Portal:Stany Zjednoczone

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

 < Portale < Geografia < Ameryka Północna < Stany Zjednoczone

WIKIPORTAL Stany Zjednoczone

Flag of the United States of America
Great Seal of the United States of America
Location on the world map

Stany Zjednoczone, demokratyczne państwo o liczbie ludności przekraczającej prawie 310 000 000 i powierzchni 9 631 418 km² umiejscowione w Ameryce Północnej. Graniczy z Kanadą od północy i Meksykiem od południa; od wschodu granicę kraju stanowi Ocean Atlantycki, a od zachodu Ocean Spokojny. Od 4 lipca 1776 Stany Zjednoczone stały się niezależne od Wielkiej Brytanii. Pierwszym prezydentem USA został Jerzy Waszyngton. Początkowo nowe państwo miało wiele kłopotów finansowych i politycznych. Trwała walka pomiędzy dwoma obozami: Federalistów (późniejszych Republikanów) chcących silnej władzy centralnej i Antyfederalistów (którzy przekształcili się w Demokratycznych Republikanów, a następnie w Demokratów) dążących do zachowania odrębności poszczególnych stanów. Drugą sprawą sporną była kwestia niewolnictwa, które miało pozostać kwestią rozstrzyganą na poziomie władz stanowych i przez długi czas udawało się zachować równowagę pomiędzy jego zwolennikami i przeciwnikami. Konstytucja została uchwalona 17 września 1787.

Więcej na temat Stanów Zjednoczonych...

Artykuł na medal edytuj

Marines w walkach na atolu Tarawa

Walki o Wyspy Gilberta – kombinowana operacja desantowa, przeprowadzona w listopadzie 1943 roku w ramach operacji Galvanic przez wojska amerykańskie w czasie wojny na Pacyfiku, mająca za zadanie odbicie z rąk japońskich atoli Tarawa i Makin w archipelagu Wysp Gilberta.

Atole zapewnić miały Amerykanom lotniska położone znacznie bliżej – niż dotychczas posiadane – kolejnych celów ofensywy na środkowym Pacyfiku oraz dogodne kotwicowiska dla okrętów US Navy. Wojska amerykańskie, dowodzone przez gen. Juliana Smitha z Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych pokonały w ciężkim, 4-dniowym boju doborowe oddziały japońskie.

Zaplecze operacji stanowiło lotnictwo lądowe z atolu Funafuti oraz dwa zespoły uderzeniowe okrętów US Navy, północnej (Makin) i południowej (Tarawa): pierwsza w składzie 15 transportowców 4 pancerników, 8 lotniskowców 10 krążowników, 27 niszczycieli i licznych mniejszych jednostek; druga – 15 transportowców, 3 pancerników, 8 lotniskowców, 8 krążowników, i 26 niszczycieli. Na pokładach lotniskowców było w sumie 900 samolotów.

Mająca stanowić osłonę Wysp Gilberta flota japońska składała się z 4 pancerników, 15 krążowników, kilkunastu niszczycieli oraz okrętów podwodnych i stacjonowała na odległym o około 1200 mil atolu Truk.

Ilustracja edytuj

SeattleI5Skyline.jpg
Skyline miasta Seattle o zmierzchu.

Czy wiesz, że... edytuj

Czy wiesz, że...

... Sędziowie amerykańscy, według zapisów konstytucyjnych są niezawiśli i pełnią swe funkcje bezterminowo?

... najdłuższą siecią metra na świecie jest metro nowojorskie?

... Wielkie Jezioro Słone w stanie Utah stanowi pozostałość plejstoceńskiego jeziora Bonneville?

... nazwa mieszczącego się w Seattle budynku Columbia Center (na zdjęciu) była zmieniana 4-krotnie?

Kuchnia edytuj

Bajgiel

Bajgiel (niem. Bügel – pałąk, od biegen – wyginać[1]) – żydowskie pieczywo wypiekane od XVII wieku[2]. Często bywa mylony z obwarzankiem[3].

Bajgiel został wymyślony w Europie Środkowej, prawdopodobnie w Krakowie, jak wskazuje dokument z 1610 wzmiankujący bajgle jako prezenty dawane kobietom po urodzeniu dziecka. Inne, częste wyjaśnienie pochodzenia bajgla głosi, że przybył on do Polski jako prezent z Wiednia, na cześć zwycięstwa króla Jana Sobieskiego nad Turkami w 1683[4].

Ok. 1900 emigranci żydowscy przenieśli bajgle na Manhattan. Piekarze do 1950 wyrabiali je ręcznie, później zaczęto je produkować maszynowo, co spowodowało szybką, opłacalną produkcję żydowskiego pieczywa[4].

Przypisy

Sport edytuj

US Airways Center

US Airways Center (dawniej America West Arena) hala sportowo widowiskowa zlokalizowana w centrum Phoenix w stanie Arizona. Została otwarta 6 czerwca 1992 roku. Swoje siedziby mają tu zespoły: Phoenix Suns z NBA, Phoenix Mercury z WNBA oraz Arizona Rattlers z AFL. Koszt budowy wyniósł około 90 milionów dolarów.

14 listopada 2005 roku po fuzji America West Airlines z US Airways arena zmieniła nazwę na US Airways Center. W wyniku prac remontowych w 2003 roku dobudowano klimatyzowany przeszklony pawilon, w którym ludzie czekają w kolejce po bilety.

Kategorie edytuj

Ostatnie zmiany edytuj

Brak zmian w wybranym okresie spełniających twoje kryteria.

Ludzieedytuj

Zbigniew Brzezinski gru2010.jpg

Zbigniew Kazimierz Brzeziński (ur. 28 marca 1928 w Warszawie) – amerykański politolog polskiego pochodzenia, sowietolog, geostrateg, w latach 1977–1981 doradca prezydenta Cartera ds. bezpieczeństwa narodowego USA. Kawaler Orderu Orła Białego.

Studiował nauki polityczne i ekonomię na Uniwersytecie McGill w Montrealu, gdzie w 1950 roku uzyskał stopień magistra (ang. Master of Arts). W 1953 roku obronił doktorat z nauk politycznych na Harvardzie, gdzie był też wykładowcą do 1960 roku. W 1958 roku otrzymał obywatelstwo amerykańskie. Był twórcą powołanego na nowojorskim Uniwersytecie Columbia Instytutu Badań nad Przemianami Międzynarodowymi.

W latach 1960–1989 był wykładowcą na uniwersytetach amerykańskich oraz członkiem Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych w Waszyngtonie. Członek Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.

W latach 1977–1981 był doradcą ds. bezpieczeństwa narodowego USA i w tym czasie wywierał znaczący wpływ na amerykańską politykę zagraniczną. Postulował zaangażowanie USA w popieranie antysowieckiej partyzantki w Afganistanie i antykomunistycznego ruchu „Solidarności” w Polsce. Jego postawa miała decydujący wpływ na rozwiązanie kryzysu polskiego na początku grudnia 1980 roku (udaremniono wówczas inwazję sił sowieckich i Układu Warszawskiego na Polskę)[potrzebne źródło]. Angażował sie we wspieranie komunistycznej partyzantki Pol Pota w Kambodży i naciski na rządy Tajlandii i Chin w celu udzielania pomocy Czerwonym Khmerom[1]. Niepowodzeniem zakończyła się jego polityka wobec Iranu, w tym próba odbicia zakładników przetrzymywanych przez tamtejszych rewolucjonistów w ambasadzie USA w Teheranie.

Artykuł miesiąca edytuj

Kazimierz Pułaski

Dzień Kazimierza Pułaskiego, ang. Casimir Pulaski Dayświęto obchodzone w niektórych stanach USA, upamiętniające urodziny Kazimierza Pułaskiego, bohatera amerykańskiej wojny o niepodległość. Święto obchodzone jest głównie w stanie Illinois, gdzie znajduje się największe skupisko Polonii amerykańskiej. Zgodnie z uchwałą z 20 czerwca 1977 pierwszy poniedziałek marca jest świętem stanowym. Organizowane są wówczas parady uliczne, a w wielu szkołach dzieci mają dzień wolny. Dzień urodzin Pułaskiego świętowany jest również w stanach Wisconsin (święto stanowe 4 marca) i Indiana (dzień pamięci).


Grafika na medal edytuj

Columbia.sts-1.01.jpg
Przygotowania do misji STS-1 wahadłowca Columbia na Przylądku Canaveral w 1981 roku

Muzyka edytuj

Kris Krossamerykański duet hip-hopowy pochodzący z Atlanty w stanie Georgia, w skład którego wchodzili Chris "Mac Daddy" Kelly i Chris "Daddy Mac" Smith. Sławę osiągnęli dzięki singlowi "Jump" wydanemu w 1992 roku. Utrzymywał się na szczycie listy Billboard Hot 100 przez osiem tygodni. Został także zatwierdzony jako podwójna platyna przez RIAA. Jedną z charakterystycznych cech duetu było także noszenie ubrań tyłem na przód.

Chris "Mac Daddy" Kelly (ur. 11 sierpnia 1978, zm. 1 maja 2013)[2][3] i Chris "Daddy Mac" Smith (ur. 10 stycznia 1979)[2] zostali odkryci w 1990 roku przez wówczas 19-letniego Jermaine'a Dupri'ego w centrum handlowym w Atlancie[4]. Wraz z nim podpisali kontrakt muzyczny z wytwórnią Ruffhouse, po czym wydali debiutancki album pt. Totally Krossed Out. Ukazał się 31 marca 1992 roku w Stanach Zjednoczonych, gdzie osiągnął sprzedaż 4 milionów egzemplarzy. Singel "Jump" okazał się hitem, dominował na szczycie listy Billboard Hot 100 przez osiem tygodni.

Przypisy

  1. U.S. Involvement in the Cambodian War and Genocide.
  2. 2,0 2,1 Steve Huey: Biografia Kris Kross (ang.). Allmusic. [dostęp 2012-07-31].
  3. Douglas Hyde, Steve Almasy: Chris Kelly, half of 1990s Kris Kross rap duo, dead at 34 (ang.). CNN.com. [dostęp 2013-05-02].
  4. Biografia Kris Kross (pol.). www.lastfm.pl. [dostęp 2012-07-31].

Kino edytuj

Big Lebowski (czyt. Lebałski[1]; ang. The Big Lebowski) – komedia kryminalna z 1998.

Główny bohater filmu, Jeffrey Lebowski, o przezwisku Koleś (Dude), jest bezrobotnym hippisem (epigonem) żyjącym w biednej dzielnicy Los Angeles. Jego rozrywką i sposobem na życie jest gra w kręgle. Pewnego dnia zostaje napadnięty przez niezbyt bystrych gangsterów, którzy pomylili go z pewnym milionerem, osobą o tym samym nazwisku. W wyniku napadu Dude traci swój dywan, który zostaje zasikany przez jednego z gangsterów. Bohater filmu postanawia więc odwiedzić milionera winnego całego zamieszania, i dostać odszkodowanie za dywan.

Do zrobieniaedytuj

Evolution-tasks-old.png
Jeśli chcesz pomóc w tworzeniu portalu "Stany Zjednoczone", znajdziesz tu tematy, które są potrzebne do zrobienia/poszerzenia. Jeśli zauważyłeś, że brakuje jakiegoś artykułu, a sam nie możesz go napisać, prosimy o umieszczenie go na poniższej liście oraz tutaj.

Brakujące:
Michael Aguirre - Oświata w Stanach Zjednoczonych - Vashon Island - Muzyka w Stanach Zjednoczonych - Muzea w Stanach Zjednoczonych - Teatr w Stanach Zjednoczonych - Sport w Stanach Zjednoczonych - Kuchnia w Stanach Zjednoczonych

Do poszerzenia lub poprawienia:
Bob O'Connor - Cheyenne - Cincinnati - Clark (New Jersey) - Clarksville (Missouri) - Luke Ravenstahl - Tuscaloosa (Alabama) - Tyler (Teksas) - Unionville (Nevada) - United States Metric Board - Uniwersytet Stanforda - San Antonio (Teksas)

Inne Wikiportale

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?
  1. Anna Nowacka. Koleś się trzyma. „Newsweek”. Kultura (51/14), s. 125, 15 grudnia 2014. Ringier Axel Springer Polska. ISSN 1642-5685. OCLC 68766394.