Kościoły wschodnie
Kościoły wschodnie – zbiorcza nazwa Kościołów chrześcijańskich mających swoje korzenie na terenach starożytnych patriarchatów: Konstantynopola, Aleksandrii, Antiochii i Jerozolimy. Właściwe Kościoły wschodnie zwane ortodoksyjnymi dzielą się na trzy grupy powstałe na skutek różnych interpretacji dogmatów chrystologicznych.
Spis treści |
Ortodoksyjne Kościoły wschodnie [edytuj]
I. Kościoły asyryjskie [edytuj]
Kościoły asyryjskie wyznają doktrynę przedefeską. Nie przyjęły kanonów soboru w Efezie (431). Wyznawcy Kościołów asyryjskich popularnie zwani są nestorianami.
Ryt chaldejski (wschodniosyryjski) [edytuj]
II. Kościoły orientalne [edytuj]
Kościoły orientalne wyznają doktrynę przedchalcedońską[2]. Nie przyjęły uchwał soboru chalcedońskiego (451). Wierni tych Kościołów znani są pod nazwą monofizytów.
Ryt antiocheński (zachodniosyryjski) [edytuj]
Ryt aleksandryjski [edytuj]
Ryt ormiański [edytuj]
III. Kościoły prawosławne [edytuj]
Chrześcijanie prawosławni przyjmują postanowienia siedmiu pierwszych soborów powszechnych (325-787). Stanowią największy odsetek wyznawców wśród wszystkich grup Kościołów wschodnich.
Na Kościół prawosławny składają się Cerkwie kanoniczne pozostające we wzajemnej łączności oraz łączności z Patriarchą Ekumenicznym Konstantynopola. Pełnoprawnymi członkami wspólnoty są Kościoły autokefaliczne, natomiast wyodrębnione organizacyjnie, ale podległe im jurysdykcyjnie są Kościoły autonomiczne.
Obok Kościołów kanonicznych istnieją również Cerkwie prawosławne o nieuregulowanym lub niejasnym statusie zwane niekanonicznymi. Kościoły te z różnych przyczyn nie posiadają wszystkich przymiotów kanoniczności i w związku z tym nie są uznawane przez wszystkie Kościoły autokefaliczne.
Ryt bizantyjski [edytuj]
Kościoły prawosławne - kanoniczne
- Patriarchat Ekumeniczny Konstantynopola
- Fiński Kościół Prawosławny
- Estoński Apostolski Kościół Prawosławny[3]
- Kościół Prawosławny Krety
- Samorządna Wspólnota Mnisza z Athos
- Ukraiński Kościół Prawosławny USA i Diaspory
- Ukraiński Kościół Prawosławny Kanady
- Amerykańska Karpacko-Rosyjska Diecezja Ameryki
- Patriarszy Egzarchat Prawosławnych Parafii Rosyjskiej Tradycji w Europie Zachodniej
- Albańska Prawosławna Diecezja Ameryki
- Patriarchat Aleksandrii i Afryki
- Patriarchat Antiochii
- Patriarchat Jerozolimy
- Rosyjski Kościół Prawosławny
- Gruziński Kościół Prawosławny
- Serbski Kościół Prawosławny
- Rumuński Kościół Prawosławny
- Bułgarski Kościół Prawosławny
- Cypryjski Kościół Prawosławny
- Grecki Kościół Prawosławny
- Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
- Albański Autokefaliczny Kościół Prawosławny
- Kościół Prawosławny Czech i Słowacji
- Autokefaliczny Kościół Prawosławny w Ameryce[5]
Kościoły prawosławne - niekanoniczne
- Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego
- Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny
- Macedoński Kościół Prawosławny
Katolickie Kościoły wschodnie [edytuj]
Katolickie Kościoły Wschodnie pozostają w jedności ze Stolicą Apostolską i uznają władzę oraz autorytet papieża. Po przyjęciu doktryny katolickiej Kościoły te zachowały liturgie Kościołów wschodnich, z których się wyodrębniły. Wyznawców tych Kościołów nazywa się katolikami wschodnimi lub unitami.
Ryt chaldejski (wschodniosyryjski) [edytuj]
Ryt antiocheński (zachodniosyryjski) [edytuj]
Ryt aleksandryjski [edytuj]
Ryt ormiański [edytuj]
Ryt bizantyjski [edytuj]
- Kościoły greckokatolickie
- Kościół melchicki
- Grecki Kościół katolicki
- Albański Kościół katolicki
- Białoruski Kościół katolicki
- Bułgarski Kościół katolicki
- Chorwacki Kościół greckokatolicki
- Macedoński Kościół Greckokatolicki
- Węgierski Kościół katolicki
- Italo-albański Kościół katolicki[7]
- Rumuński Kościół greckokatolicki
- Rosyjski Kościół katolicki
- Neounicka Cerkiew greckokatolicka
- Rusińska Cerkiew greckokatolicka
- Słowacka cerkiew greckokatolicka
- Ukraińska cerkiew greckokatolicka
Protestanckie Kościoły wschodnie [edytuj]
Kościoły wschodnie doktryny anglikańskiej [edytuj]
Kościóły wschodnie, wywodzące się z tradycji chrześcijaństwa indyjskiego. Wyłoniły się z Kościoła malankarskiego. Zostały zreformowane pod wpływem misjonarzy brytyjskich i przyjęły doktrynę anglikańską. Pozostają w pełnej komunii ze Wspólnotą Anglikańską.
Ryt antiocheński (zachodniosyryjski) [edytuj]
Kościoły wschodnie doktryny ewangelickiej [edytuj]
Kościoły wschodnie wywodzące się z różnych tradycji liturgicznych, które przyjmując naukę i zasady ewangelickie pozostawiły własną liturgię. Zostały utworzone przez grupy reformatorsko nastawionych wyznawców Kościołów wschodnich lub pod wpływem działalności misjonarzy protestanckich.
Ryt bizantyjski [edytuj]
Ryt ormiański [edytuj]
- Ormiański Kościół Ewangelicki
- Unia Ormiańskich Kościołów Ewangelickich Bliskiego Wschodu
- Ormiańska Unia Ewangelicka Ameryki Północnej
- Ormiańska Unia Ewangelicka Francji
- Unia Ewangelickich Kościołów w Armenii
- Ormiańska Unia Ewangelicka Eurazji
- Ormiańskie Ewangelickie Stowarzyszenie Europy
- Unia Ormiańskich Ewangelickich Stowarzyszeń w Bułgarii
Przypisy
- ↑ Kościół asyryjski w Indiach uznaje jurysdykcję obydwu obediencji patriarszych w Kościele Wschodu.
- ↑ Niektórzy historycy podają oddzielną kategorię Kościołów orientalnych rytu antiocheńskiego opartych na doktrynie monoteletyzmu, z których rzekomo wywodzi się Kościół maronicki. Jest to kwestia sporna - sam Kościół maronicki zaprzecza oficjalnie jakoby kiedykolwiek był w schizmie ze Stolicą Apostolską i w swoim nauczaniu uważa, że był zawsze wierny doktrynie katolickiej. Współcześnie nie ma Kościołów wschodnich wyznających doktrynę monoteletyzmu.
- ↑ Zależność od patriarchatu konstantynopolitańskiego nieuznawana przez patriarchat moskiewski.
- ↑ Zależność od patriarchatu rumuńskiego nieuznawana przez patriarchat moskiewski.
- ↑ Autokefalia nieuznawana przez patriarchat konstantynopolitański i niektóre kanoniczne Kościoły prawosławne.
- ↑ Nigdy nie zerwał łączności z Kościołem rzymskokatolickim.
- ↑ Nigdy nie zerwał łączności z Kościołem rzymskokatolickim.
Bibliografia [edytuj]
- Społeczeństwo i polityka. Zarys wykładu. Warszawa 2001. ISBN 83-88766-07-4
