John Philip Holland

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
John Holland
John Holland
Data i miejsce urodzenia 29 lutego 1840
Liscannor, Irlandia
Data i miejsce śmierci 12 sierpnia 1914
Newark, New Jersey, USA
Zawód konstruktor
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

John Philip Holland (ga. Seán Pilib Ó Maolchalann, ur. 29 lutego 1840, zm. 12 sierpnia 1914[1]) – konstruktor i wynalazca pochodzenia irlandzkiego, który wspólnie z Edmundem Zalinskim zbudował pierwszy okręt podwodny formalnie wcielony do U.S. Navy (nie był to jednak pierwszy amerykański okręt podwodny, przed nim powstały jednostki doby wojny secesyjnej, a wcześniej Nautilus i Turtle) oraz pierwszy okręt podwodny Royal Navy o nazwie Holland 1, zbudowany w 1901 roku.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Seán Ó Maolchalann.jpg

Był jednym z czterech synów matki-Irlandki Máire Ní Scannláin i ojca-Anglika Johna Hollanda. Przyszedł na świat w Liscannor w hrabstwie Clare, w Irlandii, a angielskiego nauczył się dopiero w lokalnej szkole z językiem wykładowym angielskim oraz – od roku 1858 – na kursach Kongregacji Christian Brothers w miejscowości Ennistymon[2]. Holland, wobec kłopotów ze zdrowiem, opuścił Christian Brothers w roku 1873. Wraz z bratem Mícheálem działał aktywnie w IRB, poprzedniczce IRA. Mícheál wprowadził go do tajnej organizacji rewolucyjnej, gdzie Holland przedstawił plan budowy małego okrętu podwodnej, która mogłaby być przetransportowana na pokładzie statku handlowego w pobliże niespodziewającego się niczego brytyjskiego okrętu i – po zwodowaniu – zaatakować go.

Konstruktor okrętów podwodnych[edytuj | edytuj kod]

Holland wyemigrował do Stanów Zjednoczonych w roku 1873. Podjął początkowo pracę w firmie konstrukcyjnej, ale wkrótce został nauczycielem w Szkole Katolickiej św. Jana w Paterson, w stanie New Jersey. W roku 1875 przedstawił swój pierwszy projekt okrętu podwodnego komisji zakupów U.S. Navy, ale projekt został odrzucony jako niepraktyczny. Amerykanie Irlandzkiego pochodzenia, skupieni w organizacji prorewolucyjnej Fenian nie zapomnieli o nim jednak i starali się finansować prace badawcze Hollanda tak, by mógł zrezygnować z posady nauczyciela. W roku 1881 zwodowany został okręt podwodny Fenian Ram, ale wkrótce potem doszło do gwałtownego zerwania wszelkich kontaktów Hollanda z Fenianami, głównie w związku z kłopotami finansowymi wewnątrz organizacji Fenian oraz pomiędzy Fenianami a Hollandem[3]. Fenianie ukradli obydwa pierwsze okręty Holland I oraz Fenian Ram i przetransportowali je do New Haven w stanie Connecticut[4]

Holland stale pracował nad poprawieniem konstrukcji swych eksperymentalnych okrętów podwodnych, aż wreszcie, 17 maja 1897 roku, zwodował pierwszy udany okręt zbudowany za prywatne pieniądze. Okręt ten mógł pokonywać w zanurzeniu znaczne dystanse i jako pierwszy wyposażony był w osobne silniki elektryczne do napędzania śrub pod wodą oraz benzynowe do użycia przy pływaniu nawodnym. Został zakupiony – po przeprowadzeniu dokładnych testów – przez US Navy (11 kwietnia 1900) i wcielony do służby 12 października tegoż roku jako USS Holland (SS-1). Sześć dalszych okrętów tego typu zostało zamówionych i zbudowanych pod kierownictwem Arthura Buscha, głównego konstruktora stoczni Crescent w Elizabeth, tej samej, w której powstał USS Holland (SS-1)..

USS Holland (SS-1), 1898

Projekt USS Holland został zaadaptowany również przez innych, w tym Royal Navy, która rozpoczęła budowę okrętów podwodnych typu "Holland" i Japońską Cesarską Marynarkę Wojenną, która przyjęła zmodyfikowaną wersję podstawowego projektu dla budowy swych pierwszych pięciu okrętów podwodnych. Okręty te były o co najmniej trzy metry dłuższe od prototypu. Te japońskie okręty były również budowane przez Arthura Buscha, tym razem w stoczni Fore River Ship and Engine Company w Quincy.

John Philip Holland zbudował także prototypy okrętów Holland II i Holland III. Prototyp czwartego okrętu znanego też jako Zalinski Boat był wynikiem współpracy Hollanda z wynalazcą Edmundem Zalinskim; konstrukcja ta została uzbrojona między innymi w opracowane przez Zalinskiego pneumatyczne działo torpedowe.

Poświęciwszy 57 z 74 lat swego życia budowie okrętów podwodnych, John Philip Holland zmarł w sierpniu 1914 roku w Newark.

Przypisy

  1. Encyklopedia Britannica
  2. http://www.northstar.k12.ak.us/schools/ryn/projects/inventors/holland/holland.html; http://www.irishclans.com/articles/famirish/hollandjp.html; http://web.archive.org/web/*/http://www.geocities.com/gwmccue/People/Holland_John.html Nauki Hollanda w dzieciństwie w Clare i w Limerick
  3. Davies, R. Nautilus: The Story of Man Under the Sea, [w:] "Naval Institute Press", 1995. ISBN 1-55750-615-9
  4. Norman Friedman: U.S. Submarines through 1945: An Illustrated Design History. Annapolis: Naval Institute Press, 1995, s. 20-21. ISBN 978-1-55750-263-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • John Philip Holland, [w:] "Encyclopedia of World Biography", 2nd ed. 17 Vols. Gale Research, 1998.
  • Richard K. Morris: Who Built Those Subs? [w:] "Naval History Magazine", Oct. 1998 ss.31-34.
  • Roger Franklin: The Defender, The Story of General Dynamics. Harper & Row 1986.
  • Simon Lake: The Submarine in War and Peace, J. P. Lippincott, Philadelphia 1918.
  • Richard Morris: John P. Holland, 1841-1914: Inventor of the Modern Submarine. University of South Carolina Press. ISBN 1-57003-236-X. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]