Chester Nimitz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chester William Nimitz
Chester William Nimitz
Fleet Admiral Fleet Admiral
Data i miejsce urodzenia 24 lutego 1885
Fredericksburg
Data i miejsce śmierci 20 lutego 1966
Yerba Buena Island (Kalifornia)
Przebieg służby
Lata służby 19051947
Siły zbrojne United States Navy United States Navy
Stanowiska szef Operacji Morskich
d-ca Floty Pacyfiku USA
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
II wojna światowa:
Odznaczenia
Submarine Warfare Insignia
Award-star-gold-3d.png
Award-star-gold-3d.png
Award-star-gold-3d.png
Navy Distinguished Service Medal (czterokrotnie) (Stany Zjednoczone)
Distinguished Service Medal  (Stany Zjednoczone) Srebrny Medal za Uratowanie Życia Allied Victory Medal American Defense Service Medal Asiatic-Pacific Campaign Medal American Campaign Medal Medal Zwycięstwa II Wojny Światowej National Defense Service Medal Order Wyzwoliciela San Martina (Argentyna) Wielki Krzyż Orderu Korony (Belgia) Krzyż Wojenny z brązową palmą (Belgia) (1940-1945) Order Zasługi dla Marynarki Wojennej (Brazylia) Order Abdóna Calderóna I klasy (Ekwador) Medal Odwagi (Filipiny) Philippine Liberation Medal (Filipiny) Oficer Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Jerzego I (Grecja) Rycerz Krzyża Wielkiego Orderu Oranje-Nassau (Holandia) Krzyż Wielki Orderu Carlosa Manuela de Céspedesa (Kuba)
Wielka Wstęga Specjalna Orderu Drogocennego Trójnogu (Republika Chińska) Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Gwiazda Pacyfiku (Wielka Brytania) Order Wojskowy Włoch I Klasy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Chester William Nimitz (ur. 24 lutego 1885 w Fredericksburgu, zm. 20 lutego 1966 w Yerba Buena Island w stanie Kalifornia) – amerykański admirał, oficer okrętów podwodnych i nawodnych, szef Operacji Morskich, dowódca floty Stanów Zjednoczonych na Pacyfiku w latach 1941–1945 II wojny światowej .

Pochodzenie i wczesna młodość[edytuj | edytuj kod]

Chester William Nimitz pochodził z rodziny niemieckich imigrantów, której udokumentowany rodowód sięgał XIII wieku i związany był najpierw z Inflantami a później z obecnym Pomorzem Szczecińskim. Jego dziad przybył do Teksasu około 1840, gdzie wraz z innymi osadnikami założył osadę Frederickburg. Dziadek późniejszego admirała początkowo pracował jako księgowy w tartaku, później zaś wybudował mały hotel, który dzięki swojemu położeniu na szlaku wędrujących na zachód osadników na długo stał się głównym źródłem utrzymania całej rodziny. Ojciec Chestera zmarł kilka miesięcy przed jego narodzinami. Kilka lat później jego matka ponownie wyszła za mąż, ale to dziadek Nimitza był tym, który sprawował nad nim najdłużej opiekę i wychowanie

W czasie wojny secesyjnej Nimitzowie podobnie jak cały Teksas opowiedzieli się po stronie Konfederacji. Sympatie polityczne i niechęć do Unii pozostały w rodzinie Chestera do czasów jego małżeństwa z Catherine Vance. Podobnie jak większość mieszkańców Frederickburga, która wciąż kultywowała tradycje niemieckie, Nimitz wychował się jako dziecko dwujęzyczne.

Nimitz już w wieku 8 lat podjął pierwszą pracę – za dolara tygodniowo dostarczał mięso w firmie brata matki. Po ukończeniu szkoły średniej latem 1900 młody Chester rozpoczął starania o możliwość przystąpienia do wstępnych egzaminów do szkoły oficerskiej. Jego początkowa próba wstąpienia do West Point została odrzucona. W ówczesnych Stanach Zjednoczonych obowiązywały limity przyjęć do szkół oficerskich, a każdy wniosek musiał uzyskać akceptację kongresmena z okręgu, z którego miał pochodzić kadet.

Kariera wojskowa[edytuj | edytuj kod]

Akademia i pierwsze lata[edytuj | edytuj kod]

Był rozczarowany odrzuceniem prośby o możliwość wstąpienia do West Point, wkrótce jednak uzyskał zgodę na złożenie wniosku na egzaminy do Akademii Marynarki. Dzięki wrodzonej inteligencji, uporowi i pracy pokonał wszystkich lokalnych konkurentów na egzaminie wstępnym. Uzyskał dzięki temu prawo do odbycia dwumiesięcznego szkolenia w Annapolis, które stało się przepustką do wstąpienia w szeregi kadetów. 7 września 1901 Chester W. Nimitz został zaprzysiężony jako kadet Akademii Marynarki, którą ukończył 30 stycznia 1905 z 7. wynikiem w gronie 114 promowanych kadetów. Niemal natychmiast po promocji udał się do San Francisco, gdzie zaokrętował się na świeżo zbudowany pancernik „Ohio”, który jako okręt flagowy Amerykańskiej Floty Azjatyckiej wypłynął na daleki wschód. W tym czasie trwała tam wojna między Japonią a Cesarstwem Rosyjskim, zakończona rozbiciem Floty Bałtyckiej w bitwie pod Cuszimą. Ciekawostką jest fakt, że w bitwie tej uczestniczył i został ranny późniejszy dowódca Floty Japońskiej w pierwszym okresie wojny na Pacyfiku – Isoroku Yamamoto. Zakończenie wojny i podpisanie pokoju cesarz Japonii Mutsuhito uczcił wydając przyjęcie, na które oprócz dowódców zwycięskiej floty zaproszono przebywającą w Japonii kadrę oficerską „Ohio”. Ponieważ większość wyższych oficerów pancernika odmówiła udziału w uroczystości, jego dowódca wysłał na dwór cesarski kilku kadetów, w tym Nimitza. Na przyjęciu Nimitz poznał osobiście zwycięskiego admirała Togo. To pierwsze i jedyne spotkanie wywarło duże wrażenie na młodym kadecie, który już do końca żywił wobec niego wielki szacunek. Znamiennym przykładem jest fakt, że po zakończeniu wojny na Pacyfiku admirał rozkazał ustawić warty przy pancerniku-muzeum „Mikasa”, który w bitwie pod Cuszimą pełnił rolę okrętu flagowego. Miało to zapobiec grabieży pamiątek, których zaczęły się dopuszczać amerykańskie wojska okupacyjne. We wrześniu 1906 został przeniesiony na krążownik USS „Baltimore”, na którym pełnił służbę aż do otrzymania pierwszego oficerskiego awansu.

Awans otrzymał 31 stycznia 1907 i zbiegł się on z powierzeniem Nimitzowi pierwszego samodzielnego dowództwa okrętu – eks-hiszpańskiej kanonierki „Panay”. Niedługo potem admiralicja powierzyła 22 letniemu podporucznikowi objęcie dowodzenia niszczycielem „Decatur”. Jak na ówczesne warunki był to awans błyskawiczny. Dla porównania admirał King jako oficer pierwsze dowództwo niszczyciela objął w wieku 36 lat, a admirał Halsey mając lat 30.

Wypadek jakim było wprowadzenie 7 lipca 1908 na wodach Zatoki Manilskiej okrętu na mieliznę, nie przeszkodził w dalszej karierze Nimitza i 18 miesięcy później otrzymał awans na kapitana z pominięciem stopnia porucznika. Od stycznia 1909 rozpoczął służbę we flotylli okrętów podwodnych. Dowodząc kolejno różnymi okrętami stał się prekursorem i jednym z pierwszych orędowników zastąpienia w okrętach podwodnych silników benzynowych silnikami wysokoprężnymi. W owym czasie niedoskonały napęd benzynowy w okrętach podwodnych był często przyczyną awarii, pożarów, a nawet eksplozji.

W 1913 admiralicja wysłała Nimitza do Niemiec celem zapoznania się z ich osiągnięciami w dziedzinie montażu silników wysokoprężnych na okrętach. Po powrocie do Stanów pracował przez jakiś czas w Wydziale Napędów nowojorskiej stoczni marynarki przy budowie pierwszego tankowca napędzanego silnikami diesla. Stał się w tym okresie jednym z największych ekspertów w tej dziedzinie wśród kadry oficerskiej. W tym czasie zdarzyły się dwa wypadki, które nadszarpnęły jego zdrowiem. Najpierw zawaliło się na niego drewniane rusztowanie, a kilka tygodni później stracił połowę jednego palca.

I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Przystąpienie Stanów Zjednoczonych do wojny zastało go na stanowisku zastępcy dowódcy i głównego mechanika na tankowcu „Maumee”. Nimitz i dowodzący jednostką komandor Dinger stali się pomysłodawcami, a następnie jako pierwsi zrealizowali ideę tankowania okrętów w ruchu, na pełnym morzu. Od sierpnia 1917 Nimitz pełnił funkcję doradcy ds. technicznych przy Dowództwie Sił Podwodnych floty Atlantyku, by w lutym 1918 zostać szefem sztabu tych sił.

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie 1918 i 1919 Nimitz pracował w Komisji ds. projektów okrętów podwodnych przy Biurze Szefa Operacji Morskich. Następnie przez kolejny rok – do czerwca 1920 był zastępcą dowódcy pancernika „South Carolina”. W lipcu 1920, mając początkowo do pomocy jedynie czterech bosmanów, otrzymał polecenie zbudowania w Pearl Harbor bazy okrętów podwodnych. Wywiązał się tego zadania w pół roku, choć wiele materiałów budowlanych zdobywano nie całkiem legalnymi sposobami z innych jednostek armii. Zyskał wtedy opinie doskonałego organizatora, który potrafi zrobić „coś z niczego”.

W latach 1922-1923 studiował w Naval War College, która kształciła wyższych oficerów marynarki. Również tam Nimitz stał się jednym z prekursorów nowych rozwiązań w dziedzinie taktyki wojskowej. Jego analizy przebiegu bitwy jutlandzkiej doprowadziły do opracowania tzw. „szyku kołowego” zespołu okrętów, który na kilka dziesięcioleci stał się obowiązującym standardem przyjętym przez wszystkie floty jeszcze przed wybuchem II wojny.

W październiku 1925, gdy admirał Robinson objął stanowisko głównodowodzącego Flotą Stanów Zjednoczonych, Nimitz przez rok pełnił rolę jego adiutanta, szefa sztabu i oficera taktycznego. Kiedy w lipcu 1926 Kongres powołał do życia Korpus Rezerw Marynarki, Nimitz został oddelegowany na Uniwersytet Kalifornijski w Berkley, gdzie przez trzy lata najpierw utworzył jednostkę, a potem kształcił przyszłych oficerów rezerwy Marynarki. W 1929 wrócił na stanowisko w marynarce, obejmując na dowództwo dywizjonu okrętów podwodnych w San Diego, by przez następne dwa lata od 1931 dowodzić flotą 35 zdjętych ze stanu niszczycieli. Następnie od października 1933 do kwietnia 1935 dowodził krążownikiem „Augusta” stacjonującym na dalekim wschodzie. Po powrocie do USA najpierw objął obowiązki asystenta szefa Biura Nawigacji, a następnie w czerwcu 1938 – na krótko dowództwo drugiego zespołu krążowników w San Diego, a zaraz potem powierzono mu dowództwo zespołu pancerników.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Japoński atak na Pearl Harbor i tym samym przystąpienie Stanów Zjednoczonych do wojny, zastał Nimitza na stanowisku szefa Biura Nawigacji, które objął wiosną 1939. 16 grudnia 1941 z rekomendacji ówczesnego sekretarza marynarki wojennej Williama Knoxa prezydent Roosevelt zdecydował się powierzyć mu dowództwo floty Pacyfiku, które sprawował do zakończenia II wojny światowej. Propozycję objęcia tego stanowiska Nimitz otrzymał już w 1940, jednak odrzucił ją tłumacząc głównie względami starszeństwa. Wśród admirałów marynarki, było kilkunastu starszych rangą. Późniejsze wydarzenia pokazały, że była to jedna z najtrafniejszych decyzji w jego karierze. Admirał przejął dowództwo na okręcie podwodnym USS „Grayling” (SS-209) 31 grudnia 1941 w tej samej bazie, którą zbudował kilka lat wcześniej. Jego przybycie do Pearl Harbor zbiegło się z kolejnymi niepowodzeniami aliantów na Pacyfiku. Kilka dni przed objęciem stanowiska Japończycy zdobyli atol Wake, który był najbardziej na wschód wysuniętą placówką wojskową USA.

Największą zasługą Nimitza w pierwszych miesiącach po objęciu dowództwa było umiejętne przewidywanie kolejnych japońskich ruchów na Pacyfiku. Dysponując ponad dwukrotnie słabszą flotą potrafił najpierw doprowadzić do powstrzymania japońskiej inwazji na wschodnią część Nowej Gwinei (bitwa na Morzu Koralowym), a następnie rozbicia japońskiej floty w bitwie o Midway doprowadzając tym samym do względnej równowagi w liczbie lotniskowców. Sukcesy te nie były by możliwe gdyby nie kadra sztabowa oraz dowódcy, których Nimitz wybrał. Największa w tym była zasługa oficera rozpoznawczego Erwina T. Laytona, który mając poczucie winy za tragedię z 7 grudnia, chciał początkowo złożyć dymisję, oraz admirała Raymonda Spruance'a, któremu mimo obiekcji ze strony Sztabu Generalnego powierzył dowództwo jednej z grup lotniskowców w Bitwie o Midway.

2 września 1945 roku na pokładzie pancernika „Missouri” Nimitz z ramienia rządu Stanów Zjednoczonych podpisał kapitulację Japonii.

Okres po II wojnie[edytuj | edytuj kod]

15 grudnia 1945. mimo sprzeciwów i niechęci ówczesnego sekretarza marynarki Jamesa Forrestala, został mianowany szefem Operacji Morskich (było to najwyższe stanowisko w marynarce USA), które piastował równo dwa lata.

Przez pewien czas po zakończeniu kariery w marynarce Nimitz był zaangażowany jako mediator z ramienia ONZ w sporze między Indiami a Pakistanem o Kaszmir.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

9 kwietnia 1913 Nimitz ożenił się z Catherine Vance Freeman, z którą pozostał aż do śmierci. Miał z nią czworo dzieci – trzy córki (Catherine Vance, Annę Elizabeth „Nancy” i Mary Manson) oraz syna. Chester William Junior (ur. w 1915) w czasie II wojny pełnił służbę w US Navy jako dowódca okrętów podwodnych na Pacyfiku.

Coda[edytuj | edytuj kod]

Admirał zmarł 20 lutego 1966 w swoim domu w Yerba Buena Island niedaleko San Francisco. Pomimo przysługującego mu pogrzebu na cmentarzu bohaterów wojennych w Arlington, zgodnie z jego życzeniem został pochowany w San Bruno koło San Francisco. W późniejszych latach obok niego spoczęła część admirałów, którzy przez okres wojny na Pacyfiku pracowali w jego sztabie i dowodzili zespołami floty amerykańskiej, m.in. Raymond Spruance i Richmond K. Turner.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • Ensign Ensign – 7 stycznia 1907
  • Lieutenant, Junior Grade Lieutenant, Junior Grade
  • Lieutenant Lieutenant – 31 stycznia 1910
  • Lieutenant Commander Lieutenant Commander – 29 sierpnia 1916
  • Commander Commander – 1 lutego 1918
  • Captain Captain – 2 czerwca 1927
  • Rear admiral – lower half Rear Admiral – lower half
  • Rear admiral – upper half Rear Admiral – upper half – 23 czerwca 1938
  • Vice Admiral Vice Admiral
  • Admiral Admiral – 31 grudnia 1941
  • Fleet Admiral Fleet Admiral – 19 grudnia 1944

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W toczącym się procesie norymberskim przeciwko dowódcy niemieckiej floty Karlowi Donitzowi, Nimitz złożył pisemne oświadczenie, że Stany Zjednoczone w czasie wojny na Pacyfiku stosowały taki sam system totalnej wojny podwodnej.
  • Nimitz obdarzony był nieprzeciętną zdolnością przewidywania wydarzeń. W połowie lat 30. przepowiedział, że Stany Zjednoczone będą toczyły wojnę z Niemcami i Japonią, przy czym uderzenie tego drugiego kraju na USA stanie się przyczyną jego awansu na dowódcę floty Pacyfiku.
  • W czasie wojny z Japonią wielokrotnie dochodziło do nieporozumień i sytuacji konfliktowych między Nimitzem a generałem MacArthurem. Znana była zwłaszcza niechęć tego drugiego do Nimitza. Objawiało się to głównie negowaniem i podważaniem inicjatyw Nimitza wobec Sztabu Generalnego. Wśród teorii o przyczynach takiego stanu rzeczy najbliższa prawdy wydaje się ta, że gdy wojska MacArthura zostały ostatecznie zniszczone na Filipinach, marynarka nie tylko wzięła na siebie główny ciężar wojny, ale też jej Stany Zjednoczone zawdzięczały pierwsze sukcesy − rajd Dolittle'a na Tokio, bitwę na morzu Koralowym, czy wreszcie wygraną bitwę o Midway.
  • Nagrobek Nimitza w San Bruno jest jedynym na którym zgodnie z jego życzeniem zamiast symbolu religijnego (krzyża lub gwiazdy Dawida) wyryto pięć admiralskich gwiazdek marynarki.
  • Admirał Nimitz nie nosił stopnia Lieutenant, Junior Grade, ponieważ został od razu awansowany do wyższego stopnia Lieutenant, ale w aktach US Navy wpisano, że w tym samym dniu (31 stycznia 1910) został formalnie awansowany najpierw do stopnia Lieutenant, Junior Grade, a potem Lieutenant. Nie nosił także stopnia Rear admiral – lower half, ponieważ w momencie awansu w US Navy istniał tylko jeden stopień Rear Admiral. Później (1940) rozdzielono go na stopnie Rear Admiral – lower half i Rear Admiral – upper half, a wszystkim posiadaczom stopnia Rear Admiral nadano stopień Rear Admiral – upper half. 31 grudnia 1941 Chester Nimitz został awansowany bezpośrednio na stopień Admiral z pominięciem stopnia Vice Admiral. W 1945 w związku z planami inwazji na Japonię admirał Nimitz miał otrzymać stopień Admiral of the Navy oznaczany 6 srebrnymi gwiazdkami (wewnątrz pięciokąta oznaczającego stopień Fleet Admiral umieszczono szóstą gwiazdkę), ale ponieważ Japonia skapitulowała, więc z tych planów zrezygnowano – stopień Admiral of the Navy w całej historii otrzymał tylko George Dewey (kiedy mu nadano ten stopień, był on równorzędny z późniejszym stopniem Fleet Admiral i oznaczany czterema złotymi gwiazdkami).
  • Jest jednym z czterech dowódców (obok Williama Halseya, Ernesta J. Kinga i Williama Daniela Leahy'ego) w historii US Navy, którzy zostali awansowani do stopnia admirała floty (ang. Fleet Admiral).
  • Na jego cześć nazwano klasę lotniskowców „Nimitz”.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]