Lira korbowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lira korbowa
Zespół muzyków wyposażonych m.in. w liry korbowe (Kijów, 1926)

Lira korbowainstrument smyczkowy o 3 do 8 i więcej strunach.

Budowa i sposób gry[edytuj | edytuj kod]

Podczas gry w pozycji siedzącej trzymana jest na kolanach, prawa dłoń kręci korbą, lewa naciska od dołu klawisze melodyczne. Korba jest połączona z kołem, które obracając się pociera struny tak, jak w innych instrumentach smyczek.

Co najmniej jedna struna pełni funkcje melodyczne. Skracana jest za pośrednictwem klawiszy z drewnianymi kołeczkami (tzw. tangentami). Pozostałe struny wydają dźwięk o stałej wysokości (burdon), w lirach zachodnioeuropejskich oraz węgierskich jedna ze strun burdonowych (tzw. struna trompetowa) wydaje dodatkowo brzęczący dźwięk, który spełnia funkcję rytmiczną. Efekt brzęczenia jest uzyskiwany dzięki specjalnej budowie mostka struny trompetowej (mostek wibrujący, buzzing bridge), zamontowanego luźno i brzęczącego przy szybszych ruchach korbą.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lira korbowa była instrumentem popularnym w muzyce średniowiecza i renesansu. Pierwsza jej forma, nazywana organistrum, ze względu na swoje duże rozmiary obsługiwana była przez dwie osoby. Pierwsze przedstawienie liry (jako organistrum) pochodzi z II poł. XII w. i znajduje się w portyku katedry w Santiago de Compostella w Galicji (Hiszpania) Była instrumentem popularnym szczególnie wśród wędrownych pieśniarzy. W XVII-XVIII wieku modna wśród arystokratów, zwłaszcza we Francji; te egzemplarze były bogato zdobione. W różnych krajach budowana była w odmiennych formach, na ziemiach Polski i Ukrainy typowy był wariant przypominający kształtem futerał skrzypiec. W "Weselu" Wyspiańskiego pojawia się Wernyhora z lirą korbową.

Leopold Mozart użył liry korbowej w symfonii D-dur "Die Bauernhochzeit" (Wesele chłopskie).

W muzyce współczesnej instrument ten wykorzystują między innymi szwajcarski zespół folkmetalowy Eluveitie, niemiecki zespół folkrockowy Subway to Sally i polski zespół folkowy Żywiołak. Na tym instrumencie grał również Brendan Perry (Dead Can Dance) m.in. w utworze "Severance". Z polskich muzyków występujących na scenie, w grze na lirze korbowej specjalizują się: Wojciech Czemplik (ex-Stare Dobre Małżeństwo, obecnie U Studni) i Maciej Harna (Matragona).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]