Adolf Bertram

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adolf Bertram
kardynał prezbiter
Adolf Bertram
Herb Adolf Bertram Veritati et Caritati
Służba prawdzie i miłości
Kraj działania  Niemcy
Data i miejsce urodzenia 14 marca 1859
Hildesheim
Data i miejsce śmierci 6 lipca 1945
Jánský Vrch w Javorniku
arcybiskup metropolita wrocławski
Okres sprawowania 1914 - 1945
Przewodniczący Fuldajskiej Konferencji Episkopatu
Okres sprawowania 1920 - 1945
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 31 lipca 1881
Nominacja biskupia 1906
biskup Hildesheim
Sakra biskupia 15 sierpnia 1906
Kreacja kardynalska 4 grudnia 1916 in pectore
Papież Benedykt XV
Kościół tytularny Sant’Agnese fuori le mura
Wikicytaty Adolf Bertram w Wikicytatach

Adolf Bertram (ur. 14 marca 1859 w Hildesheim, Dolna Saksonia, zm. 6 lipca 1945 na zamku Jánský Vrch w Javorníku) – niemiecki duchowny katolicki, biskup Hildesheim, od 1930 arcybiskup metropolita Wrocławia, kardynał.

Studiował w seminarium w Hildesheim, na niemieckich uniwersytetach w Würzburgu i Monachium oraz na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie; święcenia kapłańskie przyjął 31 lipca 1881 w Hildesheim. Pracował m.in. jako kapelan kolegium niemieckiego S. Maria dell'Anima w Rzymie. W 1884 powrócił do Hildesheim, gdzie zajmował się duszpasterstwem; w 1905 został wikariuszem generalnym, rok później wikariuszem kapitulnym. Kapituła wybrała go na biskupa Hildesheim 26 kwietnia 1906; uzyskał zatwierdzenie papieża Piusa X 12 czerwca t.r. i przyjął sakrę biskupią 15 sierpnia 1906 we Wrocławiu z rąk kardynała Georga von Koppa (biskupa Wrocławia).

Po śmierci kardynała Koppa został przeniesiony na stolicę biskupią wrocławską 8 września 1914; rządy w nowej diecezji objął 28 października 1914. W 1916 został mianowany członkiem pruskiej Izby Panów. Papież Benedykt XV mianował go 4 grudnia 1916 kardynałem, zachowując jednak jego nazwisko in pectore; nominacja została ogłoszona 5 grudnia 1919, z nadaniem tytułu prezbiterskiego Sant’Agnese fuori le mura. 13 sierpnia 1930 rządzona przez Bertrama diecezja została podniesiona do rangi arcybiskupstwa, a on sam do godności pierwszego arcybiskupa metropolity wrocławskiego.

Po śmierci kardynała Felixa von Hartmanna, A. Bertram będąc najstarszym biskupem w episkopacie, został przewodniczącym niemieckiej konferencji biskupów mającej swoją siedzibę w Fuldzie i funkcję tę sprawował przez 25 lat ‑ do swojej śmierci w 1945 roku[1].

Miał opinię zwierzchnika diecezji zatroskanego o rozwój życia religijnego, wspierał działalność diecezjalnych Caritasu i Akcji Katolickiej, sprzyjał rozwojowi kultury. Po dojściu do władzy Hitlera wielokrotnie protestował przeciwko naruszaniu praw Kościoła. Interweniował w sprawie rekwizycji dóbr kościelnych i zamykaniu organizacji religijnych. Dwukrotnie brał udział w konklawe (1922, 1939). W 1922 z części diecezji wrocławskiej utworzono Administrację Apostolską na Górnym Śląsku; od 1925 r. – diecezja katowicka.

Swoją troską duszpasterską otaczał mniejszości narodowe zabiegając, by w kościołach używano w śpiewach i kazaniach języka narodowego[2]. W 1934 r. zakazał studentom teologii - Polakom będącym obywatelami niemieckimi przynależności do legalnych polskich organizacji w Niemczech[3] Po wybuchu II wojny światowej wielokrotnie interweniował w sprawie praw polskich robotników przymusowych, protestował przeciwko próbom wprowadzenia przez władze Rzeszy rozdziału narodowościowego w kościołach oraz przeciwko zakazom sprawowania duszpasterstwa w języku narodowym. Między innymi przypominał swoim księżom, że żaden kapłan nie może nie przyjąć spowiedzi penitenta w języku polskim[4].

Jak wynika z listu pasterskiego wydanego w 1914 roku z okazji objęcia diecezji wrocławskiej kardynał Bertram uważał że władza świecka, podobnie jak biskupia, pochodzi od Boga. Obie władze, każda w swojej dziedzinie, powinny bezwzględnie ze sobą współpracować. Wyrazem tego może być list pasterski skierowany w czerwcu 1922 roku do diecezjan mieszkających na terenie Górnego Śląska, które zostały przejęte przez władze polskie, w którym kardynał napominał swoich diecezjan, by podporządkowali się nowym władzom.

W okresie nazistowskim kardynał corocznie składał życzenia urodzinowe Adolfowi Hitlerowi[5]. Początkowo wysyłał je w imieniu episkopatu niemieckiego, którego był przewodniczącym. W 1940 r. napisał w nich o niezrównanych sukcesach ostatnich lat co wywołało protest biskupa Konrada von Preysing. Od tej pory wysyłał życzenia wyłącznie we własnym imieniu[6]. W maju 1945 r. wezwał proboszczów swojej diecezji do odprawienia mszy żałobnych za wodza Adolfa Hitlera[7].

Jego działania wobec władz Rzeszy, nazwane ze względu na dużą liczbę wysyłanych przez niego petycji "polityką podań" (Eingabenpolitik), były w dużej mierze spowodowane jego wcześniejszymi doświadczeniami z okresu Kulturkampfu, kiedy to taka metoda działania połączona z aktywnością pastoralną przyniosła spodziewane efekty[8].

Zmarł w letniej rezydencji biskupiej w zamku Jansky Vrch w Javorniku; został pochowany początkowo na cmentarzu w Javorniku w grobie biskupa Josepha Hohenlohe, 9 listopada 1991 spoczął w katedrze metropolitalnej we Wrocławiu. Dopiero w 1972 jego pełnoprawnym następcą (metropolitą wrocławskim) został Bolesław Kominek (wcześniej zarządzał on archidiecezją jako delegat prymasa Polski i administrator apostolski).

Miejsce śmierci kard. Bertrama Zamek Jansky Vrch w Jaworniku
W tym grobie pochowano kard. Bertrama w Jaworniku

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Geschichte des Bistums Hildesheim, Hildesheim und Leipzig 1925 r.
  • Mein Firmungstag, Den Gefirmten zum Geleit durchs Leben gewidmet, Freiburg in Breisgau 1920 r.
  • Dzień Bierzmowania. Bierzmowanym na drogę życia poświęcam, Fryburg w Bryzgowji 1918 r.
  • Reverentia Puero! Katholische Erwägungen zu Fragen der Sexualpädagogik, Freiburg in Breisgau 1929 r.
  • Charismen priestlicher Gesinnung und Arbeit. Skizzen und Winke für Tage der Recollectio, Freiburg in Breisgau 1931 r.
  • Charyzmaty duszy i pracy kapłańskiej, tł. St. Grelewski, Poznań 1936 r.
  • Im Geiste und Dienste der Katholischen Aktion, Aus meinem Sinnen und Sorgen vom Wirken im Reiche des Königs Christus, München 1929 r.
  • W służbie ideałów Akcji Katolickiej, tłum. tł. St. Grelewski, Poznań 1938 r.


Przypisy

  1. M. Pater, Bertram Adolf, w: Słownik Biograficzny Katolickiego Duchowieństwa Śląskiego XIX i XX wieku, pod red. Mieczysława Patera, Katowice 1996 r., s. 25.
  2. Adolf Bertram, Charyzmaty duszy i pracy kapłańskiej, tł. St. Grelewski, Poznań 1936 r., s. 211; St. Wójcik, Katechizm katolicki dla dzieci a tradycje książki polskiej na Śląsku, w: Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka, 1996(1-3), s. 440.
  3. Alicja Zawisza, "Studenci Polacy na Uniwersytecie Wrocławskim w latach 1918-1939." Wyd. Muzeum Narodowe we Wrocławiu,1972,s.202-203.
  4. Akten Deutscher Bischöfe über die Lage der Kirche 1933 1945, t. V, s.527nn.
  5. Fundbüro - imprimatur 3/2004
  6. M. Sadowski, Korespondencja kardynała Adolfa Bertrama z Adolfem Hitlerem, [w:] Ludzie śląskiego Kościoła katolickiego, Wrocław 1992, s. 116.
  7. Georg Bönisch / Klaus Wiegrefe: Das größere Übel. In: Stefan Aust, Gerhard Spörl (Hrsg.): Die Gegenwart der Vergangenheit. Reinbek 2005 (Zitat Seite 271)
  8. Handbuch der Kirchengeschichte, tom VII, Die Weltkirche im 20. Jahrhundert, praca zbiorowa pod. Red. H. Jedin i K. Repgen, Freiburg 1985 r., s. 550.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Georg Kopp
biskup wrocławski
1914-1929
arcybiskup metropolita wrocławski
1929-1945
Następca
Karol Milik