Okręty podwodne typu Balao

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Okręty podwodne typu Balao
USS Sablefish;0830304.jpg
Rodzaj okrętu SS
Kraj budowy  Stany Zjednoczone
Stocznia Portsmouth, Mare Island
Electric Boat, Cramp, Manitowoc
Zbudowane 122
Wodowanie:
• pierwsza jednostka
• ostatnia jednostka

1942
1945
Użytkownicy  US Navy
Argentyna, Brazylia, Grecja, Hiszpania, Holandia, Peru, Turcja, Wenezuela, Włochy
Typ poprzedzający Gato
Typ następny Tench
Stracone II wojna światowa: 10;
wojna falklandzka: 1
Sensory radary:
•   SD (obserwacji przestrzeni powietrznej);
•   SJ (obserwacji powierzchni);
•   ST (radar peryskopowy)
ELINT
sonary: JP; JK/QC; QB
Wyrzutnie torpedowe:
• dziobowe
• rufowe

6 x 533 mm
4 x 533 mm
Uzbrojenie 24 torpedy Mk. XIV
1 działo i działo przeciwlotnicze
2 karabiny maszynowe
Prędkość:
• na powierzchni
• w zanurzeniu

20,25 węzła
8,75 węzła
Zanurzenie testowe 122 metry (400 stóp)
Wyporność:
• na powierzchni 1550 ton
• w zanurzeniu 2460 ton
Długość 95 metrów
Szerokość 8,31 metra
Napęd 4 generatory elektryczne Diesla
4 silniki elektryczne (2740 shp)
2 wały napędowe ze śrubami
Zasięg powierzchnia: 11.800 Mm @ 10 węzłów
zanurzenie: 96 Mm @ 2 węzły
Załoga 80 oficerów i marynarzy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Okręty podwodne typu Balao – obok jednostek typu Gato, podstawowe amerykańskie okręty podwodne drugiej wojny światowej. W trakcie zmagań wojennych 101 ze 122 wybudowanych okrętów Balao prowadziło operacje podwodne na Pacyfiku, biorąc udział w prowadzonej na tym obszarze wojnie podwodnej. W trakcie działań określanych mianem wojny na Pacyfiku, zatopionych zostało 10 okrętów typu Balao, co stanowiło 1/5 strat amerykańskiej floty podwodnej w tym konflikcie. Okręty te jednakże wniosły duży wkład do sukcesu jednostek podwodnych amerykańskiej floty, które zatapiając ponad 50% japońskich statków handlowych, odcięły Cesarstwo Japońskie od źródeł zaopatrzenia jego gospodarki wojennej. Po zakończeniu działań wojennych duża część okrętów tego typu przeszła proces modernizacji, a 56 względnie nowych jednostek zostało przetransferowanych do flot innych państw.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Okręty typu Balao miały bardzo podobną konstrukcję do jednostek typu Gato. Do ich budowy zastosowano jednak inny materiał - znacznie bardziej wytrzymałą stal HTS (high tensile steel), co z jednej strony umożliwiło zmniejszenie grubości ścian kadłuba, z drugiej zaś zwiększenie o 100 stóp testowej głębokości zanurzenia do 400 stóp (122 metry)[1]. Podobnie jak jednostki typu Gato, okręty Balao zaopatrzone były w przedwojenne wynalazki: radary przeszukiwania przestrzeni powietrznej, zdolne do ostrzeżenia o zbliżającym się samolocie zanim okręt znajdzie się w zasięgu jego broni[2].

Historia operacyjna[edytuj | edytuj kod]

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Zatopiony 3 maja 1945 roku USS "Lagarto" (SS-371)

Kanonierka Karatsu i samolot 28 września 1943 roku zatopiły USS "Cisco" na Morzu Sulu[3]. W grudniu tego toku "Capelin" nie powrócił za patrolu na Morze Celebes. 14 czerwca 1944 roku japońskie okręty ZOP w pobliżu Honsiu zatopiły "Golet". 17 października 1944 roku "Escolar" prawdopodobnie wpłynął na minę na Morze Żółte. Niszczyciel "Harukaze", typu Kamikaze, 24 października zatopił "Shark" w Cieśninie Luzon, tego samego dnia "Tang" został zatopiony przez jedną z własnych torped. 4 lutego 1945 roku japoński samolot zatopił "Barbel" nie daleko Palawan, w marcu tego roku "Kete" nie powrócił z patrolu w cieśninie Colnett, 3 maja 1945 roku stawiacz min Hatsutaka zatopił USS "Lagarto" w Zatoka Tajlandzka, zaś 6 sierpnia 1945 roku japoński samolot w pobliżu Bali zatopił "Bullhead"[3].

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Modernizacje[edytuj | edytuj kod]

W 1955 roku USS Barbero (SS-317) został przebudowany na okręt rakietowy przenoszący pociski manewrujące Regulus[3]. "Becuna" "Blackfin" "Caiman" "Blenny" "Chivo" "Atule" "Sea Poacher" i "Sea Robin" przeszły modernizację GUPPY IA (zwiększenie pojemności baterii, zmiana kształtu kiosku na bardziej opływowy, instalacja chrap, zwiększenie prędkości podwodnej do 15 węzłów)[3].

USS "Catfish" (SS-339), "Entemedor", "Clamagore", "Cobbler", "Cochino" , "Corporal", "Cubera", "Diodon", "Dogfish", "Greenfish", "Halfbeak", "Hardhead", "Jallao", "Menhaden", "Picuda", "Bang", "Pomfret", "Razorback", "Ronquil", "Sea Fox", "Threadfin", "Stickleback" i "Tiru" przeszły przebudowę do standardu GUPPY IIA (GUPPY IA plus bardziej zaawansowane baterie akumulatorowe umożliwiające zwiększenie prędkości podwodnej do 16 węzłów)[3].

"Clamagore", "Cobbler", "Cochino", "Greenfish", "Tiru" przeszły później modernizację GUPPY III przedłużającą ich kadłuby o 10 stóp (3 metry) celem zapewnienia dodatkowej przestrzeni dla nowego układu kontroli ognia[3].

"Sabalo", "Sablefish", "Tilefish", "Bergall", "Blower", "Brill", "Bumper", "Capitaine", "Carbonero", "Carp", "Cusk", "Guitarro", "Hammerhead", "Sterlet", "Scabbardfish", "Segundo", "Sea Cat", "Sea Owl", "Sennet" i "Piper" otrzymały chrapy[3].

"Perch" i "Sealion" zostały przebudowane na okręty transportowe, natomiast "Burrfish" przeszedł przebudowę na okręt dozoru radarowego (Radar Picket Submarine – SSR)[3].

"Apogon", "Pilotfish" i "Skate" 1 lipca 1946 roku zostały użyte jako cele na Atolu Bikini[3].

26 sierpnia 1949 roku, "Cochino" zatonął w pobliżu Norwegii w wyniku eksplozji baterii, zaś 29 maja 1958 roku USS "Stickleback" został w pobliżu Hawajów przypadkowo staranowany i zatopiony przez niszczyciel eskortowy USS "Silverstein" (DE-534)[3].

Transfery zagraniczne[edytuj | edytuj kod]

"Lamprey" i "Macabi" zostały sprzedane do Argentyny, gdzie służyły jako Santa Fe i "Santiago Del Estero", a w latach 1971-1972 zostały pocięte na złom[3]. Jednostki te zostały zastąpione we flocie argentyńskiej pod tymi samymi nazwami przez "Catfish" i "Chivo". W trakcie brytyjsko-argentyńskiego konfliktu o Falklandy, uczestniczący w niej jako "Santa Fe" - "Catfish", został 25 kwietnia 1982 roku ostrzelany przez brytyjskie helikoptery, wysadzony na brzeg i porzucony przez załogę w Zatoce Króla Edwarda w Georgii Południowej[4]. "Santiago Del Estero" został wycofany ze służby w 1983 roku[3].

"Dogfish", "Greenfish", "Sand Lance" i "Plaice" zostały sprzedane Brazylii, gdzie służyły jako "Guanabara", "Amazonas", "Rio Grande del Sul" oraz "Bahia", po czym zostały wycofane ze służby w latach 1975-1983[3].

"Burrfish" został sprzedany do Kanady i zezłomowany w roku 1969, "Spot" i "Springer" zostały sprzedane Chile jako "Simpson" i "Thomson", gdzie zostały wycofane ze służby w późnych latach 70. "Scabbardfish" i "Hardhead" sprzedano do Grecji gdzie służyły jako "Triana" i "Papanikolos" zanim zostały skreślone z listy floty na początku lat 90[3].

"Besugo", "Capitaine" i "Lizardfish" zostały sprzedane do Włoch jako "Francesco Morossini", "Alfredo Cappellini" oraz "Evangelista Toricelli" , gdzie służyły do połowy lat 70[3].

Sprzedane do Holandii pod nazwami "Zeeleeneuw" i "Walrus" "Hawkbill" i "Icefish", zostały pocięte na złom w latach 1970-1971[3].

"Atule" i "Sea Poacher" zostały sprzedane Peru jako "Pacocha" i "La Pedrera". W 1988 roku "Pacocha" zatonęła w wyniku kolizji, zaś "La Pedrera" została usunięta z floty w 1995 roku[3].

"Jallao", "Kraken", "Bang" i "Ronquil" zostały sprzedane do Hiszpanii jako "Narciso Montuirol", "Almirante Garcia de los Reyes", "Cosme Garcia" i "Isaac Peral", gdzie w latach 80 zostały pocięte na złom[3].

Do w latach 1948-1960, Turcji przekazano "Brill", "Bumper", "Hammerhead", "Blower", "Chub", "Mero", "Blueback", "Mapiro", "Guitarro", "Boarfish" i "Bergall", jako "Birinci Inöni", "Canakkale", "Cerbe", "Dumlupinar", "Gur", "Hizar Reis", "Iknici Inönii", "Piri Reis", Preveze", "Sakarya" i Turget Reis", gdzie zostały wycofane ze służby na początku lat 70. W ich miejsce Turcja otrzymała "Caiman", "Threadfin", "Sea Fox", "Razorback", "Pomfret", "Entemedor", "Cobbler" i "Corporal", po czym okręty te służyły we flocie tureckiej jako "Dumlupinar", "Birinci Inöni", "Burak Reis", "Murat Reis", "Orus Reis", "Preveze", "Canakkale" i "Ikinci Inöni", a następnie do lat 90. zostały zwrócone[3].

Wenezuela nabyła "Tilefish" i "Cubera" jako "Carite" i "Tiburon", zwalniając je w późnych latach 70[3].

Pozostałe okręty typu Balao zostały w latach 60. przeniesione do służby szkoleniowej, a następnie skreślone ze stanu floty w latach 70[3].

Przypisy

  1. Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact, s 25
  2. Norman Friedman: U.S. Submarines Through 1945: An Illustrated Design History, ss. 233-240
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact, ss. 306-309
  4. Steven R. Harper, USN: Submarine Operations During Falklands War, ss.9-12

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]