Magdalena Abakanowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Magdalena Abakanowicz
Magdalena Abakanowicz-Kosmowska[1]
Data i miejsce urodzenia 20 czerwca 1930
Falenty (Polska)
Zawód rzeźbiarka,
autorka instalacji
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja) Oficer Orderu Sztuki i Literatury (Francja) Wielki Krzyż Zasługi z Gwiazdą Orderu Zasługi RFN Pour le Mérite Order Zasługi Republiki Włoskiej V Klasy (1951-2001)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Magdalena Abakanowicz w Wikicytatach

Magdalena Abakanowicz, Marta Magdalena Abakanowicz-Kosmowska[2] (ur. 20 czerwca 1930 w Falentach[2]) – polska rzeźbiarka, laureatka licznych nagród; miała ponad 100 wystaw na całym świecie. Jej dzieła nazywane są abakanami.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Córka Konstantego Abakanowicza i Heleny Domaszewskiej[3].

W młodości lekkoatletka, zawodniczka: Bałtyku Gdynia (1946), Wybrzeża Gdańsk - HKS Tczew (1947–1948) oraz Gedanii Gdańsk. Trzykrotna medalistka mistrzostw kraju w biegach sztafetowych: złoto w 1947 w sztafecie 100-100-200-500 metrów, srebrne medale w 1947 w sztafecie 200-100-80-60 metrów oraz w 1948 w sztafecie 4 × 200 metrów. Dwukrotna brązowa medalistka zimowych mistrzostw Polski (1948): w biegu na 50 metrów przez płotki oraz w sztafecie 4 x 50 metrów[2].

Specjalizuje się w tworzeniu dużych, figuralnych kompozycji przestrzennych w oparciu o tkaninę, z wykorzystaniem także innych materiałów, jak kamień, drewno i brąz – zwanych od jej nazwiska abakanami.

W 1954 ukończyła warszawską ASP[2], a później także sopocką PWSSP.

Od 1979 była profesorem Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Poznaniu, w której prowadziła zajęcia ze studentami w latach 1965-1990.

Od 2006 członek Rady Programowej Fundacji Centrum Twórczości Narodowej.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Space of Unknown Growth/Przestrzeń nieznanego rozwoju (Park Europy k. Wilna)
Mutant (Kunstweg MenschenSpuren, Neandertal)
Neun Figuren Raum (1990; Duisburg)

W latach 60. stworzyła cykl abakanów, który składał się z dużych prac wykonanych technikami tkackimi. Formy rzeźbiarskie konstruowane z tak niekonwencjonalnego materiału zrewolucjonizowały spojrzenie na tkaninę artystyczną. Zrywały z dotychczasową płaszczyznowością tkanin przeznaczonych do dekoracji wnętrza. Spełniały tez funkcję praktyczną jako próba dostosowania monumentalnej rzeźby do skromnych warunków lokalowych: takie prace można było łatwiej magazynować. W 1962 roku na Międzynarodowym Biennale Tkaniny w Lozannie podwieszane u sufitu prace wywarły ogromne wrażenie swoją ekspresją barwy, fakturą, miękkością i pomysłowością. W 1965 Magdalena Abakanowicz została nagrodzona złotym medalem na Biennale w Sao Paulo, co było początkiem jej światowej kariery.

Częstym elementem jej twórczości są zwielokrotnione sylwetki ludzkie stojące w pewnym porządku. Przykładem z tego nurtu jest choćby praca Nierozpoznani, wykonana z okazji 750-lecia lokacji Poznania. Przy jej wykonaniu artystka po raz pierwszy współpracowała z Odlewnią Żeliwa w Śremie, przy której postawione są dwie rzeźby artystki. Obecnie współpracuje z Odlewnią Metali Nieżelaznych Bogusław Mochnaczewski[4].

Rzeźbiarka mieszka i tworzy w Warszawie.

Niektóre dzieła[edytuj | edytuj kod]

Abakany
  • Czerwony Abakan 1969, 1969, tkany z sizalu na metalowym usztywnieniu, Collection of the Museum Bellerive w Zurychu
  • Czarny Environment, 1970-1978, 15 elementów tkanych z sizalu na metalowym usztywnieniu każdy, kolekcja artystki
  • Pomarańczowy abakan, 1971, tkany z sizalu na metalowym usztywnieniu, kolekcja artystki
Tłumy
Inne
  • 80 par pleców, 1976-80, konopie i żywica, Museum of Modern Art w Pusan (Korea Południowa)
  • 5 Figur, 2005, brąz, Poznań, Zamek Cesarski, Dziedziniec Różany
  • Rozdroże 2010, rzeźby w Parku Traugutta w Warszawie wykonane z płatów nierdzewnej stali[5].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Grand Prix 8. Biennale Sztuki, Sao Paulo (1965)
  • Nagroda państwowa I stopnia (1972)
  • Gottfried von Herder, Wiedeń (1979)
  • Nagroda Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego, Nowy Jork (1982)
  • Centrum Rzeźby, Nowy Jork (1993)
  • Leonardo da Vinci, Meksyk (1997)
  • Visionaries l, American Craft Museum, Nowy Jork (2000)

Doktoraty honorowe[edytuj | edytuj kod]

  • Royal College of Art, Londyn (1974)
  • Rhode Island School of Design
  • Providence (USA, 1992)
  • Akademia Sztuk Pięknych, Łódź (1997)
  • Pratt Institute, New York (2000)
  • Massachusetts College of Art, Boston (2001)
  • School of the Art Institute, Chicago (2002)
  • Akademia Sztuk Pięknych, Poznań (2002)

Przypisy

  1. Warszawski Kalendarz Ilustrowany, Stolica 1964
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Henryk Kurzyński i Komisja Statystyczna PZLA: Polska lekkoatletyka 1945-1960. Warszawa: Komisja Statystyczna PZLA, październik 2014, s. 194. ISBN 98-83-64544-06-4.
  3. Magdalena Abakanowicz, Wielka Genealogia Minakowskiego. [dostęp 2013-12-01].
  4. Strona internetowa odlewni, dostęp 3 maja 2009
  5. Rzeźby Magdaleny Abakanowicz "Rozdroże 2010". 2010-11-13. [dostęp 2010-11-24].
  6. Wręczono złote medale "Gloria Artis". e-teatr.pl, 2005-09-10. [dostęp 2012-12-03].
  7. Monika Małkowska: Niemiecki order dla Abakanowicz. Rzeczpospolita, 2010-03-14. [dostęp 2010-03-14].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]