Okręty podwodne typu Gato

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Okręty podwodne typu Gato
USS Amberjack (SS-219).jpg
Rodzaj okrętu SS
Kraj budowy Stany Zjednoczone
Stocznia Electric Boat, Portsmouth
Mare Island, Manitowoc
Zbudowane 77
Użytkownicy  US Navy
Typ poprzedzający Tambor
Typ następny Balao
Służba w latach 1941–1969
Stracone 20
Wyrzutnie torpedowe:
• dziobowe
• rufowe

6 x 533 mm
4 x 533 mm
Uzbrojenie 24 torpedy, 1 × 3 in (76 mm)/50 cal działo przeciwlotnicze, 2 × .50 cal (12,7 mm) i 2 × .30 cal (7,62 mm) karabiny maszynowe
Wyposażenie TDC, radary SJ i SD, sonar JP
Prędkość:
• na powierzchni
• w zanurzeniu

20,25 węzła
8,75 węzła
Zanurzenie testowe 90 metrów
Wyporność:
• na powierzchni 1550 ton
• w zanurzeniu 2460 ton
Długość 95 metrów
Szerokość 8,31 metra
Napęd 4 generatory elektryczne Diesla 5400 shp
4 silniki elektryczne 2740 shp, ;2 wały napędowe, 2 śruby
Zasięg 11 000 Mm @ 10 węzłów (pow.)
96 Mm @ 2 węzły (zan.)
Załoga 80-85 oficerów i marynarzy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Okręty podwodne typu Gatotyp amerykańskich okrętów podwodnych stanowiących trzon amerykańskiej floty podwodnej podczas II wojny światowej. Okręty typu Gato stanowiły rozwinięcie jednostek typu Tambor, w którym znacznie poprawiono zasięg i możliwości bojowe. Modyfikacja silnika diesla oraz baterii zwiększyły maksymalny czas patroli, wprowadzono również wiele wewnętrznych udogodnień dla załogi. Typ okrętów podwodnych został nazwany od pierwszego okrętu USS "Gato" (SS-212). Wyposażenie okrętów w zaawansowany radar wykrywania celów powierzchniowych i powietrznych oraz system klimatyzacji wnętrza jednostki, umożliwiło jednostkom Gato złamanie kręgosłupa ekonomicznego imperium japońskiego i skrócenie wojny na Pacyfiku. W trakcie wojny podwodnej w latach 1941-1945, z 77 wybudowanych okrętów typu Gato, zatonęło jednak 20 jednostek.

Kilka okrętów podwodnych typu Gato obecnie można oglądać w muzeach na terenie Stanów Zjednoczonych.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Gato był pierwszym masowo produkowanym wojennym typem okrętów podwodnych. O ich budowie zdecydowało biuro Szefa Operacji Morskich (Office of the Chief of Naval Operations – OpNav) 20 maja 1940 roku, pod wpływem szoku wywołanego upadkiem Francji i zajęciem przez Wehrmacht większości Zachodniej Europy. Marynarka amerykańska wykazała się w tym przypadku daleko idącą dalekowzrocznością, przewidując iż w razie wojny na Pacyfiku, niezbędne będą okręty znacznie nowocześniejsze pod każdym względem niż stanowiące dotąd trzon amerykańskiej floty podwodnej okręty podwodne serii S[1]. Jednostki te miały być okrętami opartymi o koncepcje fleet submarines – dużych okrętów zdolnych do towarzyszenia nawodnym zespołom floty. Zakładano, że fleet submarine będzie okrętem, który przede wszystkim będzie wypełniać zadania defensywne i obserwacyjne, atakować miał dopiero, gdy zaistnieją okoliczności temu sprzyjające – aby „zmiękczyć” przeciwnika i ułatwić ostateczny atak ze strony amerykańskich krążowników i pancerników. Przedwojenny standard zanurzenia testowego wynosił w marynarce amerykańskiej 250 stóp (76 metrów), jednak w celu zwiększenia możliwości zanurzenia do 300 stóp (91 metrów)[2], kadłub jednostek typu Gato został wzmocniony, maszynownia zaś została podzielona za pomocą wodoszczelnych grodzi[3] na dwie sekcje[1]. W razie nagłej potrzeby, na przykład w celu uniknięcia nieprzyjacielskiego ataku, okręt mógł bezpiecznie zanurzyć się na głębokość 450 stóp[1] (137 metrów). Częściowo dwukadłubowy okręt miał całkowitą długość 95,02 metra oraz 8,31 metra szerokości. Całkowita podwodna wyporność jednostki wynosiła 2415 długich ton (2460 ton metrycznych). Układ napędowy USS „Wahoo” tworzyły cztery wysokoobrotowe silniki elektryczne General Electric o mocy 2.740 shp (2,0 MW), za pośrednictwem reduktora mechanicznego napędzające dwa wały napędowe ze śrubami. Silniki zasilane były energią z dwóch akumulatorów elektrycznych po 126 ogniw każdy. W trakcie rejsu na powierzchni, akumulatory zasilające napędzające okręt silniki elektryczne ładowane były przez 4 dieslowskie generatory elektryczne Fairbanks-Morse Model 38D8 o mocy 4 MW[3]. Tak skonfigurowany napęd okrętu zapewniał mu prędkość 20,25 węzła na powierzchni i 8,75 węzła w zanurzeniu[2] oraz maksymalny czas przebywania w zanurzeniu wynoszący 48 godzin przy prędkości 2 węzłów[4]. Zbiorniki paliwa mieściły w czasie wojny 116 000 galonów (440 tys. litrów), co umożliwiało przepłynięcie na powierzchni 11 000 mil morskich, przy prędkości 10 węzłów. Okręty Gato, mógły zostać zatankowane większą od poprzedników ilością paliwa, co pozwoliło na przedłużenie typowego patrolu do 75 dni, bądź przepłynięcie bez dodatkowego tankowania nawet 20 000 mil morskich[1]. W związku z oryginalnym przeznaczeniem okrętów typu Gato do roli fleet submarine, czyli jednostek współdziałających z dużymi zespołami nawodnymi floty, jednostki te doskonale pływały na powierzchni morza, manewrowały zaś w wynurzeniu znacznie lepiej niż w zanurzeniu – był to w rzeczywistości okręt nawodny wyposażony w dodatkową możliwość zanurzania się[1]. Architektura okrętowa umożliwiała jednostce całkowite zanurzenie w czasie krótszym niż 45 sekund[1]. Był to gorszy rezultat, niż w analogicznych konstrukcjach brytyjskich i niemieckich, w marynarce amerykańskiej uznawano jednak taką szybkość zanurzenia za wystarczającą[1].

Okręty wyposażone były w silne uzbrojenie torpedowe składające się z 6 dziobowych i 4 rufowych wyrzutni torpedowych z 24 torpedami kalibru 533 mm Mk. XIV, a następnie Mk. 18[5][4], kontrolowany przez elektromechaniczny komputer kontroli ognia TDC (Torpedo Data Computer) Mark III[6][7]. Komputer TDC zdolny był do dokonywania analizy i obliczeń ruchu celu w czasie rzeczywistym oraz niezależnego programowania żyroskopów kilku torped jednocześnie, dzięki czemu po opuszczeniu wyrzutni każda z wystrzelonych salwą torped mogla kierować się w kierunku innego celu. Dzięki takiemu rozwiązaniu nie było tez konieczne celowanie całym okrętem w kierunku celu, jak miało to miejsce w okrętach brytyjskich tego czasu.

Dzięki konstrukcyjnemu powiększeniu pomocniczych zbiorników balastowych (względem projektów wcześniejszych typów), uzyskano kompensację wagi 24 torped lub 40 min, które mógł przenosić okręt[8]. Zestaw sensorów stanowiły radar przeszukiwania powierzchni SJ oraz przestrzeni powietrznej SD, a także JP z hydrofonem umieszczonym na pokładzie JK/QC i QB pod dziobem[6].

Wyróżniające się okręty[edytuj | edytuj kod]

Okręty[edytuj | edytuj kod]


Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Don Keith: Undersea warrior: the World War II story, s. 45-51
  2. 2,0 2,1 Polmar: The American submarines, s. 50
  3. 3,0 3,1 Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact, s, 304-305
  4. 4,0 4,1 USS Wahoo (SS-238): In Memory of Mush Morton and Crew on Eternal Patrol (ang.). mareisland.org. [dostęp 2012-08-18].
  5. Wildenberg, Polmar: Ship Killer: A History Of The American Torpedo, s.
  6. 6,0 6,1 Gato Class Specifications (ang.). FleetSubmarine.com. [dostęp 2012-08-18].
  7. Gato (ang.). globalsecurity.org. [dostęp 2012-08-17].
  8. Friedman: U.S. Submarines through 1945, s. 201-212

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]