aleja Górnośląska w kierunku CH 3 Stawy oraz Mysłowic). Od węzła ul. Mikołowska jest drogą krajową 81. Kończy swój bieg skrzyżowaniem z ul. Ligocką, dalej zmienia nazwę na ulicę Brynowską. Na wysokości ul. Kominka ulicą Mikołowską w godzinie popołudniowego szczytu przejeżdża średnio 2461 samochodów (z tego 92,5% to samochody osobowe, a 5,4% to autobusy)[2].

Skrzyżowanie ulic Sądowej, Matejki i Słowackiego na starej pocztówce
Panorama Katowic − na pierwszym planie ul. Mikołowska (w tle Drapacz Chmur)

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przejazd pod wiaduktem linii kolejowej
Gmach Sądu Okręgowego na rogu ul. Andrzeja i ul. Mikołowskiej
Skrzyżowanie z ulicami B. Kominka i K. Dłuskiego

W połowie XIX wieku przy ul. Mikołowskiej powstała przyfabryczna kolonia Kamionka dla pracowników huty "Henrietta"[3]. W 1878 w rejonie dzisiejszych ulic Mikołowskiej i Raciborskiej uruchomiono hutę żelaza "Ludwik" (późniejsza odlewnia brązu "Münster")[4]. Na posiedzeniu Rady Miasta Katowice z 13 października 1890 ulicy nadano nazwę Nikolaistraße[5] (ta nazwa funkcjonowała do 1922[6]). W końcu XIX wieku przy ulicy działał wyszynk Wróbla[7]. W latach trzydziestych XX wieku pod numerem 123 zlokalizowany był posterunek brynowskiej policji[8][9].

Przed I wojną światową przy ulicy, w rejonie tzw. Kamionki w Katowickiej Hałdzie, istniała Kolonia Dwunastu Apostołów, złożona z dwunastu domów robotniczych[10].

W latach dwudziestych XX wieku przy ulicy wzniesiono domki jednorodzinne dla dozoru kopalni „Oheim”[11]. Do 1924 w kamienicy na rogu ulic Mikołowskiej i J. Gallusa znajdowała się siedziba gminy Brynów[12]. Przy ulicy Mikołowskiej w latach międzywojennych swoją siedzibę miały[13]: warsztat samochodowy Adamczyka (pod numerem 50), kwiaciarnia Malcherczyka Flora (ul. Mikołowska 15), kawiarnia "Orient" (pod numerem 10), restauracja Jadwigi Jonczyk (ul. Mikołowska 5)[14], kuchnia ludowa w Domu Związkowym (pod numerem 32[15]), piekarnia Jerzego Kubisa (pod numerem 26), restauracja "Wzgórze Mikołowskie"[14] Romana Popiołka (ul. Mikołowska 10), Prokuratura Sądu Okręgowego i Sąd Okręgowy (pod numerem 2)[16], restauracja Antoniego Rzychonia (ul. Mikołowska 109), Więzienie Karno-Śledcze (pod numerem 4)[16], apteka św. Jacka (pod numerem 15[17]), Kasa Chorych na powiat (pod numerem 17). W 1937 ukończono budowę tzw. "burzowca mikołowskiego" − zbiornika na wodę z wiosennych roztopów, które regularnie zalewały ulicę pod wiaduktem kolejowym[18]. Pod numerem 111 funkcjonowała Biblioteka TCL[19], a pod numerem 141 − koedukacyjna Szkoła Powszechna nr 5 im. Księcia Józefa Poniatowskiego i przedszkole[20].

W nocy z 3/4 września 1939 ulicą od strony Brynowa posuwała się niemiecka 239 Dywizja Piechoty, atakująca miasto od południa[21]. Od 1940 w domu pod numerem 45 odbywały się konspiracyjne zebrania poddelegatury oddziału delegatury rządu emigracyjnego na kraj[22]. 15 sierpnia 1942 w więzieniu przy ul. Mikołowskiej hitlerowcy zgilotynowali Józefa Pukowca − członka ruchu oporu podczas II wojny światowej[23][24]. W latach 1939−1945[25] ulica nosiła nazwę Nikolaistraße.

3 listopada 2009 rozpoczęto remont ulicy Mikołowskiej, który miał potrwać do 15 grudnia[26]. Jednak prace, wykonane w bardzo szybkim tempie, zakończono po tygodniu[27][28].

Dnia 3 sierpnia 2010 ulicą prowadziła trasa trzeciego etapu wyścigu kolarskiego Tour de Pologne 2010.

Obiekty i instytucje[edytuj | edytuj kod]

Przy ulicy Mikołowskiej znajdują się następujące historyczne obiekty:

  • Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 7, róg z ul. Kamienną)[29].
  • Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 9, róg z ul. Kamienną)[29].
  • Zespół Aresztu Śledczego (ul. Mikołowska 10, 12, 14[30]): pawilon C wraz z budynkiem gospodarczym, teren dawnego więzienia – obecny pawilon A, B; całość otoczona murem z wieżami strażniczymi, a także dwa budynki poza murem od strony ulicy Mikołowskiej – dawna willa naczelnika więzienia i budynek mieszkalny pracowników więziennych. Zespół został wpisany do rejestru zabytków (nr rej.: A/1270/81 z 7 grudnia 1981); pochodzi z przełomu XIX i XX wieku, wybudowany stylu eklektycznym[31].
  • Gmach Sądu Okręgowego; wpisany do rejestru zabytków dnia 15 grudnia 1997 (nr rej.: A/1663/97)[31], wzniesiony w 1889, w 1913 dobudowano nowy budynek projektu architekta Müllera; wybudowany w stylu neorenesansowym na planie litery "C", elewacja zwieńczona tympanonem z obeliskiem.
  • Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 11)[29].
  • Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 13)[29].
  • Zespół hal magazynowych (ul. Mikołowska 13b), wzniesiony na przełomie XIX i XX wieku[29].
  • Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 15, 15a)[29].
  • Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 17, ul. Kozielska 2)[29].
  • Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 18, róg z ul. M. Kopernika)[29].
  • Budynek mieszkalny (ul. Mikołowska 19), wzniesiony w latach trzydziestych XX wieku w stylu funkcjonalizmu[29].
  • Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 20b)[29].
  • Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 21, pl. dra Józefa Rostka 1)[29].
  • Pałac Młodzieży (ul. Mikołowska 26[29]), wzniesiony w latach 1949−1951 według projektu Duchowicza i Majerskiego w stylu funkcjonalizmu/socrealizmu[29]; dnia 16 marca 1990 na ścianie budynku umieszczono pamiątkową tablicę, poświęconą patronowi gmachu − profesorowi Aleksandrowi Kamińskiemu[13]; zespół Pałacu Młodzieży wpisano do rejestru zabytków 13 kwietnia 2010 (nr rej.: A/301/10); granice ochrony obejmują: budynek dyrekcji, budynek dydaktyczny, pływalnię z budynkiem zaplecza, budynek administracyjny, salę gimnastyczna z łącznikiem, teatr z zapleczem, rozdzielnię elektryczną, ogrodzenie oraz dom przy ul. Żwirki i Wigury 32[32].
  • Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 28, róg z ul. P. Stalmacha)[29].
  • Zespół kościoła parafialnego pod wezwaniem świętych Apostołów Piotra i Pawła, na który składają się: budynek kościoła, budynek plebanii, ogrodzenie przykościelne (ul. Mikołowska 32−34); wpisany do rejestru zabytków (nr rej.: A/1483/92 z 11 sierpnia 1992). Kościół został wzniesiony w latach 1898−1902 według projektu Józefa Ebersa z Wrocławia w stylu neogotyckim. W latach 1922−1925 pełnił funkcję prokatedry Administracji Apostolskiej. W latach 1925−1957 pełnił funkcję katedry. Plebania wzniesiona w 1899 według projektu Józefa Ebersa w stylu neogotyckim[31].
  • Kamienica mieszkalna z dwiema oficynami (ul. Mikołowska 33, 33a, 33b), wzniesiona na początku XX wieku[29].
  • Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 35), wzniesiona na początku XX wieku, w stylu modernizmu[29].
  • Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 30), wzniesiona na początku XX wieku, w stylu modernizmu[29].
  • Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 44, ul. Barbary 1)[29]. Obecnie budynek jest siedzibą Gościńca Franz Josef.
  • Narożna kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 45, róg z ul. Strzelecką)[29].
  • Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 46)[29].
  • Cztery familoki kopalni "Wujek" (ul. Mikołowska 47, 49), wzniesione na początku XX wieku, w stylu późnego modernizmu[29].
  • Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 48)[29].
  • Budynek biurowo-handlowy (ul. Mikołowska 50, 52), wzniesiony pod koniec XIX wieku, w stylu neoklasycyzmu, później przebudowany[29].
  • Kamienica mieszkalna (ul. Mikołowska 53), wzniesiona na początku XX wieku, w stylu historyzmu/neorenesansu[29].
  • Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 118/120), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym[29].
  • Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 122/124), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym[29].
  • Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 126/128), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym[29].
  • Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 130/132), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym[29].
  • Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 134/136), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym[29].
  • Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 138/140), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym[29].
  • Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 142/144), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym[29].
  • Willa bliźniacza w ogrodzie (ul. Mikołowska 146/148), wybudowana na początku XX wieku w stylu modernistycznym[29].
  • Zespół pięciu willi w ogrodach (ul. Mikołowska 150, 152, ul. Parkowa 4, 4a, 4b), wzniesionych w dwudziestoleciu międzywojennym w stylu funkcjonalizmu[29]

Przy ulicy Mikołowskiej istnieją również: dwie stacje benzynowe, Galeria Akwarela, Galeria Marmurowa, Gościniec Franz Josef[33], laboratorium medyczne oraz budynek Akademii Wychowania Fizycznego.

W reojnie ul. Mikołowskiej i ul. Strzeleckiej planowano budowę luksusowych apartamentów (Apartamenty Moderna[34]), które miały być oddane do użytku w 2010, jednak inwestor zrezygnował z budowy. Obecnie w tym miejscu istnieje parking samochodowy[35].

Ulicą Mikołowską kursują linie autobusowe KZK GOP[36] oraz linie autobusowe MZK Tychy[37].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Alle Straßen bzw. Straßennamen von Kattowitz Deutsch – Polnisch (niem.). www.grytzka-genealogie.de. [dostęp 2011-08-11].
  2. Urząd Miasta Katowice: Katowice - Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-08-11].
  3. Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna "Artur", 1996, s. 119. ISBN 83-905115-0-9.
  4. Lech Szaraniec: Górny Śląsk: przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka - Muza, 1997, s. 48. ISBN 83-7079-875-6.
  5. Georg Hoffmann, Historia Miasta Katowice, przeł. D. Makselon, M. Skop, Muzeum Śląskie, Katowice 2003, ​ISBN 83-87455-97-0​, s. 147.
  6. J. Lipońska-Sajdak, Katowice wczoraj. Kattowiz gestern, Gliwice 1995, s. 5.
  7. Arnold Ulitz, Der große Janja, Breslau 1929, ss. 97, 98.
  8. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 17. ISBN 83-913341-0-4.
  9. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 67. ISBN 978-83-7729-021-7.
  10. A. Steuer, Leksykon załęski (pol.) [dostęp 2017-07-01]
  11. Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna "Artur", 1996, s. 122. ISBN 83-905115-0-9.
  12. Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna "Artur", 1996, s. 77. ISBN 83-905115-0-9.
  13. a b Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 178. ISBN 83-913341-0-4.
  14. a b Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 95. ISBN 978-83-7729-021-7.
  15. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 79. ISBN 978-83-7729-021-7.
  16. a b Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 69. ISBN 978-83-7729-021-7.
  17. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 73. ISBN 978-83-7729-021-7.
  18. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 43. ISBN 978-83-7729-021-7.
  19. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 114. ISBN 978-83-7729-021-7.
  20. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 117. ISBN 978-83-7729-021-7.
  21. Joanna Starnawska: Dzieje Katowic (1299−1945). Katowice: Muzeum Historii Katowic, 1990, s. 53.
  22. Katowice 1865–1945. Zarys rozwoju miasta. Red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo "Śląsk", Katowice 1978, ss. 337, 338
  23. Historia miasta - Katowice miastem www.mhk.katowice.pl [dostęp 2017-01-20]
  24. Edward Brzozowski, Jan Helik: Ludzie Świętochłowic. Świętochłowice: Towarzystwo Miłośników Świętochłowic, 1982, s. 18-19.
  25. Plan Katowic z 1942 roku www.grytzka-genealogie.de [dostęp 2011-08-11]
  26. Remont ul. Mikołowskiej (pol.). www.mmsilesia.pl. [dostęp 2011-08-11].
  27. Koniec remontu Mikołowskiej (pol.). www.esil.pl. [dostęp 2011-08-11].
  28. Koniec remontu ulicy Mikołowskiej (pol.). www.mojekatowice.pl. [dostęp 2011-08-11].
  29. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-08-11].
  30. Urząd Miasta Katowice: Wykaz obiektów chronionych poprzez wpis do rejestru zabytków (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-08-11].
  31. a b c Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-08-11].
  32. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 31 grudnia 2017; 19 dni temu. [dostęp 2011-08-11].
  33. Gościniec Franz Josef (pol.). www.gosciniec-katowice.pl. [dostęp 2011-08-11].
  34. Apartamenty Moderna (pol.). www.apartamentymoderna.pl. [dostęp 2011-08-11].
  35. Miały być apartamenty, jest parking (pol.) www.mmsilesia.pl [dostęp 2011-08-11]
  36. KZK GOP: Kursy dla przystanku Katowice Mikołowska (pol.). www.rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2011-08-11].
  37. MZK Tychy: MZK Tychy Rozkład jazdy (pol.). www.mzk.pl. [dostęp 2011-08-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • E. Wieczorek; Spacery po Katowicach, Urząd Miasta Katowice: Wydział Promocji i Współpracy z Zagranicą, Katowice Grudzień 2003, ​ISBN 83-918152-5-0​.
  • Broszkiewicz Jacek; Katowice - reflektorem po mieście, wydawca: Urząd Miejski w Katowicach, ​ISBN 83-901884-0-6​, s. 51.
  • Katowice - Informator, red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, ss. 11, 13.
  • K. Szaraniec, L. Szaraniec, K. Szarowski, Katowice i Górnośląski Okręg Przemysłowy, Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Katowice 1980, ss. 28, 29, 31, 56, 61.
  • Katowice - Plan miasta, wyd. Demart SA, Warszawa 2009/2010.
  • Katowice 1865–1945. Zarys rozwoju miasta. Red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo "Śląsk", Katowice 1978, ss. 76, 87.