Recz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta w woj. zachodniopomorskim. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Recz.
Recz
Recz, Kościół Chrystusa Króla
Recz, Kościół Chrystusa Króla
Herb Flaga
Herb Recza Flaga Recza
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Powiat choszczeński
Gmina Recz
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie przed 1296[1]
Burmistrz Wiesław Łoński
Powierzchnia 12,40 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

2 964[2]
239,0 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 95
Kod pocztowy 73-210
Tablice rejestracyjne ZCH
Położenie na mapie powiatu choszczeńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu choszczeńskiego
Recz
Recz
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Recz
Recz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Recz
Recz
Ziemia53°15′44″N 15°32′50″E/53,262222 15,547222
TERC
(TERYT)
3202064
SIMC 0935653
Urząd miejski
ul. Ratuszowa 17,
73-210 Recz
Strona internetowa

Recz (hist. Rzeczyca[3], niem. Reetz[4]) – miasto w woj. zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, położone nad rzeką Iną. Siedziba miejsko-wiejskiej gminy Recz.

Według danych z 31 grudnia 2009 roku miasto miało 2971 mieszkańców[5].

Położenie[edytuj]

Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia miasta wynosi 12,40 km²[6]. Miasto stanowi 0,9% powierzchni powiatu.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. gorzowskiego.

Toponimia[edytuj]

Najstarszą wzmiankę o Reczu zawiera dokument z 1269 r., w którym pada nazwa Recz. Późniejsza nazwa Recz pochodzi prawdopodobnie od słowiańskiego słowa oznaczającego miejsce nad rzeką. Przez stulecia miasto nosiło nazwę Reetz. Po II wojnie światowej używano nazw tymczasowych Raciąż, Rzeczyca, Rzeczyca nad Iną, Recz Pomorski[7]. Obowiązującą do dziś nazwę Recz wprowadzono formalnie rozporządzeniem Ministrów Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 roku[8].

Historia[edytuj]

Czatownia z XV wieku z murem obronnym w Reczu

Miasto zachowało układ średniowiecznego miasta o owalnym zarysie i jest do dzisiaj w większości opasany murem obronnym z kamieni polnych, zbudowanym w XIV-XV wieku. Na przełomie XIV w. do XVIII w. Recz był własnością rodziny von Wedel. Miasto usytuowane jest na historycznym pograniczu Pomorza i Wielkopolski. Przez Recz przebiega historyczna droga handlowa "droga marchijska", zwana dalej szlakiem cysterskim. W czasie II wojny światowej miasto zostało zniszczone w 70%. Po wojnie zostało odbudowane. Pierwszym burmistrzem Recza w latach 1945–1946 był Mieczysław Czajkowski, a obecnie burmistrzem miasta jest Wiesław Łoński.

Kalendarium

Recz, Brama Choszczeńska (Młyńska) - 1914 r.)
  • we wczesnym średniowieczu był tu słowiański gród i osada targowa na podgrodziu
  • w 1269 r. tutejsze tereny opanowała Brandenburgia
  • po 1284 r. obok starej osady lokowano miasto, a na miejscu dawnego słowiańskiego grodu ufundowano w 1296 r. klasztor Cysterek
  • od 1370 do XVIII wieku miasto należało do rodu von Wedel
  • w latach 14021454 było w rękach Krzyżaków
  • w 1657 r. podczas wojny polsko-szwedzkiej Recz zdobyli Polacy
  • w czasie wojny trzydziestoletniej Recz został częściowo zniszczony przez pożary w 1686 r.
  • w XIX wieku miasto było lokalnym ośrodkiem handlowym dla rolniczego zaplecza.
  • w 1945 r. miała miejsce bitwa czołgów, w wyniku której miasto zostało zniszczone w około 70%.

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Recza w 2014 roku [2].


Piramida wieku Recz.png

Zabytki[edytuj]

Zegar słoneczny w ogrodzie różanym przed kościołem

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[9][10]:

  • teren starego miasta z XIII wieku
  • organistówka szachulcowo-murowana z połowy XIX wieku, ul. Ratuszowa 6. Obecnie Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy, pieczołowicie odnowiona w latach 80. XX wieku. Jej ścianę od ul. Ratuszowej zdobią medaliony Jana Kochanowskiego, Adama Mickiewicza oraz Stefana Żeromskiego. Na piętrze swą siedzibę ma Towarzystwo Miłośników Recza
  • Kościół pw. Chrystusa Króla, ceglany, gotycki z 1352 – 1355, przebudowany w XV w. i  w 1859 r. trójnawowy, halowy z wieżą od zachodu pochodzącą z początków XV wieku, kiedy to Recz znajdował się pod zwierzchnictwem zakonu krzyżackiego, i wyodrębnionym z przęsłowym, trójbocznie zamkniętym prezbiterium od wschodu. Partie nawowe - czteroprzęsłowe. W nawie głównej i prezbiterium sklepieniu gwiaździste, w bocznych – krzyżowe. Kościół parafialny, rzymskokatolicki należący do dekanatu Choszczno, archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej, dawniej pod wezwaniem św. Katarzyny. W kościele ołtarz barokowy, rzeźbiony w drzewie i polichromowany, kilkukondygnacyjny, architektoniczny z lat 1607 – 1611 z bogatą dekoracją snycerską. We wnętrzu ołtarzu znajdują się dwa herby Recza jeden, który jest obecnie, drugi dawny, na którym znajduje się pół koła i pół orła. Na prawym filarze prezbiterium znajduje się drewniany krucyfiks późnogotycki z XV w., polichromowany, zachowany w bardzo dobrym stanie. Ambona renesansowa z początku XVII w, rzeźbiona w drzewie, polichromowana. W płytach korpusu parapetu namalowane postacie ewangelistów oraz sceny symboliczne.Romańska chrzcielnica z granitu przywieziona z klasztoru cysterek, a wcześniej służyła u joannitów. Prawdopodobnie z XII w.Znajdują tu się również epitafia z herbami znaczących okolicznych rodów z lat: 1603, 1613, 1635, 1663 i 1746. Jedną z cenniejszych tablic nagrobnych jest epitafium Elżbiety Answalde, potomkini założycieli Choszczna. Można podejrzewać że była złocona, ponieważ widać pozostałości złota w zagłębieniach. W tylnej ścianie nawy bocznej wmurowana jest tablica fundatorska jednego z mieszkańców. W wierzy znajdują się dzwony: jeden duży, renesansowy z 1593 r. i dwa mniejsze, gotycki z 1520 r i renesansowy z 1567 r. Obecnym proboszczem jest Cezary Mroczek.
  • pozostałości murów obronnych z połowy XIV wieku, połowy XV wieku, XIX wieku; zarys zachował się na całym obwodzie dawnego miasta, zbudowane są one z kamienia polnego, w skład których wchodzą baszty:
    • baszta Choszczeńska zwana inaczej Młyńska z XIV wieku, przy rozwidleniu dróg do Choszczna i Szczecina
    • baszta Drawieńska zwana inaczej brama kamienna, z XVI wiek wieku o wysokości 15 m. chroniła wjazdu do miasta, obecnie ma charakter widokowy
  • dom z połowy XIX wieku, murowano-szachulcowy, Rynek 1, odrestaurowany w końcu lat 80. XX wieku

inne obiekty:

Europejski Szlak Cystersów[edytuj]

Zakon panien Cysterek został sprowadzony do Recza w 1296 r. przez margrabiów brandenburskich. Opactwo ulokowane zostało na wzgórzu (dzisiaj zwanym klasztornym) w widłach rzeki Iny i Reczanki (Młynówki). Panny cysterki zajmowały się prowadzeniem gospodarstwa rolnego i młynów, wprowadzając na ziemię recką nowe techniki upraw rolnych. Prowadzona zgodnie z dewizą cystersów ora et labora (módl się i pracuj) działalność zakonna trwała aż do 1552 r. kiedy to sekularyzowano dobra opactwa, przeznaczając je na domenę państwową. Ostatecznie zniszczone z czasem budowle pocysterskie rozebrano w 1827 roku.

Panorama Recza.JPG

Gospodarka[edytuj]

Recz stanowi mały ośrodek przemysłowy i usługowy. Funkcjonują tu m.in.: bank, poczta, ośrodek zdrowia, Ośrodek Pomocy Społecznej, Środowiskowy Dom Samopomocy, apteka, straż pożarna, dom kultury, kino oraz miejska biblioteka.

Rozwój miasta uwarunkowany jest z produkcją rolną, przemysłem metalowym, przemysłem stolarki okiennej PCV, oraz drobną wytwórczością i usługami. W mieście działa ciepłownia na biomasę, produkująca energię odnawialną. Rozwija się tutaj turystyka, powstają gospodarstwa agroturystyczne[11].

Edukacja[edytuj]

Szkoła Podstawowa i Gimnazjum w Reczu

W Reczu mieści się przedszkole miejskie, gimnazjum im. Adolfa Długosza oraz Szkoła podstawowa im. Stefana Czarnieckiego.

Komunikacja[edytuj]

Recz Pomorski - zmodernizowany przystanek kolejowy

Transport drogowy

W mieście krzyżują się droga krajowa i wojewódzka:

Transport kolejowy

Przez miasto przebiega linia kolejowa nr 403 (PiłaUlikowo), przy której znajduje się przystanek kolejowy.

Sport[edytuj]

Od 1953 roku w Reczu funkcjonuje klub piłkarski Miejski Klub Sportowy „Remor” Recz. Klub obecnie rozgrywa mecze na Stadionie Miejskim[12].

W Reczu mieści się także boisko "Orlik 2012"

Administracja[edytuj]

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Mieszkańcy wybierają do Rady Miejskiej w Reczu 8 radnych (8 z 15), w dwóch okręgach wyborczych[13]. Pozostałych 7 radnych wybierają mieszkańcy terenów wiejskich gminy Recz. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest ratusz przy ul. Ratuszowej.

Burmistrzowie Recza:

  • Czesław Mojecki (1998-2002)[14]
  • Zbigniew Ligus (2002–2006)[15]
  • Józef Romanowski ( 2006- 2014)
  • Wiesław Łoński (od 2014)

Mieszkańcy Recza wybierają parlamentarzystów z okręgów z komisją wyborczą w Szczecinie, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Przypisy

  1. Encyklopedia PWN - Recz [1]
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/Recz, w oparciu o dane GUS.
  3. ks. Stanisław Kozierowski: Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej. T. Zeszyt I. Poznań: 1934.
  4. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  5. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06-11. ISSN 1734-6118.
  6. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507.
  7. Słownik współczesnych nazw geograficznych Pomorza Zachodniego z nazwami przejściowymi z lat 1945-1948. Tadeusz Białecki (red.). Szczecin: Książnica Pomorska w Szczecinie, 2002, s. 179. ISBN 83-87879-34-7.
  8. M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. zachodniopomorskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 26.4.13]. s. 10.
  10. „Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków”. Szczecin. 
  11. Strategia Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Gminy Recz do roku 2020 (pol.). UMiG w Reczu. [dostęp 2009-02-23].
  12. 90minut.pl: Miejski Klub Sportowy Remor Recz (pol.). [dostęp 7 października 2011].
  13. Uchwała Nr XL/281/10 Rady Miejskiej w Reczu z dnia 12 sierpnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2010 r. Nr 91, poz. 1667)
  14. BIP Urząd Miejski w Reczu
  15. II tura wyborów burmistrza gminy Recz (pol.). Państowa Komisja Wyborcza, 2002. [dostęp 2009-09-30].
  16. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 29 stycznia 2013.

Bibliografia[edytuj]

  • Folder UMiG, Wydział Promocji i Funduszy Unijnych, Recz

Linki zewnętrzne[edytuj]