Okoń pospolity

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Okoń europejski)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „okoń”. Zobacz też: Okoń (ujednoznacznienie).
Okoń pospolity
Perca fluviatilis[1]
Linnaeus, 1758
Okoń w akwarium
Okoń w akwarium
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Podgromada promieniopłetwe
Rząd okoniokształtne
Podrząd okoniowce
Rodzina okoniowate
Rodzaj Perca
Gatunek okoń pospolity
Synonimy
  • Perca fluviatilis aurea Smitt, 1893
  • Perca fluviatilis gibba Smitt, 1893
  • Perca fluviatilis intermedius Svetovidov & Dorofeyeva, 1963
  • Perca fluviatilis macedonica Karaman, 1924
  • Perca fluviatilis maculata Smitt, 1893
  • Perca fluviatilis nigrescens Heckel, 1837
  • Perca fluviatilis zaissanica Dianov, 1955
  • Perca fluviatilus Linnaeus, 1758
  • Perca helvetica Gronow, 1854
  • Perca italica Cuvier, 1828
  • Perca vulgaris Schaeffer, 1761
  • Perca vulgaris Schrank, 1792
  • Perca vulgaris Fitzinger, 1832
  • Perca vulgaris aurata Fitzinger, 1832
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło okoń w Wikisłowniku

Okoń pospolity[3], okoń[3] (Perca fluviatilis) – gatunek drapieżnej ryby z rodziny okoniowatych (Percidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Europa z wyjątkiem Półwyspu Iberyjskiego, północnej Szkocji, zachodniej Skandynawii, południowych i środkowych Włoch i zachodniej części Bałkanów oraz Azja aż do Kołymy. Aklimatyzowany m.in. na Irlandii i w Australii.

Występuje w wodach do 1000 m n.p.m., zarówno w płynących jak i stojących a także w słonawych wodach przybrzeżnych w estuarium rzek. Młodsze osobniki często tworzą ławice, starsze żyją w niewielkich grupach bądź samotnie.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Osiąga do 60 cm długości standardowej (SL)i masę ciała do 4,8 kg[4]. Ciało wysokie, bocznie spłaszczone. Łuski małe, ktenoidalne, mocno osadzone w skórze. Pokrywy skrzelowe zakończone ostrymi kolcami, a ich górna krawędź jest ząbkowana. Otwór gębowy duży, przedni, tylna krawędź szczęki sięga do oka.

Grzbiet ciemnoszary do oliwkowozielonkawego, boki jaśniejsze. Na grzbiecie i bokach 5–9 poprzecznych, ciemnych smug, brzuch biały lub wchodzący w czerwonawy kolor o srebrzystym połysku. Pierwsza płetwa grzbietowa szara z ciemną plamą w tylnej części, druga płetwa zielonkawoszara, lekko przezroczysta, płetwy piersiowe żółtawoszare, pozostałe płetwy jaskrawoczerwone. Ubarwienie zmienne w zależności od miejsca przebywania, osobniki żyjące w płytkich prześwietlonych wodach są bardziej jaskrawo ubarwione od tych żyjących w ciemnych, głębokich wodach.

Samce są jaskrawiej ubarwione.

Odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Żeruje głównie o wschodzie i zachodzie słońca nie unikając innej pory dnia. Jednym z głównych pokarmów są skorupiaki z rzędu Calanoida Eudiaptomus gracilis[5]. Narybek żywi się planktonem, później ikrą innych ryb (zwłaszcza karpiowatych). Dorosłe osobniki zjadają głównie ryby oraz większe bezkręgowce.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Trze się od marca do czerwca na płyciznach. Samica składa od 12 000 do 300 000 ziaren ikry o średnicy 2–2,5 mm[3], która jest przyklejana do kamieni, zanurzonych gałęzi, roślin wodnych itp. w postaci długich wstęg[6]. Wylęg po 14–21 dniach. Świeżo wylęgłe larwy mierzą 3–6 mm i posiadają jajowatego kształtu woreczek żółtkowy zawierający kroplę tłuszczu, która umożliwia im unoszenie się na wodzie.

Sen ryby[edytuj | edytuj kod]

Okoń europejski zapada w nocy w swego rodzaju "stan głębokiego snu". W tym czasie przebywa przy dnie zbiornika opierając się o dno płetwami brzusznymi i ogonową. Na ten okres "zwija" swoją płetwę grzbietową. Sen ten jest na tyle głęboki, że nie wytrąci i nie wystraszy z niego nawet jasny snop światła. Po obudzeniu, które trwa przez kilka minut ponownie ją rozkłada[7].

Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Nie posiada większego znaczenia gospodarczego. Bardzo chętnie łowiony przez wędkarzy na spinning, spod lodu, oraz na żywą i martwą rybę, a także na spławik, grunt i na muchę.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Polsce podlega ochronie od 2011 r. Wymiar ochronny – 15 cm. W niektórych okręgach Polskiego Związku Wędkarskiego może być wprowadzony większy wymiar ochronny np. lubelskim oraz Okręgu Nadnoteckim 18 cm (2010 rok) a w 2011 r. w radomskim, skierniewickim (18 cm) i Jeziorsku.[potrzebne źródło]

Rekord Polski wagowy: 2,69 kg o długości 50 cm złowiony w ciepłym kanale w Gryfinie[8]

Przypisy

  1. Perca fluviatilis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Perca fluviatilis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,0 3,1 3,2 Nikolski 1970 ↓, s. 378–379
  4. Perca fluviatilis. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 9 lipca 2009]
  5. Antoni P. Tabacki, Widłonogi jako pokarm dla ryb akwariowych, AKWARIUM, Nr 3-4/81
  6. Terofal i Militz 1997 ↓, s. 164
  7. Diana Ławniczak, Sen ryb, AKWARIUM, Nr 2/74
  8. Wiadomości Wędkarskie online

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-441-7.
  • G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Franciszek Staff (tłum.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.