Letalnica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Letalnica
Prenovljena letalnica bratov Gorišek, marec 2015.jpg
Państwo  Słowenia
Miejscowość Planica
Rozmiar skoczni (HS) 225 m
Igelit nie ma
Rekord 248,5 m
Peter Prevc
Kluby SD Planica
Położenie na mapie Słowenii
Mapa lokalizacyjna Słowenii
Letalnica
Letalnica
Ziemia 45°28′35″N 13°43′16″E/45,476389 13,721111
Skocznia przed przebudową
Skocznia latem
Letalnica podczas finałowcyh zawodów PŚ w 2009 roku

Letalnica (dawniej Velikanka, słoweń. olbrzymka) – mamucia skocznia narciarska, położona w dolinie Planica w Alpach Julijskich w Słowenii. Wspólnie ze skoczniami Vikersundbakken i Kulm jest największą skocznią narciarską na świecie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia skoczni w Planicy sięga lat trzydziestych XX wieku. Wtedy to słoweński inżynier Stanko Bloudek postanowił zbudować skocznię narciarską, na której można by skakać dużo ponad 80 metrów. Pierwszy punkt konstrukcyjny Velikanki był położony na 85. metrze. Bloudek do końca życia planował i projektował nowe koncepcje przebudowy skoczni. Po śmierci inżyniera za modernizację skoczni wzięli się bracia Lado i Janez Gorišek. Aby można było rozbudowywać obiekt, konieczne było przesunięcie skoczni w inne miejsce. Nową Velikankę braci Gorisków wzniesiono więc niedaleko, na innym stoku góry. Od tamtej pory istniały dwie Velikanki – większa Gorisków i mniejsza Bloudka. Do niedawna obie nazywały się podobnie (Velikanka oraz Bloudkova Velikanka), ale zmieniono nazwę mamuciej skoczni na Letalnica, co najprościej można przetłumaczyć na skocznia do lotów (skocznia mamucia). Bloudkova Velikanka po przebudowie w 2012 roku posiada obecnie punkt K na 125 metrze.

15 marca 1987 roku, podczas zawodów Pucharu Świata na Velikance, rekord świata w długości skoku (194 m), po raz pierwszy nieoficjalny, ustanowił Polak - Piotr Fijas. Rezultat ten nie został pobity przez następne siedem lat. Jest to zarazem do dziś najdłuższy skok w historii tej dyscypliny oddany w stylu klasycznym[1].

Do przebudowy skoczni Vikersundbakken w 2011 Letalnica była największą skocznią narciarską i jednocześnie jedyną skocznią na świecie umożliwiającą oddawanie skoków na odległości przekraczające 230 metrów. Obiekt nie jest wyposażony w igelit ani w sztuczne oświetlenie, dlatego konkursy rozgrywa się tam zawsze w godzinach porannych i popołudniowych. Punkt konstrukcyjny skoczni to 185 m. Podczas zawodów z dnia 20 marca 2005 rekord skoczni zmieniał się czterokrotnie, ale ostatecznie skokiem na odległość 239,0 m nowy rekord ustanowił Bjørn Einar Romøren. Jednak najdłuższy skok na tym obiekcie oddał Janne Ahonen, który tego samego dnia uzyskał 240 m, jednak upadł i próba ta nie została zaliczona jako skok rekordowy. Zawody te zostały uznane przez obserwatorów, a w szczególności przez media, za jedne z najbardziej emocjonujących zawodów w historii skoków narciarskich[2]. W 2010 skocznia została zmodernizowana[3].

W sezonie 2013/14 po raz pierwszy od 16 lat nie został zorganizowany konkurs na tej skoczni, zawody zostały przeniesione na Bloudkovą Velikankę, gdzie po raz ostatni zawody PŚ odbywały się w sezonie 1997/98.

W lecie 2014 roku rozpoczęła się kolejna przebudowa skoczni (zmiana profilu zeskoku, budowa nowej wieży telewizyjnej, budowa nowego najazdu), w wyniku której w najbliższych sezonach możliwe będą skoki 260-metrowe[4]. Po przebudowie punkt konstrukcyjny wynosi 200 metrów, a rozmiar skoczni - 225 metrów. Pierwsze zawody na przebudowanej Letalnicy odbyły się w dniach 20-22 marca 2015 r.

20 marca 2015, a więc równo 10 lat po konkursie na Letalnicy, w którym dwa razy ustanawiano nowy rekord skoczni (ostatecznie należał on do Bjørna Einara Romørena - 239 m), na przebudowanej skoczni do lotów rekord ustanowił Peter Prevc, lądując na 248,5 m.

Parametry skoczni po przebudowie 2014/2015[edytuj | edytuj kod]

  • Punkt konstrukcyjny: 200 m
  • Wielkość skoczni (HS): 225 m
  • Długość rozbiegu: 123,8 m
  • Nachylenie progu: 11,25°
  • Wysokość progu: 2 m
  • Nachylenie zeskoku: 33,8°
  • Nachylenie najazdu: 35°
  • Długość progu: 8.75 m

Lista triumfatorów w konkursach Pucharu Świata[edytuj | edytuj kod]

Data Skocznia Zawody 1. miejsce 2. miejsce 3. miejsce
21-23 marca 1969 K-153 brak danych Czechosłowacja Jiří Raška Norwegia Bjørn Wirkola Niemiecka Republika Demokratyczna Manfred Wolf
26 marca 1972 K-165 MŚwLN Szwajcaria Walter Steiner Niemiecka Republika Demokratyczna Heinz Wossipiwo Czechosłowacja Jiří Raška
15-17 marca 1974 K-165 brak danych Szwajcaria Walter Steiner Finlandia Esko Rautionaho Norwegia Dag Fossum
18-20 marca 1977 K-165 brak danych Austria Reinhold Bachler Niemiecka Republika Demokratyczna Thomas Meisinger Czechosłowacja Ladislav Jirásko
17-18 marca 1979 K-185 MŚwLN Austria Armin Kogler Niemiecka Republika Demokratyczna Axel Zitzmann Polska Piotr Fijas
16-17 marca 1985 K-185 MŚwLN Finlandia Matti Nykänen Niemiecka Republika Demokratyczna Jens Weißflog Czechosłowacja Pavel Ploc
14 marca 1987 K-185 Austria Andreas Felder Norwegia Ole Gunnar Fidjestøl Niemcy Zachodnie Thomas Klauser
15 marca 1987 K-185 Norwegia Ole Gunnar Fidjestøl Jugosławia Matjaž Zupan Polska Piotr Fijas
23 marca 1991 K-185 Szwecja Staffan Tällberg Szwajcaria Stefan Zünd Niemcy André Kiesewetter
24 marca 1991 K-185 Niemcy Ralf Gebstedt Austria Stefan Horngacher Niemcy Dieter Thoma
20 marca 1994 K-185 MŚwLN / PŚ Czechy Jaroslav Sakala Norwegia Espen Bredesen Włochy Roberto Cecon
22 marca 1997 K-185 Japonia Takanobu Okabe Japonia Kazuyoshi Funaki Finlandia Jani Soininen
23 marca 1997 K-185 Japonia Akira Higashi Słowenia Primož Peterka Norwegia Lasse Ottesen
19 marca 1999 K-185 Niemcy Martin Schmitt Japonia Kazuyoshi Funaki Niemcy Christof Duffner
20 marca 1999 K-185 Japonia Hideharu Miyahira Niemcy Martin Schmitt Japonia Noriaki Kasai
21 marca 1999 K-185 Japonia Noriaki Kasai Japonia Hideharu Miyahira Niemcy Martin Schmitt
18 marca 2000 K-185 PŚ-D Niemcy Niemcy
Sven Hannawald
Hansjörg Jäkle
Martin Schmitt
Michael Uhrmann
Finlandia Finlandia
Ville Kantee
Risto Jussilainen
Jani Soininen
Janne Ahonen
Japonia Japonia
Takanobu Okabe
Kazuyoshi Funaki
Hideharu Miyahira
Noriaki Kasai
19 marca 2000 K-185 Niemcy Sven Hannawald Finlandia Janne Ahonen Austria Andreas Goldberger
17 marca 2001 K-185 PŚ-D Finlandia Finlandia
Jussi Hautamäki
Risto Jussilainen
Tami Kiuru
Veli-Matti Lindström
Austria Austria
Wolfgang Loitzl
Andreas Goldberger
Martin Koch
Stefan Horngacher
Japonia Japonia
Hideharu Miyahira
Kazuya Yoshioka
Masahiko Harada
Noriaki Kasai
18 marca 2001 K-185 Niemcy Martin Schmitt Finlandia Risto Jussilainen Norwegia Tommy Ingebrigtsen
23 marca 2002 K-185 PŚ-D Finlandia Finlandia
Matti Hautamäki
Veli-Matti Lindström
Risto Jussilainen
Janne Ahonen
Niemcy Niemcy
Christof Duffner
Martin Schmitt
Michael Uhrmann
Sven Hannawald
Austria Austria
Martin Koch
Andreas Widhölzl
Andreas Goldberger
Wolfgang Loitzl
24 marca 2002 K-185 zawody odwołane z powodu złych warunków pogodowych
21 marca 2003 K-185 PŚ-D Finlandia Finlandia
Veli-Matti Lindström
Janne Ahonen
Tami Kiuru
Matti Hautamäki
Norwegia Norwegia
Henning Stensrud
Bjørn Einar Romøren
Roar Ljøkelsøy
Tommy Ingebrigtsen
Austria Austria
Thomas Morgenstern
Stefan Thurnbichler
Florian Liegl
Andreas Widhölzl
22 marca 2003 K-185 Finlandia Matti Hautamäki Polska Adam Małysz Austria Martin Höllwarth
23 marca 2003 K-185 Finlandia Matti Hautamäki Niemcy Sven Hannawald Japonia Hideharu Miyahira
20-21 lutego 2004 K-185 MŚwLN-I Norwegia Roar Ljøkelsøy Finlandia Janne Ahonen Finlandia Tami Kiuru
22 lutego 2004 K-185 MŚwLN-D Norwegia Norwegia
Bjørn Einar Romøren
Sigurd Pettersen
Tommy Ingebrigtsen
Roar Ljøkelsøy
Finlandia Finlandia
Tami Kiuru
Veli-Matti Lindström
Matti Hautamäki
Janne Ahonen
Austria Austria
Andreas Widhölzl
Andreas Goldberger
Wolfgang Loitzl
Thomas Morgenstern
19 marca 2005 HS 215 Finlandia Matti Hautamäki Austria Andreas Widhölzl Norwegia Bjørn Einar Romøren
20 marca 2005 HS 215 Norwegia Bjørn Einar Romøren Norwegia Roar Ljøkelsøy Austria Andreas Widhölzl
18 marca 2006 HS 215 Norwegia Bjørn Einar Romøren Norwegia Roar Ljøkelsøy Austria Martin Koch
19 marca 2006 HS 215 Finlandia Janne Happonen Austria Martin Koch Słowenia Robert Kranjec
23 marca 2007 HS 215 Polska Adam Małysz Szwajcaria Simon Ammann Słowenia Jernej Damjan
24 marca 2007 HS 215 Polska Adam Małysz Norwegia Anders Jacobsen Austria Martin Koch
25 marca 2007 HS 215 Polska Adam Małysz Szwajcaria Simon Ammann Austria Martin Koch
14 marca 2008 HS 215 Austria Gregor Schlierenzauer Finlandia Janne Ahonen Norwegia Bjørn Einar Romøren
15 marca 2008 HS 215 PŚ-D Norwegia Norwegia
Tom Hilde
Johan Remen Evensen
Anders Jacobsen
Anders Bardal
Finlandia Finlandia
Janne Happonen
Matti Hautamäki
Jussi Hautamäki
Janne Ahonen
Austria Austria
Martin Koch
Thomas Morgenstern
Andreas Kofler
Gregor Schlierenzauer
16 marca 2008 HS 215 Austria Gregor Schlierenzauer Austria Martin Koch Finlandia Janne Happonen
20 marca 2009 HS 215 Austria Gregor Schlierenzauer Polska Adam Małysz Rosja Dmitrij Wasiljew
21 marca 2009 HS 215 PŚ-D Norwegia Norwegia
Tom Hilde
Johan Remen Evensen
Anders Jacobsen
Anders Bardal
Polska Polska
Kamil Stoch
Łukasz Rutkowski
Stefan Hula
Adam Małysz
Rosja Rosja
Denis Korniłow
Pavel Karelin
Ilja Roslakow
Dmitrij Wasiljew
22 marca 2009 HS 215 Finlandia Harri Olli Polska Adam Małysz Szwajcaria Simon Ammann
Słowenia Robert Kranjec
19-20 marca 2010 HS 215 MŚwLN-I Szwajcaria Simon Ammann Austria Gregor Schlierenzauer Norwegia Anders Jacobsen
21 marca 2010 HS 215 MŚwLN-D Austria Austria
Wolfgang Loitzl
Thomas Morgenstern
Martin Koch
Gregor Schlierenzauer
Norwegia Norwegia
Anders Jacobsen
Anders Bardal
Johan Remen Evensen
Bjørn Einar Romøren
Finlandia Finlandia
Janne Happonen
Olli Muotka
Matti Hautamäki
Harri Olli
18 marca 2011 HS 215 Austria Gregor Schlierenzauer Austria Thomas Morgenstern Austria Martin Koch
19 marca 2011 HS 215 PŚ-D Austria Austria
Thomas Morgenstern
Andreas Kofler
Martin Koch
Gregor Schlierenzauer
Norwegia Norwegia
Anders Bardal
Johan Remen Evensen
Bjørn Einar Romøren
Tom Hilde
Słowenia Słowenia
Peter Prevc
Jernej Damjan
Jurij Tepeš
Robert Kranjec
20 marca 2011 HS 215 Polska Kamil Stoch Słowenia Robert Kranjec Polska Adam Małysz
16 marca 2012 HS 215 Słowenia Robert Kranjec Szwajcaria Simon Ammann Austria Martin Koch
17 marca 2012 HS 215 PŚ-D Austria Austria
Thomas Morgenstern
Andreas Kofler
Gregor Schlierenzauer
Martin Koch
Norwegia Norwegia
Rune Velta
Anders Fannemel
Bjørn Einar Romøren
Anders Bardal
Niemcy Niemcy
Maximilian Mechler
Severin Freund
Andreas Wank
Richard Freitag
18 marca 2012 HS 215 Austria Martin Koch Szwajcaria Simon Ammann Słowenia Robert Kranjec
22 marca 2013 HS 215 Austria Gregor Schlierenzauer Słowenia Peter Prevc Polska Piotr Żyła
23 marca 2013 HS 215 PŚ-D Słowenia Słowenia
Jurij Tepeš
Peter Prevc
Andraž Pograjc
Robert Kranjec
Norwegia Norwegia
Rune Velta
Kim René Elverum Sorsell
Anders Bardal
Andreas Stjernen
Austria Austria
Wolfgang Loitzl
Stefan Kraft
Martin Koch
Gregor Schlierenzauer
24 marca 2013 HS 215 Słowenia Jurij Tepeš Norwegia Rune Velta Słowenia Peter Prevc
20 marca 2015 HS 225 Słowenia Peter Prevc Słowenia Jurij Tepeš Austria Stefan Kraft
21 marca 2015 HS 225 PŚ-D Słowenia Słowenia
Jurij Tepeš
Anže Semenič
Robert Kranjec
Peter Prevc
Austria Austria
Stefan Kraft
Michael Hayböck
Manuel Fettner
Gregor Schlierenzauer
Norwegia Norwegia
Johann André Forfang
Kenneth Gangnes
Anders Fannemel
Rune Velta
22 marca 2015 HS 225 Słowenia Jurij Tepeš Słowenia Peter Prevc Norwegia Rune Velta

*MŚwLN - Mistrzostwa Świata w Lotach Narciarskich; - Puchar Świata; D - Konkurs Drużynowy; I - Konkurs Indywidualny

Rekordziści skoczni[edytuj | edytuj kod]

Skocznia
Letalnica (po lewej), obok Srednija Velikanka
Rozbieg skoczni przed przebudową
Skocznia, widok z góry
Zeskok skoczni

Chronologiczna lista rekordzistów skoczni[5]

Data Zawodnik Odległość Zawody
21 marca 1969 Norwegia Bjørn Wirkola 156,0 m Rekord świata brak danych.
22 marca 1969 Norwegia Bjørn Wirkola 160,0 m Rekord świata brak danych
22 marca 1969 Czechosłowacja Jiří Raška 164,0 m Rekord świata brak danych
22 marca 1969 Niemcy Manfred Wolf 165,0 m Rekord świata brak danych
15 marca 1974 Szwajcaria Walter Steiner 169,0 m Rekord świata brak danych
16 marca 1979 Niemcy Klaus Ostwald 174,0 m Rekord świata brak danych
15 marca 1985 Stany Zjednoczone Mike Holland 186,0 m Rekord świata MŚ w Lotach Narciarskich
15 marca 1985 Finlandia Matti Nykänen 186,0 m Rekord świata MŚ w Lotach Narciarskich
16 marca 1985 Finlandia Matti Nykänen 191,0 m Rekord świata MŚ w Lotach Narciarskich
15 marca 1987 Norwegia Vegard Opaas 193,0 m Rekord świata Puchar Świata
15 marca 1987 Polska Piotr Fijas 194,0 m Rekord świata Puchar Świata
17 marca 1994 Austria Martin Höllwarth 196,0 m Rekord świata trening
17 marca 1994 Finlandia Toni Nieminen 203,0 m Rekord świata trening
18 marca 1994 Norwegia Espen Bredesen 209,0 m Rekord świata MŚ w Lotach Narciarskich
22 marca 1997 Norwegia Espen Bredesen 210,0 m Rekord świata seria próbna
22 marca 1997 Norwegia Lasse Ottesen 212,0 m Rekord świata seria próbna
19 marca 1999 Niemcy Martin Schmitt 214,5 m Rekord świata Puchar Świata
20 marca 1999 Norwegia Tommy Ingebrigtsen 219,5 m Rekord świata Puchar Świata
16 marca 2000 Austria Thomas Hörl 224,5 m Rekord świata trening
18 marca 2000 Austria Andreas Goldberger 225,0 m Rekord świata konkurs drużynowy
20 marca 2003 Polska Adam Małysz 225,0 m Rekord świata trening
20 marca 2003 Finlandia Matti Hautamäki 227,5 m Rekord świata kwalifikacje
22 marca 2003 Finlandia Matti Hautamäki 228,5 m Rekord świata trening
23 marca 2003 Finlandia Matti Hautamäki 231,0 m Rekord świata Puchar Świata
20 marca 2005 Norwegia Tommy Ingebrigtsen 231,0 m Rekord świata trening
20 marca 2005 Norwegia Bjørn Einar Romøren 234,5 m Rekord świata trening
20 marca 2005 Finlandia Matti Hautamäki 235,5 m Rekord świata Puchar Świata
20 marca 2005 Norwegia Bjørn Einar Romøren 239,0 m Rekord świata Puchar Świata
20 marca 2015 Austria Michael Hayböck 241,5 m seria próbna
20 marca 2015 Słowenia Peter Prevc 248,5 m Puchar Świata

Skocznia w kulturze[edytuj | edytuj kod]

O skoczni opowiada piosenka Planica, Planica słoweńskiego zespołu folkowego Ansambel bratov Avsenik. Piosenka ta po raz pierwszy została wykonana 15 marca 1979 roku podczas otwarcia Mistrzostw Świata w Lotach Narciarskich 1979.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Adam Bucholz: Historia konkursów Pucharu Świata na Letalnicy. skijumping.pl. [dostęp 2013-03-20].
  2. Finał PŚ Drama i rekordy. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2014-09-24].
  3. Łukasz Kruczek - miałem problem z wyborem. skijumping.pl. [dostęp 2010-03-27].
  4. Konkursy skoków narciarskich w Planicy. [dostęp 2013-07-25].
  5. Archiwum skoczni Planica (pol.). skisprungschanzen.com. [dostęp 2011-01-23].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]