Kościół Chrześcijan Baptystów w RP

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kościół Chrześcijan Baptystów w RP
Kościół Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej
Dewiza: Wierny Słowu i odważny w świadectwie (Obj 3,8)
Klasyfikacja systematyczna wyznania
Chrześcijaństwo
 └ Protestantyzm
   └ Baptyzm
Ustrój kościelny kongregacjonalno-synodalny
Nurty pobożnościowe Ewangelikalizm
Siedziba  Polska, Warszawa
Zwierzchnik
• tytuł zwierzchnika
pastor dr Mateusz Wichary
przewodniczący Rady Kościoła
Zasięg geograficzny Rzeczpospolita Polska
Członkostwo Światowy Związek Baptystyczny
Europejska Federacja Baptystyczna
Polska Rada Ekumeniczna
Alians Ewangeliczny w RP
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Baptyzm
Chrzest gdansk.gif
 PortalKategoria

Kościół Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiejwolny Kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym, zrzeszający większość baptystów żyjących w Polsce. Posiada około 6500 wiernych[1]. Jest członkiem Polskiej Rady Ekumenicznej, Konferencji Kościołów Europejskich, Aliansu Ewangelicznego w RP, Europejskiej Federacji Baptystycznej oraz Światowego Związku Baptystycznego. Organem prasowym Kościoła jest miesięcznik Słowo Prawdy. Siedzibą władz Kościoła jest miasto stołeczne Warszawa. Podstawą prawną działalności Kościoła jest ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 30 czerwca 1995 r[2]. Obecnym Przewodniczącym Rady Kościoła jest pastor dr Mateusz Wichary.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki baptyzmu w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze zbory baptystyczne powstały na glebie angielskiego jej skrzydła, wśród purytan. W 1607 r. niezależny zbór z Gainsborough przenosi się do Amsterdamu w Holandii. Tam jego pastor poznaje teologię mennonicką, razem z przekonaniem o konieczności chrztu świadomego, jako aktu wiary. W wyniku dyskusji w 1609 pastor Smyth chrzci samego siebie i następnie chrzci zbór. Na ziemie polskie baptyzm dotarł dopiero w XIX wieku.

Początki polskiego baptyzmu na terenie byłego Królestwa Kongresowego łączą się z osobą wiejskiego nauczyciela, luteranina Gotfryda Fryderyka Alfa (1831-1898), mieszkającego we wsi Adamów koło Pułtuska. Pod wpływem lektury Biblii przeżył on duchowe odrodzenie i dzięki wsparciu misjonarzy baptystycznych z Prus Wschodnich został wraz z grupą innych wierzących ochrzczony dnia 28 listopada 1858 roku. Ten dzień przyjmuje się jako początek baptyzmu na rdzennych ziemiach polskich oraz datę powstania zboru baptystycznego w Adamowie (pierwszego w zaborze rosyjskim).

Baptyzm na współczesnych ziemiach polskich pojawił się wcześniej. W pruskim Elblągu pierwszy zbór baptystyczny powstał w 1844 roku, Wrocławiu, Olsztynie i Szczecinie w 1846, a w Legnicy w 1849. Założycielem wszystkich tych niemieckich zborów był Johann Gerhard Oncken, który rozpoczął ruch baptystyczny w Europie poza Wyspami Brytyjskimi. W roku 1904 łódzki zbór liczył 1935 członków.

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Do pierwszych lat XX w., baptyzm na ziemiach polskich rozprzestrzeniał się głównie wśród ludności niemieckiej. Po tej dacie zaczął zyskiwać coraz szersze przyjęcie wśród ludności słowiańskiej, w tym Polaków, zwłaszcza na ówczesnych wschodnich rubieżach Rzeczypospolitej. Po I wojnie światowej istniały w Polsce dwie odrębne denominacje baptystyczne: Unia Zborów Baptystów Języka Niemieckiego (licząca 41 zborów) oraz Związek Zborów Słowiańskich Baptystów (68 zborów). Obie u progu II wojny światowej skupiały wspólnie ponad 17 000 dorosłych członków, co ogółem tworzyło społeczność liczącą około 50 000 wiernych. Od 1925 zaczęto wydawać miesięcznik Słowo Prawdy, który pełnił rolę organu prasowego polskich baptystów.

W 1921 roku rozpoczęły się rozmowy zjednoczeniowe pomiędzy Związkiem Baptystów a Związkiem Ewangelicznych Chrześcijan[3]. W 1923 roku odbyła się w Brześciu konferencja zjednoczeniowa[4][a], na której wybrano Komitet Zjednoczenia[5]. Baptyści byli reprezentowani przez 40 delegatów, ewangeliczni przez 44[6]. Na czele Związku stanął Ludwik Szenderowski, przedstawiciel ewangelicznych chrześcijan[7]. W 1924 roku do Związku przystąpiła „misja Fetlera”. Baptyści znaleźli się w mniejszości[8]. Zjednoczenie zostało rozwiązane w roku 1927, jakkolwiek wszelka współpraca obu ugrupowań została zakończona we wrześniu 1925 roku[9]. Przyczyną było odmienne podejście do służby wojskowej oraz stronniczość (zdaniem baptystów) prezesa Ludwika Szenderowskiego w kierowaniu Związkiem[10].

W latach 30. w Brześciu baptyści zorganizowali sierociniec, prowadził go Łukasz Dziekuć-Malej[11]. W 1937 roku zorganizowano w Narewce przytułek dla starców, na jego czele stanął B. Spałka[12].

W 1937 roku związek liczył 6 634 członków skupionych w 85 zborach, a cała społeczność liczyła 13 800 wiernych[12].

Przed II wojną światową baptyści działali zgodnie z prawami i przepisami obowiązującymi w 3 zaborach oraz z art. 111 i 112 Konstytucji marcowej. W 1946 Polski Kościół Chrześcijan Baptystów zyskał w Polsce uznanie prawne, w 1968 otrzymał zatwierdzenie swojego statutu. Obecnie działalność Kościoła w Polsce reguluje ustawa z dn. 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w RP.

Założono szkołę biblijną w Łodzi, młodzież miała ponadto możliwość kształcenia się za granicą. Organizowano liczne kursy dokształcające oraz konferencje dla pracowników zborowych i misyjnych. Prowadzili działalność charytatywną, byli jedynym ewangelikalnym ugrupowaniem posiadającym własny szpital oraz dom sióstr w Łodzi. W 1923 zakupili drukarnię w Łodzi (oficyna „Kompas”) i niemal cała ich literatura stąd pochodziła[13].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Wojna przyniosła baptystom w Polsce olbrzymie straty, tak pod względem ilości wiernych, których duża liczba zginęła w trakcie działań okupacyjnych i wojennych bądź znalazła się poza nową granicą państwa, jak i w wymiarze materialnym. W okresie okupacji na terenie Generalnego Gubernatorstwa baptyści byli skupieni w zarejestrowanym w 1942 r. Związku Nieniemieckich Ewangelicko-Wolnokościelnych Zborów.

Po II wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej ze względu na zmiany granic i deportacji mniejszości niemieckiej pozostało w Polsce prawdopodobnie nie więcej niż tysiąc baptystów. Wiele zborów zanikło po wyjeździe mniejszości niemieckiej. W stanie niemal nienaruszonym zachował się tylko region białostocki, który przejął funkcję centrum baptyzmu w powojennej Polsce[14].

W 1978 roku ważnym wydarzeniem była wizyta Billy Grahama[15].

W czasach komunizmu Polska była krajem tranzytowym pomiędzy Zachodem a ZSRR dla przemytu rosyjskiej i ukraińskiej literatury religijnej. Służba Bezpieczeństwa usiłowała inwigilować Kościół w celu powstrzymania napływu tej literatury i rozpracować osoby zajmujące się przemytem. Wyróżniającymi się agentami na tym polu byli: „Marian”, „Kasprzak” i „Tomasz”[16]. Agenci „Marian”, „Kasprzak”, „Tomasz” i „Stefan” mieli za zadanie eliminować wszelkie antykomunistyczne tendencje, które mogłyby się pojawiać w działaniach baptystycznych organizacji na Zachodzie. Mieli oni kształtować w środowisku amerykańskich baptystów przychylne opinie o PRL[17].

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Status prawny Kościoła określa ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1995 r. Nr 97, poz. 480). Kościół jest niezależny od jakiejkolwiek zagranicznej władzy duchownej lub świeckiej. Jest następcą prawnym zborów, organizacji i gmin baptystycznych działających na obecnym terytorium RP przed dniem 1 września 1939.

W Kościele działają następujące służby i agendy:

  • Komisje:
    • Komisja Ewangelizacji i Edukacji
    • Komisja Studiów i Badań
    • Komisja Finansów i Administracji
    • Komisja Komunikacji, Promocji i Rozwoju
  • Służby:
    • Służba Młodzieży
    • Służba Dziecięca
    • CEL - Centrum Edukacji Liderów
    • Służba Kobiet
  • Duszpasterstwa:
    • Duszpasterstwo Dzieci i Młodzieży
    • Duszpasterstwo Akademickie
    • Duszpasterstwo Osób Stanu Wolnego
    • Duszpasterstwo Rodzin
    • Duszpasterstwo Seniorów
    • Duszpasterstwo Chorych
    • Duszpasterstwo Osadzonych
    • Duszpasterstwo Służb Mundurowych

Uczelnią wyższą Kościoła jest Wyższe Baptystyczne Seminarium Teologiczne w Warszawie. Podstawową jednostką organizacyjną Kościoła jest zbór. Aby powstał zbór, musi do niego należeć co najmniej 15 członków. Obecnie największymi zborami baptystycznym są: I zbór we Wrocławiu oraz zbór w Białymstoku, które liczą ponad 300 członków. W całym kraju unia zborów baptystycznych liczy sobie 5000 członków, a wraz z dziećmi i sympatykami około 6500-7000 osób.

Kościół posiada cztery ośrodki: katechetyczno-wypoczynkowy w Świętajnie, kolonijne: w Bielicach i Narewce, a także ośrodek konferencyjno-rekolekcyjny w Warszawie - Radości oraz Dom Opieki w Białymstoku. Kościół jest także organizatorem wielu konferencji, zjazdów, obozów itd.

Naczelną władzą Kościoła Chrześcijan Baptystów jest Krajowa Konferencja Kościoła mająca uprawnienia ustawodawcze, która co 4 lata ma charakter wyborczy, m.in. wybiera przewodniczącego Rady Kościoła, który wchodzi w skład Rady Kościoła (9 przedstawicieli okręgów Kościoła + Przewodniczący Rady Kościoła) oraz Komisję Rewizyjną.

Przewodniczący Rady Kościoła od roku 1945 do chwili obecnej:

Struktura Kościoła[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Według K. Bednarczyka Brześć został obrany na miejsce zjazdu z tego względu, ponieważ "Łukasz Dziekuć-Malej był od samego początku największym entuzjastą zjednoczenia". (K. Bednarczyk: Historia Zborów Baptystów w Polsce do 1939 roku. 1997, s. 151.)

Przypisy

  1. Statystyki Kościołów i związków wyznaniowych w Polsce
  2. Tekst ustawy w Internetowym Systemie Aktów Prawnych
  3. Powstanie i rozwój ruchu baptystycznego w Polsce w latach 1858-1939. W: Henryk Ryszard Tomaszewski: Wspólnoty chrześcijańskie typu ewangeliczno-baptystycznego na terenie Polski w latach 1858-1939. Warszawa: WBST, 2006, s. 47. ISBN 83-88497-11-1.
  4. Krzysztof Bednarczyk: Historia Zborów Baptystów w Polsce do 1939 roku. 1997, s. 122.
  5. Powstanie i rozwój ruchu baptystycznego w Polsce w latach 1858-1939. W: Henryk Ryszard Tomaszewski: Wspólnoty chrześcijańskie typu ewangeliczno-baptystycznego na terenie Polski w latach 1858-1939. Warszawa: WBST, 2006, s. 48. ISBN 83-88497-11-1.
  6. K. Bednarczyk: Historia Zborów Baptystów w Polsce do 1939 roku. 1997, s. 152.
  7. K. Bednarczyk: Historia Zborów Baptystów w Polsce do 1939 roku. 1997, s. 215.
  8. K. Bednarczyk: Historia Zborów Baptystów w Polsce do 1939 roku. 1997, s. 155-156.
  9. K. Bednarczyk: Historia Zborów Baptystów w Polsce do 1939 roku. 1997, s. 157.
  10. Powstanie i rozwój ruchu baptystycznego w Polsce w latach 1858-1939. W: Henryk Ryszard Tomaszewski: Wspólnoty chrześcijańskie typu ewangeliczno-baptystycznego na terenie Polski w latach 1858-1939. Warszawa: 2006, s. 120.
  11. Powstanie i rozwój ruchu baptystycznego w Polsce w latach 1858-1939. W: Henryk Ryszard Tomaszewski: Wspólnoty chrześcijańskie typu ewangeliczno-baptystycznego na terenie Polski w latach 1858-1939. Warszawa: 2006, s. 64.
  12. 12,0 12,1 Powstanie i rozwój ruchu baptystycznego w Polsce w latach 1858-1939. W: Henryk Ryszard Tomaszewski: Wspólnoty chrześcijańskie typu ewangeliczno-baptystycznego na terenie Polski w latach 1858-1939. Warszawa: 2006, s. 56.
  13. Henryk Ryszard Tomaszewski: Wspólnoty chrześcijańskie typu ewangeliczno-baptystycznego na terenie Polski w latach 1858-1939. Warszawa: 2006, s. 70.
  14. Nie tylko Niemcy – dzieje baptystów w Polsce Wiara.pl
  15. Billy Graham w Polsce. Michał Stankiewicz (red.). Warszawa: Słowo Prawdy, 1979, s. 1-254.
  16. Plany pracy Departamentu IV MSW na lata 1972–1979, IPN, Warszawa 2007, s. 280.
  17. Plany pracy Departamentu IV MSW na lata 1972–1979, IPN, Warszawa 2007, s. 280-281. Cyt. za: Rafał Ciućka, Co robić z braćmi agentami? Ciszej nad tą trumną – ekumenizm pl

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Powstanie i rozwój ruchu baptystycznego w Polsce w latach 1858-1939. W: Henryk Ryszard Tomaszewski: Wspólnoty chrześcijańskie typu ewangeliczno-baptystycznego na terenie Polski w latach 1858-1939. Warszawa: WBST, 2006, s. 21–70. ISBN 83-88497-11-1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]