Dworzec Główny w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Na mapach: 52°13′46″N 21°00′27″E/52,229444 21,007500

Zdjęcie zrobione z okien hotelu Polonia (Al. Jerozolimskie 39 róg Poznańska 40) uchwyciło po lewej wykusz kamienicy Rakmana (Al. Jerozolimskie 41 róg Poznańska 39) i po prawej ruiny Dworca Głównego. Kamienica Rackmana w 1939 była siedzibą Komunalnej Kasy Oszczędności, stąd na wykuszu litery KKO
Plac i podziemna stacja Warszawa Śródmieście na miejscu Dworca Głównego
Wejścia do stacji Warszawa Śródmieście, na miejscu Dworca Głównego
Wikimedia Commons

Dworzec Główny – nieistniejący dworzec kolejowy w przedwojennej Warszawie, ówcześnie jeden z najnowocześniejszych w Europie. Dworzec usytuowany był wzdłuż Alei Jerozolimskich, pomiędzy ulicami Marszałkowską i Emilii Plater (obecnie w tym miejscu znajduje się podziemna stacja Warszawa Śródmieście).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Dworzec Wiedeński.

Pierwsza koncepcja wspólnego dworca dla wszystkich linii kolejowych przebiegających przez Warszawę powstała w 1879 roku. Realizację tej myśli umożliwiła jednak dopiero przebudowa Warszawskiego Węzła Kolejowego zapoczątkowana w 1921 roku, która spowodowała konieczność wyburzenia zbyt małego Dworca Wiedeńskiego. Na jego miejscu postanowiono wybudować nowy centralny dworzec dla stolicy, który przejąć miał m.in. obsługę pociągów na warszawskiej linii średnicowej. Budowę reprezentacyjnego dworca czołowo-przelotowego według projektu Czesława Przybylskiego i Andrzeja Pszenickiego rozpoczęto w 1932 roku. Monumentalny gmach, zaprojektowany w stylu modernistycznym z elementami art déco, został wyposażony w bogaty program handlowo-usługowy, w tym m.in. w salony dla VIP-ów. Do czasu jego ukończenia podróżni mieli być obsługiwani na prowizorycznym dworcu przy ul. Chmielnej, wzniesionym w 1921 roku.

15 grudnia 1936 została uruchomiona linia średnicowa wyposażona po raz pierwszy w trakcję elektryczną. Pociągi PKP kursowały na trasie Pruszków – Warszawa Główna – Otwock[1]. W 1938 roku rozpoczęto odprawianie pasażerów w ukończonej części dworca. W dniu 6 czerwca 1939 roku niedokończony budynek dworca uległ częściowemu zniszczeniu w wyniku pożaru wznieconego przez ekipę spawalniczą (podejrzewano wówczas sabotaż). Dworzec, dodatkowo uszkodzony podczas kampanii wrześniowej przez niemieckie samoloty, wkrótce potem został prowizorycznie wyremontowany przez hitlerowskie władze okupacyjne (m.in. budowa nowego dachu) i oddany do użytku, w formie bardzo okrojonej w stosunku do pierwotnych planów.

W budynku dworca w okresie okupacji działała kawiarnia „Mitropa” przeznaczona tylko dla Niemców[2].

Służył do wybuchu powstania warszawskiego, podczas którego ponownie ucierpiał i ostatecznie został wysadzony w powietrze przez Niemców w styczniu 1945 roku. Resztki dworca rozebrano po wojnie, a jego funkcje przejął tymczasowy dworzec Warszawa Główna Osobowa; obecnie pełnią je dworce Centralny i Śródmieście.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Uruchomienie pierwszej linii elektrycznej (pol.). SKM Warszawa. [dostęp 2012-05-22].
  2. Bartoszewski W., 1859 dni Warszawy, Wydawnictwo „Znak”, Kraków 1974.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Majewski J.S., Warszawa nieodbudowana. Lata trzydzieste, Warszawa 2005, ISBN 83-85584-91-9.
  • Romanowicz A., Dworce i przystanki kolejowe, Wydawnictwo Arkady, Warszawa 1970.
  • Wodzicki R., Dworce główne w Warszawie, „Transport i Komunikacja” 4/2010.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]