Węgorzyno

Węgorzyno
	miasto w gminie miejsko-wiejskiej
	; Węgorzyno (widok od strony południowej)
	Herb
Państwo	Polska
Województwo	zachodniopomorskie
Powiat	łobeski
Gmina	Węgorzyno
Prawa miejskie	1460
Burmistrz	Krzysztof Gwóźdź
Powierzchnia	6,85 km²
Populacja (30.06.2016); • liczba ludności; • gęstość	; 2883; 420,9 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 91
Kod pocztowy	73-155
Tablice rejestracyjne	ZLO
	Położenie na mapie gminy Węgorzyno Węgorzyno
	Położenie na mapie Polski Węgorzyno
	Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego Węgorzyno
	Położenie na mapie powiatu łobeskiego Węgorzyno
	53°32′27″N 15°33′34″E/53,540833 15,559444
TERC (TERYT)	3218054
SIMC	0980062
	Urząd miejskiRynek 1; 73-155 Węgorzyno
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku
	Strona internetowa
	BIP

Węgorzyno (do 1946 niem. Wangerin^[3]) – miasto w Polsce położone w województwie zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, nad jeziorem Węgorzyno. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Węgorzyno.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto miało 3021 mieszkańców^[4].

Ośrodek usługowy i wypoczynkowy; przemysł spożywczy i drzewny; przystań wodna.

Węgorzyno uzyskało lokację miejską w 1460^[5].

Położenie

Miasto jest położone nad zachodnim brzegiem jeziora Węgorzyno, natomiast na obszarze na wschód od miasta biegnie struga Golnica, która przepływa przez Połchowski Staw hodowli ryb.

Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia miasta wynosiła 6,85 km²^[6].

W latach 1946–1998 miasto administracyjnie należało do województwa szczecińskiego.

Historia

Obszar został włączony do państwa polskiego przez Mieszka I ok. 967 roku^[7]. W X–XII w. gród słowiański, obok powstała osada rolniczo-rybacka; od XIV w. własność rodu Borków, którzy przed 1348 rokiem wznieśli tu zamek; w pobliżu miasto lokowane w 1460. Do 1637 znajdowało się pod zwierzchnictwem książąt pomorskich, od 1648 Brandenburgii; dzieliło losy polityczne Pomorza Zachodniego. Od XVIII w. rozwinęło się rzemiosło stolarskie i kowalstwo, od XIX wieku nastąpił rozwój drobnego przemysłu^[8]. W 1877 Węgorzyno uzyskało połączenie kolejowe^[9].

W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli w mieście podobóz pracy przymusowej obozu jenieckiego Stalag II D^[10].

Odkrycia archeologiczne

W Węgorzynie znaleziono sztylet nordyjski z epoki brązu, jeden z dwóch takich zabytków odkrytych w Polsce^[11].

Demografia

Dane historyczne
Rok	Ludność	Zm., %
1871	2611	–
1880	2709	3,8%
1890	2622	−3,2%
1900	2571	−1,9%
1910	2747	6,8%
1925	2936	6,9%
1950	1225	−58,3%
1960	1818	48,4%
2010	3005	65,3%
^[12]^[13]

Piramida wieku mieszkańców Węgorzyna w 2014 roku^[1].

Transport

W mieście krzyżują się droga krajowa z wojewódzką:

droga krajowa nr 20 (Stargard – Węgorzyno – Szczecinek – Gdynia)
droga wojewódzka nr 151 (Świdwin – Węgorzyno – Recz – Gorzów Wielkopolski)

Przez miasto przebiega też dwutorowa linia kolejowa nr 210 (Chojnice – Runowo Pomorskie). W październiku 2019 linią kursowały 4 pary pociągów regionalnych relacji Szczecin – Szczecinek i 1 para pociągów regionalnych relacji Runowo Pomorskie – Szczecinek^[14].

Administracja

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Mieszkańcy Węgorzyna wybierają do swojej rady miejskiej 6 radnych (6 z 15)^[15]. Pozostałych 9 radnych wybierają mieszkańcy terenów wiejskich gminy Węgorzyno. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest ratusz przy Rynku.

Burmistrzowie Węgorzyna:

Stanisław Jan Konarski (2002–2006)^[16]
Grażyna Cecylia Karpowicz (2006–2010)
Monika Kuźmińska (2010–2024)
Krzysztof Gwóźdź (od 2024)

Mieszkańcy Węgorzyna wybierają parlamentarzystów z okręgów z siedzibą komisji wyborczej w Szczecinie, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Zabytki

Żaden obiekt na terenie Węgorzyna nie jest wpisany do rejestru zabytków. Na uwagę zasługują:

Kościół Wniebowzięcia NMP – zbudowany został z kamienia narzutowego w XV w. Był wielokrotnie przebudowywany (m.in. w 1593 r. oraz w latach 1705-1715). Wzniesiona w 1750 r. ryglowa wieża nie zachowała się; istniejąca obecnie - została zbudowana kilka lat temu. Wnętrze świątyni obiegają z trzech stron drewniane, renesansowe empory (poważnie uszkodzone w czasie II wojny światowej zostały obecnie odtworzone).
Ratusz – budowla murowana, dwukondygnacyjna, ze środkowym pseudoryzalitem ozdobionym biforium
Pomnik Żołnierza Polskiego – zaprojektowany przez Sławomira Lewińskiego został odsłonięty (jak głosi napis) "W dwudziestą rocznicę odzyskania Ziem Nadodrzańskich". Według pierwotnych koncepcji monument miał stanowić część pomnika na cmentarzu wojennym w Siekierkach.
Grodzisko z XII-XIII w. w kształcie ściętego stożka o wysokości ok. 10 m i średnicy majdanu ok. 20 m.
Głaz narzutowy na cmentarzu upamiętniający Friedricha Ludwiga Jahna – teoretyka gimnastyki
Wzgórze Żalnik z zachowanymi pozostałościami starego cmentarza. Ze Wzgórza rozciąga się widok na jezioro Węgorzyno.
Cmentarz żydowski w Węgorzynie

Wybrane obiekty zabytkowe miasta
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Ratusz
Pomnik Żołnierza Polskiego
Grodzisko

Wspólnoty wyznaniowe

Kościół rzymskokatolicki:

parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

Sport

Od 1949 w mieście funkcjonuje klub piłkarski LKS Sparta Węgorzyno. W sezonie 2015/2016 klub zajął II miejsce w szczecińskiej klasie okręgowej i awansował do IV ligi^[17].

Osoby urodzone lub związane z Węgorzynem

Beata Afeltowicz (ur. 1971) – polska językoznawczyni.
Dariusz Maciąg (ur. 1965, zm. 2008) – generał brygady pilot Wojska Polskiego.
Joachim Christian Timm (ur. 1734; zm. 1805) – niemiecki farmaceuta, burmistrz Malchin, uważany za pioniera nowoczesnej botaniki w Niemczech.
Sławomir Wojciechowski (generał) (ur. 1963) – generał Wojska Polskiego; doktor nauk o bezpieczeństwie.
Christoph Friedrich Berend von Borcke (ur. 1689, zm. 1770) — pruski starosta (Landrat), który od około 1722 aż do śmierci kierował powiatem Borcków na Pomorzu Zachodnim.
Friedrich Wilhelm von Borcke (ur. 1680 na Pomorzu Zachodnim, zm. 5 listopada 1743 w Kołobrzegu) – był pruskim właścicielem ziemskim, generałem-majorem, i dowódcą twierdzy Kołobrzeg, pochowany w Węgorzynie.
Johann Wilhelm Leopold von Borcke (ur. przed 1743, zm. 2 lutego 1801 w Landin koło Fehrbellin) — był pruskim majorem i komendantem Batalionu Grenadierów nr 3, a także właścicielem ziemskim majątku Węgorzyno.

Przypisy

↑ ^a ^b Węgorzyno w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-12] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 145338.
↑ 1946, Wangerin-Węgorzyno, węgorzyński MPol XXV nr 142.
↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06-11. ISSN 1734-6118.
↑ Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 80-81.
↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
↑ Gerard Labuda. Chrystianizacja Pomorza (X–XIII stulecie). „Studia Gdańskie”. IX, s. 47, 1993. Gdańsk-Oliwa.
↑ CzesławC. Piskorski CzesławC., Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka, Warszawa, 1980, s. 303-304, ISBN 83-217-2292-X, OCLC 8032482 .
↑ Linia Chojnice – Runowo Pomorskie (210), [w:] Ogólnopolska Baza Kolejowa – bazakolejowa.pl [online] [dostęp 2010-08-02] .
↑ Work Camps. [dostęp 2025-06-13]. (ang.).
↑ Sztylet nordyjski, [Data dostępu: 31.03.2017]
↑ Dokumentacja Geograficzna. T. 3/4. Warszawa: Instytut Geografii Polskiej Akademii Nauk, 1967, s. 56.
↑ Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011, s. 109.
↑ Węgorzyno - rozkład jazdy
↑ Rada Miejska w Węgorzynie. Państwowa Komisja Wyborcza, 2006. [dostęp 2009-09-30].
↑ I tura wyborów burmistrza gminy Węgorzyno. Państwowa Komisja Wyborcza, 2002. [dostęp 2009-09-30].
↑ Historia klubu LKS Sparta Węgorzyno

Bibliografia

Jerzy M. Kosacki, Ziemia Szczecińska przewodnik turystyczny, część IV, Pojezierze Ińskie i Ziemia Łobeska, Szczecińska Agencja Turystyczna SAT, Szczecin 1995, ISBN 83-86507-20-9
ks. inf. Roman Kostynowicz, Kościoły archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej. Tom II, Szczecińskie Wydawnictwo Archidiecezjalne „Ottonianum”, Szczecin 2000, ISBN 83-7041-202-5

Linki zewnętrzne

https://studios7.pl/miejsce/miejscowosci.phpMiasto i gmina Węgorzyno. wegorzyno.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-08-28)].
Węgorzyn, niem. Wangerin (2), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 256 .

[populacja2016-1] Węgorzyno w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-12] , liczba ludności na podstawie danych GUS.

[prng-2] Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 145338.

[3] 1946, Wangerin-Węgorzyno, węgorzyński MPol XXV nr 142.

[Ludność2009-12-4] Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06-11. ISSN 1734-6118.

[5] Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 80-81.

[6] Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.

[7] Gerard Labuda. Chrystianizacja Pomorza (X–XIII stulecie). „Studia Gdańskie”. IX, s. 47, 1993. Gdańsk-Oliwa.

[pomorze1-8] CzesławC. Piskorski CzesławC., Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka, Warszawa, 1980, s. 303-304, ISBN 83-217-2292-X, OCLC 8032482 .

[9] Linia Chojnice – Runowo Pomorskie (210), [w:] Ogólnopolska Baza Kolejowa – bazakolejowa.pl [online] [dostęp 2010-08-02] .

[10] Work Camps. [dostęp 2025-06-13]. (ang.).

[11] Sztylet nordyjski, [Data dostępu: 31.03.2017]

[12] Dokumentacja Geograficzna. T. 3/4. Warszawa: Instytut Geografii Polskiej Akademii Nauk, 1967, s. 56.

[13] Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011, s. 109.

[14] Węgorzyno - rozkład jazdy

[15] Rada Miejska w Węgorzynie. Państwowa Komisja Wyborcza, 2006. [dostęp 2009-09-30].

[16] I tura wyborów burmistrza gminy Węgorzyno. Państwowa Komisja Wyborcza, 2002. [dostęp 2009-09-30].

[17] Historia klubu LKS Sparta Węgorzyno

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

Miasta na prawach powiatu	Koszalin Szczecin Świnoujście
Miasta powiatowe	Białogard Choszczno Drawsko Pomorskie Goleniów Gryfice Gryfino Kamień Pomorski Kołobrzeg Łobez Myślibórz Police Pyrzyce Sławno Stargard Szczecinek Świdwin Wałcz
Miasta gminne	Barlinek Barwice Biały Bór Bobolice Borne Sulinowo Cedynia Chociwel Chojna Czaplinek Człopa Darłowo Dębno Dobra Dobrzany Drawno Dziwnów Golczewo Gościno Ińsko Kalisz Pomorski Karlino Lipiany Maszewo Mielno Mieszkowice Międzyzdroje Mirosławiec Moryń Nowe Warpno Nowogard Pełczyce Płoty Polanów Połczyn-Zdrój Recz Resko Sianów Stepnica Suchań Trzcińsko-Zdrój Trzebiatów Tuczno Tychowo Węgorzyno Wolin Złocieniec

Miasta	Dobra Łobez Resko Węgorzyno
Gminy miejsko-wiejskie	Dobra Łobez Resko Węgorzyno
Gminy wiejskie	Radowo Małe

Przynależność wojewódzka	woj. szczecińskie
Miasta	Łobez Płoty (do 1957 →) Resko (Ławiczka) Węgorzyno
Gminy wiejskie (1945–54 i 1973–75)	Bełczna (do 1954) Łobez (od 1973) Płoty (do 1954) Przytoń (Klauszewo) (do 1954) Radowo Małe (Radówko Małe) Resko (Ławiczka) Rogowo (do 1954) Starogard (Starogrodek) (do 1954) Węgorzyno (od 1973) Wicimice (do 1954) Winniki (Jaźwiny) (do 1954) Zajezierze (Czarnowo) (do 1954) Żerzyno (Orłowo) (do 1954)
Gromady (1954–72)	Bełczna (1954–71) Lubień Dolny (1954–57) Łabuń Wielki (1954–57) Łobez (1959–72) Łosośnica (1954–71) Mechowo (1954–57 →) Modlimowo (1954–57 →) Mołdawin (1954–59) Płoty (1954–57 →) Przytoń (1954–68) Radowo Małe (1954–72) Rekowo (1954–59) Resko (1958–72) Rogowo (1954–72) Runowo (1954–71) Sielsko (1954–72) Starogard (1954–72) Węgorzyno (1969–72) Wicimice (1954–57 →) Winniki (1954–68) Wysiedle (1954–59) Zajezierze (1954–57)