Polonez (taniec)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy polskiego tańca. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Polonez (fr. polonaise, la polonaise, wł. la polacca, w domyśle: taniec polski) – reprezentacyjny polski taniec narodowy (dawniej dworski).

Obraz Kornela Szlegela Polonez pod gołym niebem

Geneza tańca[edytuj | edytuj kod]

Pierwowzorem poloneza był taniec pieszy pochodzenia ludowego, tańczony najpierw wśród ludu, znany w swym pierwowzorze - chmielowym z drugiej połowy XVI i początku XVII wieku, z czasem przyjął się na dworach magnackich. Na dworach królów polskich polonez stanowił element ceremoniału dworskiego, będąc paradą szlachty przed monarchą. Tańczony był na rozpoczęcie balów, również obecnie inauguruje niektóre imprezy, dla podkreślenia ich uroczystego charakteru (np. studniówki).

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W zależności od regionu, polonez znany był pod różnymi nazwami: taniec polski, chodzony, pieszy, łażony, wolny, powolny, okrągły, starodawny, staroświecki, chmielowy, gęsi, wielki.

Istnieje opinia, że nazwa polonez pojawiła się dopiero w latach trzydziestych XVIII wieku, jako spolszczenie francuskiego polonaise; francuskie à la polonaise czy włoskie alla polacca oznaczają "w charakterze poloneza".

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Typowy rytm poloneza

Polonez jest tańcem uroczystym, w którym gracji ruchów towarzyszą dostojne kroki. Zwykle w formie pieśni dwuczęściowej. Metrum 3/4, tempo umiarkowane, raczej powolne. Charakterystyczny dla poloneza jest powtarzający się schemat rytmiczny, ósemkowy, z dwoma szesnastkami na "i" pierwszej miary.

Polonez r1.svg
Typowy rytm poloneza
Michał Kleofas Ogiński – Polonez Pożegnanie Ojczyzny

Polonez r3.png
Typowy rytm zakończenia poloneza

Polonez w muzyce[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Polonez (muzyka).
(audio)

Fryderyk Chopin – Polonez Op.53

Polonez Op.53 Chopina w wykonaniu Giorgia Lacabidzego

W formie stylizowanej polonez jako styl muzyczny pojawił się już w suicie barokowej, a wielu późniejszych kompozytorów sięgało po ten temat. Najbardziej znane w świecie polonezy komponował Fryderyk Chopin, który uczynił z nich arcydzieła muzyki poważnej, czego przykładem jest Polonez As-dur, często kojarzony z Polską. W swoim dorobku polonezy mają także Stanisław Moniuszko oraz Michał Kleofas Ogiński - Pożegnanie Ojczyzny. Również wielu zagranicznych kompozytorów takich jak Johann Sebastian Bach, Georg Philipp Telemann, Wolfgang Amadeusz Mozart, Franz Schubert, Carl Maria von Weber, Robert Schumann, Ferenc Liszt, Moritz Moszkowski, Mauro Giuliani, Modest Musorgski, Piotr Czajkowski i Aleksandr Skriabin komponowało polonezy jako osobne utwory muzyczne bądź umieszczały go jako ich część.

Polonez zachował się w kolędach: W żłobie leży, Dzisiaj w Betlejem, Bóg się rodzi, Serca ludzkie się radują czy niemieckiej kolędzie O Tannenbaum. Wśród muzykologów spotyka się opinie, że dopiero w XVIII ułożono teksty religijne do wcześniej znanych melodii tanecznych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
O polonezie
Wikimedia Commons